Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Tarih Lisans Programı » Osmanlı Devleti Yenileşme Hareketleri 1876 1918

Ünite 2: İda ri Re form lar, Yıl dız Bü rokra si si ve Bâ bıâ li — Doğru/Yanlış

Gösterilen tanım o kavrama ait mi? 18 soru var.

1 / 180 doğru

Kapıkethüdalığı

Osmanlı taşrasındaki valilerin ve yöneticilerin İstanbul'daki resmi işlerini takip etmekle görevlendirdikleri temsilcilik makamıdır; 1909 yılında İttihatçılar tarafından kaldırılmıştır.

Kapıkethüdalığı — Osmanlı taşrasındaki valilerin ve yöneticilerin İstanbul'daki resmi işlerini takip etmekle görevlendirdikleri temsilcilik makamıdır; 1909 yılında İttihatçılar tarafından kaldırılmıştır.

Tensikat — II. Meşrutiyet'in ilanından sonra İttihatçıların eski rejim kadrolarını ve hafiyeleri devlet dairelerinden temizlemek amacıyla yürüttükleri geniş kapsamlı kadro tasfiyesi ve düzenleme hareketidir.

Kanun-i Esasi — 23 Aralık 1876'da ilan edilen, Osmanlı Devleti'nin ve Türk tarihinin ilk yazılı anayasasıdır. Kişisel hak ve özgürlükleri, mahkemelerin bağımsızlığını ve parlamento yapısını düzenlemiştir.

Sandalyesiz Nazır — Meclis-i Vükelâ'da (hükümette) belirli bir icracı bakanlığı (nezareti) bulunmayan, ancak tecrübelerinden yararlanılmak üzere kabineye dahil edilen devlet bakanı statüsündeki bürokratlardır.

Hukuk-i Aile Kararnamesi — 25 Ekim 1917'de çıkarılan, farklı dini cemaatlerin aile hukukunu tek bir kanunda toplayan, çok evliliği sınırlayan ve kadınlara boşanma hakkı tanıyan ilk modern Osmanlı aile kanunudur.

Şûra-yı Devlet — Fransa'daki Conseil d'Etat örnek alınarak kurulan, kanun ve tüzük tasarılarını hazırlamak, idari davalara bakmak ve memurları yargılamakla görevli olan Osmanlı yüksek danışma ve idari yargı organıdır.

Mukavelât Muharrirliği — 4 Ağustos 1879 tarihli nizamname ile Osmanlı adliye sistemine kazandırılan, sözleşmeleri ve resmi belgeleri onaylamakla görevli günümüz noterlik kurumudur.

Bidayet Mahkemesi — 1879 tarihli Teşkilât-ı Mehakim Kanunu'na göre kaza, sancak ve vilayet merkezlerinde kurulan, Osmanlı yargı sisteminin ilk derecesini oluşturan temel mahkemelerdir.

Meclis-i Mebusan — Osmanlı parlamentosunun halk tarafından seçilen milletvekillerinden oluşan alt kanadıdır. Yasama faaliyetlerini yürütmek ve bütçeyi onaylamakla görevli olup, II. Meşrutiyet döneminde hükümeti denetleme gücü artırılmıştır.

Savcılık (Müddei-i Umumilik) — 1879 tarihli Mehâkim-i Nizamiyye Teşkilât Kanunu ile Osmanlı yargı sistemine dahil edilen, kamu hukukunu ve düzenini korumakla görevli idari-adli makamdır.

İstinaf Mahkemesi — Bidayet mahkemelerinin verdiği kararları hem usul hem de deliller yönünden yeniden incelemekle görevli, sancak ve vilayet merkezlerinde bulunan üst derece mahkemelerdir.

Hafiye Teşkilatı — Sultan II. Abdülhamid tarafından kendisine ve rejimine yönelik tehditleri önceden haber almak amacıyla kurulan gizli istihbarat ve jurnalcilik örgütüdür.

Kolektif Sorumluluk — Hükümet üyelerinin genel siyasetten hep birlikte parlamentoya karşı sorumlu olması ilkesidir. Osmanlı sistemine ancak 1909 yılındaki anayasa değişiklikleriyle dahil edilebilmiştir.

Sicill-i Ahvâl Komisyonu — Osmanlı memurlarının göreve başlama, tahsil, ceza ve terfi gibi tüm özlük bilgilerini tutarak 'Sicill-i Ahvâl Defterleri'ni oluşturan ve bürokrasiyi rasyonelleştiren kurumdur.

Mabeyin Şifre Kâtipliği — Padişahın Bâbıâli'yi aradan çıkararak taşradaki valiler, komutanlar ve elçilerle doğrudan ve güvenli bir şekilde haberleşmesini sağlayan, özel şifre anahtarları kullanan saray birimidir.

Mabeyin Başkitabeti — Yıldız Sarayı bünyesinde padişahın resmi yazışmalarını yürüten, II. Abdülhamid döneminde personel sayısı ve iş hacmi olağanüstü artarak devletin en güçlü bürokratik birimi haline gelen sekreterlik dairesidir.

Yıldız Sarayı — Sultan II. Abdülhamid döneminde devletin fiili yönetim merkezi haline gelen saray kompleksidir. Bâbıâli'nin yetkilerinin buraya aktarılmasıyla mutlakiyetçi ve merkeziyetçi bir yönetim sistemi kurulmuştur.

Meclis-i Âyan — Üyeleri padişah tarafından ömür boyu görev yapmak üzere seçilen, 40 yaşını doldurmuş ve devlete önemli hizmetlerde bulunmuş kişilerden oluşan Osmanlı parlamentosunun üst kanadıdır. Kanun tasarılarını anayasal uygunluk açısından denetleme ve reddetme yetkisine sahipti.