İçtima (Birleşme)Tek bir fiille birden fazla kabahat veya suçun işlenmesi durumunda, faile tek bir ceza mı yoksa her ihlal için ayrı ayrı ceza mı verileceğini düzenleyen hukuk kuralıdır. Vergi hukukunda vergi ziyaı ile genel usulsüzlük kabahatleri bu kapsamda birleşebilir.
Fikri İçtimaAynı fiille birden fazla farklı kabahatin işlenmesi halinde, bunlardan sadece en ağır cezayı gerektirenin cezasının verilmesini öngören birleşme türüdür. Örneğin, beyannamenin süresinde verilmemesiyle hem vergi ziyaı hem genel usulsüzlük oluştuğunda sadece miktarı yüksek olan ceza kesilir.
Gerçek BirleşmeFailin birden fazla fiille birden fazla kabahat işlemesi durumunda her bir kabahat için ayrı ayrı ceza verilmesi kuralıdır. Ancak özel usulsüzlük gibi bazı durumlarda bu cezaların toplamına kanuni bir üst sınır getirilir.
TekerrürDaha önce işlediği bir kabahat nedeniyle cezası kesinleşen failin, kanunda öngörülen süreler içinde yeniden kabahat işlemesi durumunda cezasının artırılmasını öngören müessesedir. Vergi ziyaında ceza %50, genel usulsüzlükte ise %25 oranında artırılır.
Mefruz TekerrürTekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için önceki cezanın tahsil edilmiş (infaz edilmiş) olması şartını aramayıp, sadece kesinleşmiş olmasını yeterli gören tekerrür türüdür. Vergi kabahatlerinde bu sistem geçerlidir.
Özel TekerrürTekerrürün uygulanabilmesi için önceki kabahat ile sonraki kabahatin aynı türden olmasını şart koşan sistemdir. Vergi hukukunda vergi ziyaı cezası alan birine tekrar vergi ziyaı cezası kesildiğinde tekerrür uygulanması bu duruma örnektir.
Süreli TekerrürTekerrür hükümlerinin uygulanabilmesini, sonraki kabahatin önceki cezanın kesinleşmesinden itibaren kanunda yazılı belirli bir süre içinde işlenmesi şartına bağlayan sistemdir. Vergi hukukunda bu süreler 2 ve 5 yıldır.
TahakkukVergi dairesi tarafından tarh edilen verginin ve kesilen cezanın, dava açılması veya ödeme süresinin geçmesi gibi aşamalardan sonra ödenecek aşamaya gelmesini ifade eder. Tahakkuk, cezanın kesinleştiği anlamına her zaman gelmez.
Kesinleşmeİdari veya cezai yaptırıma karşı iç hukukta başvurulabilecek hiçbir kanun yolunun (dava, itiraz, temyiz vb.) kalmaması durumudur. Tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için önceki cezanın mutlaka kesinleşmiş olması şarttır.
İştirak (Katılma)Bir kişinin tek başına işleyebileceği bir kabahatin, birden fazla kişi tarafından ortak bir irade ve iş birliğiyle gerçekleştirilmesidir. Vergi hukukunda sadece ağır nitelikli vergi ziyaı kabahatlerinde iştirak cezası kesilebilir.
Tek Tip FaillikKabahatler Kanunu'nda kabul edilen ve kabahate iştirak eden her bir kişinin, asıl fail gibi değerlendirilerek aynı derecede cezaya çarptırılmasını öngören sistemdir. Vergi iştirakçilerine de bu doğrultuda ceza kesilir.
TeşebbüsFailin kabahati işlemek üzere hazırlık ve icra hareketlerine başlamasına rağmen, kendi iradesi dışındaki engeller nedeniyle neticeyi gerçekleştirememesidir. Vergi kabahatlerinde teşebbüs cezalandırılmaz.
Özel UsulsüzlükFatura, makbuz, fiş gibi belgelerin düzenlenmemesi, alınmaması veya bulundurulmaması gibi şekle ve usule ilişkin ağır ihlaller için öngörülen idari para cezası türüdür. Tekerrür hükümleri bu kabahat türüne uygulanmaz.
Genel UsulsüzlükVergi kanunlarının usul ve şekle ilişkin genel hükümlerine riayet edilmemesi durumunda kesilen maktu cezalardır. Aynı takvim yılında aynı türden birden fazla işlenirse sonraki cezalar 1/4 oranında kesilir.
