İnfografik
← Ünite 7
Vergi Ceza Hukuku

Ünite 7: Vergi Suçlarının Ortaya Çıkış Biçimleri ve Özel Görünüş Halleri

TCK Madde 35 Cezalandırma Oranları
Suça teşebbüs halinde fail, meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığına göre, ağırlaştırılmış müebbet yerine 13-20 yıl, müebbet yerine 9-15 yıl hapis alır. Diğer hallerde ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirilir.
VUK Madde 360 Ceza İndirimi
Kaçakçılık suçuna iştirak eden ortakların, bu suçun işlenmesinde herhangi bir maddi veya şahsi menfaatinin bulunmadığının kanıtlanması durumunda, TCK'ya göre verilecek ceza yarı oranında indirilir.
Tekerrürde 5 Yıllık Süre Sınırı
Önceki suçun cezası beş yıldan fazla süreli mahkûmiyet ise, cezanın kesinleştiği veya infaz edildiği tarihten itibaren 5 yıl içinde yeni bir suç işlenirse tekerrür hükümleri uygulanır.
Tekerrürde 3 Yıllık Süre Sınırı
Önceki suçun cezası beş yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise, cezanın kesinleştiği veya infaz edildiği tarihten itibaren 3 yıl içinde yeni suç işlenirse tekerrür uygulanır.

Anahtar Kavramlar

TeşebbüsKişinin işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamaması durumudur. Örneğin, vergi dairesine sunulmak üzere sahte belgeyi hazırlayıp tam sisteme yüklerken elektriklerin kesilmesi ve müfettişin durumu tespit etmesi teşebbüstür.
Gönüllü VazgeçmeFailin, suçun icra hareketlerinden kendi iradesiyle vazgeçmesi veya kendi çabalarıyla suçun tamamlanmasını ya da neticenin gerçekleşmesini önlemesidir. Örneğin, yevmiye defterinden sayfa yırtan bir mükellefin, pişman olup o sayfayı tekrar yerine yapıştırması gönüllü vazgeçmedir.
Bileşik SuçBiri diğerinin unsurunu veya ağırlaştırıcı nedenini oluşturmasıyla tek fiil sayılan ve kanunda tek bir suç olarak düzenlenen suç tipidir. Bu suçlarda içtima hükümleri uygulanmaz; örneğin yağma suçu hırsızlık ve tehdit suçlarının birleşmesinden oluşur.
Zincirleme SuçBir suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi durumudur. Bu durumda tek bir ceza verilir ancak ceza belirli bir oranda artırılır; örneğin bir mükellefin farklı aylarda sahte fatura kullanması.
Fikrî İçtimaFailin işlediği tek bir fiille birden fazla farklı suçun oluşumuna sebebiyet vermesi durumudur. Bu durumda fail, oluşan suçlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan dolayı cezalandırılır.
İştirakTek faille işlenebilecek bir suçun, birden fazla kişi tarafından aralarında anlaşarak ve eylem birliği içinde ortaklaşa işlenmesidir. İştirak için suçun en azından teşebbüs aşamasına varmış olması şarttır.
Birlikte FaillikSuçun kanuni tanımında yer alan fiili, aralarındaki suç işleme kararı doğrultusunda birlikte gerçekleştiren kişilerin her birinin fail olarak sorumlu olması durumudur.
Dolaylı FaillikSuçun işlenmesinde kusur yeteneği olmayan veya iradesi baskı altında tutulan bir başkasını araç olarak kullanma durumudur. Bu durumda aracı kullanan kişi doğrudan fail olarak cezalandırılır.
AzmettirmeBelli bir suçu işleme konusunda henüz hiçbir fikri ve kararı olmayan bir kişinin, bir başkası tarafından ikna edilerek suç işlemeye karar verdirilmesi sürecidir.
Yardım EtmeBir başkasının kasten işlemekte olduğu bir suçun icrasını kolaylaştırmak, ona araç sağlamak veya suç sonrasında yardım vaadinde bulunarak suça destek olmaktır.
Tekerrürİşlediği bir suçtan dolayı cezası kesinleşen kişinin, kanunda belirlenen süreler içinde yeni bir kasıtlı suç işlemesi durumunda uygulanan ceza artırımı ve infaz zorlaştırma rejimidir.
Denetimli SerbestlikHükümlünün ceza infaz kurumuna girmesi yerine, mahkemece belirlenen koşullar altında toplum içinde denetim ve gözetim altında tutularak rehabilite edilmesini sağlayan sistemdir.
Elverişli HareketKullanılan vasıtaların ve failin gerçekleştirdiği eylemlerin, objektif olarak hedeflenen suç neticesini doğurmaya uygun ve yeterli olması durumudur.
Etkin PişmanlıkSuç tamamlandıktan sonra failin pişmanlık duyarak suçun olumsuz sonuçlarını gidermesi, zararı tazmin etmesi veya adalete yardımcı olması durumunda ceza indirimi sağlayan kurumdur.
Müfrez TekerrürTekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için önceki cezanın infaz edilmiş olmasının şart olmadığını, sadece kesinleşmiş olmasının yeterli olduğunu ifade eden sistemdir.
Neticesi Harekete Bitişik SuçEylemin yapılmasıyla birlikte suçun tamamlandığı ve netice ile hareket arasında zaman farkının bulunmadığı suçlardır; bu suçlara teşebbüs mümkün değildir.
MükerrirDaha önce işlediği bir suçun cezası kesinleştikten sonra, yasal süreler içinde yeniden suç işleyen ve hakkında tekerrür hükümleri uygulanan kişidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Tekerrürde Koşullu Salıverilme Süreleri

