Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Akkök (2003) tarafından geliştirilen modele dayanarak, engelli çocuğa sahip ailelerin yaşadığı farklı tepki biçimlerini (ilk model, sürekli üzüntü/yas hali, kişisel yapılanma modeli ve çaresizlik/anlamsızlık) kendi cümlelerinizle karşılaştırarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Ailelerin engelli çocuk sahibi olduklarında gösterdikleri tepkilerin ilk modelde kızgınlık ve çaresizlikle başlayıp sonradan telafi adımlarına dönüştüğünü, bazı modellerde ise sürekli yas veya kişisel yapılanma süreçleriyle şekillendiğini belirtmelisiniz.
Alıştırma 1myders hazırladı
Engellilik ve yoksulluk arasındaki çift yönlü ilişkiyi açıklayarak, bu döngünün kırılmasında sadece sosyal yardımların neden yetersiz kaldığını tartışınız.
Yanıt / ipucu
Yoksulluk yetersiz beslenme ve sağlık hizmetlerine erişememe yoluyla engelliliğe yol açarken; engellilik de iş gücüne katılamama ve yüksek bakım maliyetleri nedeniyle yoksulluğu derinleştirir. Sadece sosyal yardımlar geçici bir rahatlama sağlasa da, döngüyü tamamen kırmak için engellilerin istihdama katılımını destekleyen bütünleşik politikalar gereklidir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Engellilik ve yoksulluk arasındaki çift yönlü neden-sonuç ilişkisini; yetersiz beslenme, sağlık hizmetlerine erişim eksikliği, tedavi maliyetleri ve akraba evlilikleri gibi faktörleri dikkate alarak detaylı bir şekilde tartışınız.
Yanıt / ipucu
Yoksulluğun kötü yaşam koşulları nedeniyle engelliliğe yol açabildiğini; aynı zamanda engelliliğin de yüksek tedavi masrafları ve iş gücüne katılamama sebebiyle aileleri yoksulluğa sürükleyen bir kısır döngü yarattığını vurgulayınız.
Alıştırma 2myders hazırladı
Akkök (2003) tarafından geliştirilen modele göre, engelli çocuğa sahip ailelerin verdikleri farklı tepki modellerini karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
İlk modelde aile başlangıçtaki kızgınlık ve çaresizliği zamanla aşarak çocuğun kapasitesini geliştirmeye odaklanırken, ikinci modelde sürekli bir yas ve üzüntü hali hakimdir. Üçüncü modelde ailenin geçmiş deneyimleri tepkilerini şekillendirirken, dördüncü modelde çevresel baskıların da etkisiyle derin bir güçsüzlük ve anlamsızlık hissi yaşanır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Ortopedik, görme, işitme ve zihinsel engelli bireylerin fiziksel çevre, konut ve ulaşım alanındaki farklı gereksinimlerini göz önünde bulundurarak, yaşadığınız kentsel çevrede yapılması gereken düzenlemelere dair somut örnekler veriniz.
Yanıt / ipucu
Ortopedik engelliler için rampalar ve düz zeminler, görme engelliler için hissedilebilir yüzeyler, işitme engelliler için görsel uyarıcılar ve zihinsel engelliler için basit yönlendirme sistemleri tasarlanması gerektiğini örneklerle açıklayınız.
Alıştırma 3myders hazırladı
Ülkemizdeki engelli istihdamına yönelik yasal kota sistemini ve bu sistemin uygulamada karşılaştığı temel engelleri analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Yasal olarak 50 veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektörde %3, kamuda ise %3 oranında engelli çalıştırma zorunluluğu vardır. Ancak işverenlerin ön yargıları, iş yerlerinin fiziksel yetersizlikleri ve mesleki eğitim eksikliği gibi nedenlerle birçok işveren engelli istihdam etmek yerine para cezası ödemeyi tercih etmektedir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Türkiye'de yasal kota sisteminin (özel sektörde %3, kamu kurumlarında %3) engelli istihdamını artırmadaki rolünü, işverenlerin ön yargılarını ve ceza ödeme eğilimlerini de hesaba katarak eleştirel bir bakış açısıyla değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Yasal kotaların varlığına rağmen bazı işverenlerin engelli çalıştırmak yerine idari para cezası ödemeyi tercih ettiğini, bunun da kadın engelliler başta olmak üzere istihdam oranlarını düşürdüğünü tartışınız.
Alıştırma 4myders hazırladı
Farklı engel gruplarının (ortopedik, görme, işitme ve zihinsel) fiziksel çevrede ihtiyaç duyduğu erişilebilirlik çözümlerine birer örnek veriniz.
Yanıt / ipucu
Ortopedik engelliler için tekerlekli sandalyeye uygun rampalar ve düz zeminler gerekirken, görme engelliler için hissedilebilir yüzeyler uygulanmalıdır. İşitme engelliler için görsel uyarıcı sistemler, zihinsel engelliler için ise basit ve anlaşılır yönlendirme tabelaları tasarlanmalıdır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Engelli bireylerin evlilik, aile kurma ve kamusal alanlara katılım süreçlerinde karşılaştıkları toplumsal ön yargıları ve aşırı merhamet gösterilerini ortadan kaldırmak için yerel düzeyde uygulanabilecek bir farkındalık projesi tasarlayınız.
Yanıt / ipucu
Projeyi tasarlarken ailelerin üzerindeki bakım yükünün hafifletilmesi, kamusal alanların erişilebilir kılınması ve toplumdaki yanlış tutumların değiştirilmesine yönelik eğitim faaliyetlerini planınıza dahil ediniz.
Alıştırma 5myders hazırladı
Türkiye'de engelli bireylerin bakım sorumluluğunun büyük oranda annelerin omuzlarında olmasının aile dinamikleri ve annenin psikolojisi üzerindeki etkilerini araştırınız.
Yanıt / ipucu
Bakım sorumluluğunun tek bir kişiye yüklenmesi aile içi ortak mücadele azmini zayıflatmakta ve annelerde aşırı psiko-sosyal sorunlara, depresyona ve anksiyeteye yol açmaktadır. Bu durum, ailelerin toplumsal ön yargılardan çekinerek kendilerini ve çocuklarını sosyal hayattan izole etmelerine de neden olmaktadır.
