Gayrimenkul Sermaye İradı (GMSİ)Arazi, bina, haklar ve benzeri gayrimenkul olarak nitelendirilen mal ve değerlerin kiraya verilmesinden elde edilen gelirdir. Örneğin, bir şahsın özel mülkiyetindeki dairesini konut olarak kiraya vermesi sonucu elde ettiği kira geliri bu kapsamdadır.
Götürü Gider UsulüMükelleflerin belge sunmaksızın kira hasılatlarının kanunda belirlenen sabit bir oranını (%15) doğrudan gider yazabildiği pratik bir yöntemdir. Hakları kiraya verenler bu usulden yararlanamaz ve seçenler 2 yıl boyunca bu usulde kalmak zorundadır.
Konut İstisnasıBinalarını sadece konut olarak kiraya veren mükelleflere tanınan ve her yıl belirlenen bir tutarın vergiden muaf tutulmasını sağlayan sistemdir. Ticari, zirai veya mesleki kazancını yıllık beyanname ile bildirenler bu istisnadan yararlanamazlar.
Menkul Sermaye İradı (MSİ)Sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışındaki nakit para veya parayla temsil edilen sermaye değerleri dolayısıyla elde ettiği faiz, kâr payı ve benzeri gelirlerdir. Örneğin, şahsi banka hesabına tahakkuk eden mevduat faizi bu irat türüne girer.
Hukuki TasarrufGelir sahibinin elde ettiği gelir üzerinde hukuken talepte bulunabilme ve hak iddia edebilme yetkisinin doğmasıdır. Menkul sermaye iratlarında gelirin elde edilme anının belirlenmesinde kritik bir ölçüttür.
Ekonomik TasarrufÖdemeyi yapacak olan borçlu veya kurum tarafından, gelirin sahibinin emrine ve kullanımına fiilen hazır hale getirilmesidir. Bankanın hesaba faiz işletmesiyle ekonomik tasarruf gerçekleşmiş sayılır.
Geçici VergiGerçek usulde vergilendirilen ticari kazanç sahipleri ve serbest meslek erbaplarının, cari yılın kazançları üzerinden üçer aylık dönemler itibarıyla %15 oranında ödedikleri peşin vergi türüdür.
Üniter Vergi SistemiMükellefin bir yıl boyunca farklı kaynaklardan elde ettiği tüm gelir unsurlarının tek bir beyannamede toplanarak, toplam matrah üzerinden artan oranlı tarifeye göre tek bir vergiye tabi tutulması esasıdır.
Stopaj (Vergi Kesintisi)Gelirin henüz sahibinin eline geçmeden, ödemeyi yapan vergi sorumluları tarafından kaynakta kesilerek devlet adına vergi dairesine yatırılması yöntemidir. İşyeri kira ödemelerinde brüt tutar üzerinden %20 oranında uygulanır.
Ar-Ge İndirimiMükelleflerin işletmeleri bünyesinde gerçekleştirdikleri, münhasıran yeni teknoloji ve bilgi arayışına yönelik araştırma ve geliştirme harcamalarının %100'ünün matrahtan indirilmesini sağlayan teşviktir.
Engellilik İndirimiBasit usulde vergilendirilen hizmet erbabı, serbest meslek erbabı ve bunların bakmakla yükümlü olduğu engelli yakınları için matrahtan düşülebilen özel bir indirim kalemidir.
Gıda BankacılığıFakirlere yardım amacıyla gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddesi bağışlarını kabul eden dernek ve vakıflara yapılan bağışların maliyet bedelinin tamamının vergiden düşülmesine olanak tanıyan sistemdir.
Yabancı Ülkede Ödenen VergilerTam mükelleflerin yurt dışı kaynaklı gelirleri üzerinden o ülkede ödedikleri ve Türkiye'de beyan ettikleri toplam gelir üzerinden hesaplanan vergiden belirli sınırlar dahilinde mahsup edebildikleri vergilerdir.
TarhVergi dairesi tarafından, beyan edilen matraha kanuni vergi oranlarının veya artan oranlı vergi tarifesinin uygulanarak ödenecek vergi tutarının hesaplanması işlemidir.