Tekerrür halinde koşullu salıverilme süreleri uzatılır. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında 39 yıl, müebbet hapis cezasında 33 yıl, süreli hapis cezalarında ise cezanın 3/4'ünün iyi halli geçirilmesi gerekir.

Çocuklarda Tekerrür Muafiyeti

Fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış olan kişilerin işlediği suçlarda, daha sonra yeni bir suç işleseler dahi tekerrür hükümleri kesinlikle uygulanmaz.

Yabancı Mahkeme Hükümlerinin İstisnası

Kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu ticareti ve parada sahtecilik hariç olmak üzere, yabancı ülke mahkemelerinden verilen hükümler Türkiye'de tekerrüre esas alınmaz.

Yükümlünün Özel İşlerini Yapma Suçu Cezası

Vergi memurlarının mükelleflerin özel işlerini yapması durumunda, VUK md. 363 atfıyla TCK md. 257/1 uyarınca altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırma yoluna gidilir.

Danıştay 4. Daire Kararı (E. 2002/2900)

12 Şubat 2004 tarihli kararda, VUK md. 338 uyarınca kaçakçılığa iştirak cezası kesilebilmesi için failin bu eylemden menfaat elde ettiğinin somut delillerle ispatlanması gerektiği vurgulanmıştır.

Sermaye Piyasası Kanunu Madde 112

Kasıtlı olarak defter tutmayan, finansal tabloları gerçeğe aykırı düzenleyen veya muhasebe hilesi yapanlar, TCK'nın özel belgede sahtecilik hükümlerine göre 1 ila 3 yıl hapis cezası ile cezalandırılır.

VUK Defter Saklama Süresi

Vergi Usul Kanunu uyarınca mükellefler, tuttukları defter ve belgeleri ilgili dönemi takip eden yıldan başlayarak 5 yıl süreyle saklamak ve ibraz etmekle yükümlüdür.

Azmettirmede Altsoy-Üstsoy İlişkisi

Üstsoy (anne, baba, dede) ve altsoy (çocuk, torun) ilişkisinden doğan nüfuz kullanılarak suça azmettirme yapılması halinde, azmettirenin cezası üçte birden yarıya kadar artırılır.

Sınavda Dikkat Et

  • Taksirli suçlarda teşebbüsün mümkün olmadığını unutmayın; sınavda taksirle işlenen bir fiil verilirse doğrudan teşebbüsün olamayacağını işaretleyin.
  • Sahte belge düzenleme ve muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleme suçlarında teşebbüsün mümkün olmadığını, çünkü belgenin tamamlanmaması halinde yasal olarak hiç düzenlenmemiş sayılacağını aklınızda tutun.
  • Gönüllü vazgeçmede failin vazgeçtiği ana suçtan ceza almayacağını, ancak o ana kadar yaptığı eylemler başka bir suç oluşturuyorsa sadece o suçtan cezalandırılacağını unutmayın.
  • VUK md. 360'taki iştirak indiriminin anahtar kelimesinin 'menfaat elde etmemek' olduğunu unutmayın; menfaati olmayan ortağın cezası yarı oranında indirilir.
  • Tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için ilk suçun cezasının infaz edilmiş olmasının şart olmadığını, sadece kesinleşmiş olmasının yeterli olduğunu (mefruz tekerrür) mutlaka hatırlayın.
  • Fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış çocukların işlediği suçların hiçbir şekilde tekerrüre esas alınamayacağını sınavda bir kenara not edin.