Ünite 7: Basın, Kamuoyu, Boykot ve İşçi Hareketleri — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun Bosna-Hersek'i ilhak etmesi üzerine 1908-1909 yıllarında uygulanan boykot hareketinin, Osmanlı Devleti'nin dış politikasında nasıl bir diplomatik koz olarak kullanıldığını ve nasıl sonuçlandığını araştırarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Bu boykot hareketi, askeri gücü yetersiz olan Osmanlı'nın ekonomik bir silahı etkili şekilde kullanabileceğini göstermiştir. Boykotun yarattığı ticari zarar neticesinde Avusturya geri adım atmış ve 26 Şubat 1909'da imzalanan antlaşmayla Osmanlı Devleti'ne Bosna-Hersek karşılığında 2,5 milyon altın tazminat ödemeyi kabul etmiştir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Osmanlı Devleti'nde 1908, 1910 ve 1913-1914 yıllarında gerçekleşen üç büyük boykot hareketini amaçları, hedef aldıkları kitleler ve 'milli iktisat' söylemine olan etkileri açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
1908 ve 1910 boykotları doğrudan yabancı devletlere (Avusturya ve Yunanistan) yönelik dışsal tepkilerken, 1913-1914 boykotu doğrudan Osmanlı vatandaşı olan Rum tüccarları hedef almıştır. Bu son boykot, ticareti yerli Müslüman-Türk esnafa kaydırmayı amaçlayarak İttihat ve Terakki'nin 'milli iktisat' ve 'ekonomik uyanış' politikalarına zemin hazırlamıştır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Osmanlı Devleti'nde işçi sınıfının ve örgütlü hareketlerin Batı Avrupa'ya kıyasla daha geç gelişmesinin nedenlerini ünitede verilen tarihsel ve toplumsal faktörleri dikkate alarak tartışınız.
Yanıt / ipucu
Geç gelişimin temel nedenleri arasında Osmanlı'daki geleneksel toprak rejimi ve mülkiyet ilişkileri, merkezi otoritenin feodal sınıfların oluşmasına izin vermemesi yer alır. Ayrıca Ahilik ve Fütüvvet gibi esnaf teşkilatlarının sömürüyü engelleyen ahlaki kuralları da sınıf bilincinin erken dönemde oluşmasını engellemiştir.
Alıştırma 4myders hazırladı
1838 Plevne ve 1851 Samakov'daki işçi eylemleri ile 1872 Beyoğlu Telgrafhanesi eylemini nitelikleri açısından karşılaştırarak, hangisinin gerçek anlamda ilk grev kabul edildiğini ve nedenini belirtiniz.
Yanıt / ipucu
1838 ve 1851'deki eylemler örgütlü olmayıp makine kırıcılık (luddizm) niteliğindeyken, 1872 Beyoğlu Telgrafhanesi eylemi mesleki hakları savunmak amacıyla yapılan ilk planlı ve toplu iş bırakma eylemidir. Bu nedenle 1872 eylemi Osmanlı'daki ilk gerçek grev kabul edilmektedir.
Alıştırma 5myders hazırladı
II. Meşrutiyet'in ilanından sonra yaşanan yoğun grev dalgasına karşı çıkarılan Tatil-i Eşgal Kanunu'nun içeriğini ve bu kanunun işçi hakları ile yabancı sermaye üzerindeki etkilerini değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Yabancı şirketlerin baskısıyla hazırlanan bu kanun, kamu hizmeti veren kuruluşlarda toplu iş bırakmayı ve grevleri sınırlandırarak suç saymıştır. Kanun, yabancı sermayenin çıkarlarını korumayı hedeflerken, işçilerin sendikalaşma ve grev gibi demokratik haklarını büyük ölçüde kısıtlamıştır.
