Ünite 7: Metin Okuma ve Anlama: El Yazması Metinler-III — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Sıra Sizde 1
a) Metinden alınmış, aşağıdaki pasajı bugünkü dile aktarınız. “Osmanlı’nın kuvvet ve kudreti kalmayup cebehâne ve hazînesi yokdur elli bin askere ancak kudreti vardır askerî tâ’ifesine müzâyaka virdiklerinden ziyâde fakîrlerdir ve ulûfelerine dürlü dürlü hîleler eylediklerinden cümlesi bîzâr olub rû-gerdânlardır deyü bu kral-ı bed-fi‘âli takrîr ve bunun üzerine ulu ruhbânları sened-i kavî ve burhânlar gönderüb ve sene-i mezbûre içün İslambol’a mâlik olursun…” b) Metindeki şu cümlede geçen Arapça cem‘ (çoğul) kelimeyi bularak bunun türünü tespit etmeye çalışın ve müfred (tekil) şeklini gösterin: “Venedik tâ’ifesiyle dahî donanmanı hâzır ve âmâde idüb sevâhil-i Bahr-i Sefîd’e hasâret içün sefer eyleyüp anlar dahî donanmasına takviyyet ile hâzır ve âmâde olup…” c) Aşağıdaki cümlede geçen sülâsî mezîdünfîh masdarı bulunuz ve hangi bâbda yapıldığını yazınız: “Bec seferine giden askerin zı‘afı ve me’kûlâtları ve meşrûbâtları ve mühimmât ve cebehâne ve sâ’ir her ne levâzım olur ise zı‘afıyla olmak üzere fermân buyurub hatt-ı hümâyûn virdiklerinde tedârik-i azîme meşgûl…” d) Metinde çeşitli yerlerde geçen aşağıdaki Arapça tamlamaların türünü yazınız. Bi’l-cümle, İbnü’s-sultân, Hasretü’l-mülûk
Kitabın yanıtı
null
Alıştırma 1myders hazırladı
XVIII. yüzyıl Osmanlı Türkçesi el yazmalarının genel dil özelliklerini, müelliflerin eğitim durumunu ve saray kütüphanelerinde kullanılan Nesih ile Talik hat türlerinin metinler üzerindeki etkilerini inceleyiniz.
Yanıt / ipucu
Dönem metinleri ağdalı ve süslüdür; müelliflerin konumu dilin ağırlığını belirler.
Alıştırma 2myders hazırladı
Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi 1627 numarada kayıtlı 'Keyfiyet-i Rûsiyye' eserine dayanarak, Deli Petro'nun faaliyetlerini ve Sultan III. Ahmed Han dönemi Rusya seferi kararını analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Moskova Kralı'nın kışkırtmaları üzerine divandan sefer fetvası alınmıştır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Seyyid Ahmed Hırsovavî'ye ait eseri inceleyerek Deli Petro'nun Poltava Muharebesi sonrası izlediği yayılmacı politikaları, kale inşa etme çabalarını ve Fokşan Antlaşması'nın sonuçlarını özetleyiniz.
Yanıt / ipucu
Petro denizlere çıkmak istemiş ancak Fokşan ile Azak'ta ticareti engellenmiştir.
Alıştırma 4myders hazırladı
XVIII. yüzyıl metinlerinde yoğun olarak kullanılan Arapça sülâsî mezîdünfîh bâblarını (if'âl, tef'îl vb.) ve Farsça isim tamlaması yapılarını (-i izâfet kesresi) metin tahlili yaparak örnekleyiniz.
Yanıt / ipucu
Arapça kelime kalıpları ve Farsça izâfet yapıları metinlerin edebi dokusunu oluşturur.
