Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Tarih Lisans Programı » Rusya Tarihi

Ünite 2: Moğol-Türk (Altın Orda) Dönemi — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 40 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Altın Orda İmparatorluğu — Cengiz Han'ın torunu Batu Han tarafından Volga (İdil) boyu, Deşt-i Kıpçak ve Sibirya sahasında kurulan, XVI. yüzyıla kadar varlığını sürdüren en uzun ömürlü Moğol-Türk devleti. Örneğin, Batu Han'ın 1236'da kurduğu bu devlet Rus knezliklerini haraç bağlayarak iki buçuk yüzyıl yönetmiştir.

Enformasyon (İstihbarat) — Askeri, siyasi ve ekonomik yöneticilerin ileri görüşlü olabilmesi ve başarı kazanabilmesi için topladığı güvenilir bilgi ağı. Metne göre Cebe ve Sübütey'in seferleri aslında büyük bir enformasyon toplama keşif seferi olmuştur.

Ak Orda — Moğol örfüne göre küçük oğlanın aile başkanı seçilip babasının ülkesinde kalması geleneğine dayanarak Batı Sibirya, İli Alakul ve Amu Derya'dan İrtiş'e kadar olan sahada kurulan Cuci ulusunun kuzey kesimi. Bu bölge tarihte az bilinmekle birlikte Ak Orda adını almıştır.

Mavi Orda — İrtiş ve Amu Derya'nın komşu bölgelerini, yani bugünkü Kazakistan ve Özbekistan sahasını içine alan, Cuci ulusunun Çağataylara ait olan kanadına verilen ad.

Tatar Boyunduruğu — Rusların, Altın Orda'nın iki buçuk yüzyıl süren hakimiyet dönemine verdikleri ad. Ordu içerisindeki Türk kökenli Tatar askerlerinin çoğunlukta olması, Avrupalıların ve Rusların tüm Moğolları Tatar olarak adlandırmasına yol açmıştır.

Metropolit — Slav doğu Ortodoks kilisesinde patrik ile başpiskopos arasında bulunan, bölgesindeki dini faaliyetleri düzenleyen ve denetleyen üst düzey din adamı. Altın Orda döneminde Moskova'ya yerleşen metropolit, Rus milliyetçiliğini ve kilisenin gücünü artırmıştır.

Zeamet (Suyurgal) — Han tarafından olağanüstü başarıların mükâfatlandırılması amacıyla verilen dirlik veya arazi bağışı. Örneğin, 1263 yılında Selçuklu Sultanı İzzeddin'e de Altın Orda tarafından bu unvan verilmiştir.

Tarhan (Darhan) — Bir muharebede veya olağanüstü hizmetlerde gösterilen yararlılıklar nedeniyle vergilerden muaf tutulan, Han'ın huzuruna serbestçe girip çıkabilen ve ancak dokuzuncu suçunda cezalandırılan imtiyazlı şahıs sınıfı.

Daruga — Altın Orda devlet teşkilatında vilayetlerin idaresinden ve idari işlerin yürütülmesinden sorumlu olan yetkili memur.

Yarlık — Hanların emir, talimat ve atamalarını bildirmek için kaleme aldıkları, altın harflerle yazılmış zamirler ve tuğra/tamgalar içeren resmi devlet belgesi. Örneğin, Uluğ Muhammed'in II. Sultan Murad'a gönderdiği yarlık bu tür resmi belgelerdendir.

Tamga (Damga) — Türk, Moğol ve diğer boyların mülkiyeti belirtmek ve resmi vesikaları mühürlemek için kullandıkları simge ve semboller. Altın Orda'da resmi vesikalar tamga ile mühürlenirken, vergi anlamında günümüzdeki damga vergisi teriminin de temelini oluşturur.

Saum (Som) — Altın Orda'da para birimi olarak kullanılan, belirli bir ağırlığa sahip gümüş sikke. Saum, 36 miskal ve 108 Danik'e (Tenke) bölünürdü.

Yam — Moğol İmparatorluğu ve Altın Orda döneminde ülkenin her tarafına ulaşan, haberleşmeyi, elçi naklini ve resmi yazışmaları sağlayan gelişmiş posta ve ulaşım teşkilatı.

Kreml (Sur) — Ortaçağda Rus şehirlerini çevreleyen sur veya hendeklerle korunaklı hale getirilmiş merkezi tahkimat alanı. Örneğin Moskova Kreml'i (Kremlin) bu geleneğin en bilinen örneğidir.

Yurt — Türk ve Moğolların göçebe yaşamda kullandıkları, yuvarlak, tepesi kubbeli, duman çıkacak delği bulunan ve öküz arabalarına yüklenerek taşınabilen keçe kaplı geleneksel çadır mesken.

Kulikovo Pole (Kulikov Tarlası) — 1380 yılında Don Nehri yakınında Altın Orda ile Rus orduları arasında yapılan ve Altın Orda'nın ilk defa mağlubiyete uğrayarak çöküş sürecinin başladığı tarihi savaş meydanı.

Baskak — Altın Orda devletinde vergi toplamak ve nüfus sayımı yapmak üzere Rus şehirlerine gönderilen özel haraç ve vergi memuru.

Nikris (Gut) — Altın Orda sarayında özellikle et tüketiminin fazlalığı dolayısıyla yaygın olarak görülen, bacakların şişmesine ve yürümekte zorluk çekilmesine neden olan eklem hastalığı.