Ünite 8: Metin Okuma ve Anlama: El Yazması Metinler-IV — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Sıra Sizde 1
Metinden alınan aşağıdaki parçayı bugünkü dile aktarınız. “Gerçi üç aya dek mükâlemeye mübâşeret olunmadı, lâkin mukaddemce elçiler ta‛yîn olunmamış olsa mükâleme ve sulh sene-i âtiyeye kalup, tekrâr asker cem‛ olup, tedârük-i sefer görülmeğe muhtâc olurdu. Ve Nemçe çâsarı ordu-yı humâyûna karşu temessük gönderüp, acele etmesine bâ‛is bu idi ki, Moskov çâsarı bu emrin ta‛tîlini murâd edüp bi-nefsihî Beç’e gelmek üzere olduğun haber almışlar.”
Kitabın yanıtı
Gerçi üç aya kadar konuşulmaya başlanmadı, fakat önceden elçiler atanmamış olsa, görüşmeler ve barış gelecek seneye kalacağından, tekrar asker toplayıp sefer hazırlıkları yapmak gerekecekti. Avusturya Kayzeri, padişah ordusuna mektup gönderip acele etmesinin sebebi ise şu idi: Moskova Çarı, bu işin iptal edilmesini isteyip kendisinin bizzat Viyana’ya gelmek üzere olduğunu haber almışlar.
Sıra Sizde 2
Aşağıdaki metinde geçen Arapça cem‛ kelimeleri bularak hangi vezinden olduklarını ve müfredlerini gösteriniz “Hamden li’llâhi te‛âlâ, milel-i Nasârâ ile sulhün fâ’idesi ve bu emr-i azîmin semeresi küllîdir. Ukalâ demişlerdir ki, memleket ceng ile alınur, ammâ sulh ile zabt olunur.”
Aşağıdaki cümlede geçen mimli masdarı bulunuz. “Hayli müddetden berü taraf-ı düşmen-i dîn ile harb u kıtâl mütemâdî olmağla, her milletin hazîne ve askerine fütûr gelüp, ale’l-husûs re‛âyâ ve berâyâ pâ-mâl olmuş iken, cülûs-ı humâyûn-ı meymenet-lüzûmları 106 senesinde vâkı‛ olup,”
Kitabın yanıtı
meymenet
Sıra Sizde 4
Metinde geçen aşağıdaki terkîblerin hangilerinin Arabî, hangilerinin Farisî usulle yapılan izafetler olduğunu gösteriniz. “İbâdu’llâh, minvâl-i meşrûh, terk-i cidâl, ale’l-husûs, nefsü’l-emr, mükâleme-i sulh”
