Ünite 7: Millî Edebiyat Hareketinde Şiir — Doğru/Yanlış

Gösterilen tanım o kavrama ait mi? 18 soru var.

1 / 180 doğru

Millî Şiir Ahengi

••• Edebiyat döneminde, halk ••• geleneğine ve konuşulan İstanbul Türkçesine dayalı olarak hece vezninin estetik bir uyumla kullanılmasıyla oluşan ••• sesidir. Mehmet Emin'in başlattığı bu arayış, Rıza Tevfik'in durakları yeniden yerleştirmesiyle olgunlaşmıştır.

Millî Şiir Ahengi — Millî Edebiyat döneminde, halk şiiri geleneğine ve konuşulan İstanbul Türkçesine dayalı olarak hece vezninin estetik bir uyumla kullanılmasıyla oluşan şiir sesidir. Mehmet Emin'in başlattığı bu arayış, Rıza Tevfik'in durakları yeniden yerleştirmesiyle olgunlaşmıştır.

Kozmopolit Şiir — Mehmet Emin Yurdakul'un halk şiiri kalıpları dışındaki uzun hece kalıplarını (15'li, 19'lu) Batı kaynaklı sone gibi nazım biçimleriyle birleştirmesi sonucunda oluşan ve eleştirmenler tarafından ahenksiz bulunduğu için eleştirilen melez şiir yapısıdır.

Turancılık — Ziya Gökalp'ın ilk dönem şiirlerinde ve düşüncelerinde işlediği, tüm Türk kavimlerini tek bir bayrak altında (Turan'da) birleştirmeyi amaçlayan siyasi ve kültürel ülküdür.

Öz Şiir (Saf Şiir) — Sanat için sanat anlayışını benimseyen, biçim mükemmeliyetine, musikiye ve estetik değere önem veren, sosyal olayları şiirin dışında tutan Yahya Kemal ve Ahmet Haşem gibi şairlerin temsil ettiği şiir koludur.

Erken Poetika — Bir edebî akımın henüz başlangıç aşamasındayken benimsediği temel ilkeleri, sanat görüşünü ve hedeflerini teorik olarak ortaya koyan metin veya eserlerdir. Mehmet Emin'in 'Biz Nasıl Şiir İsteriz?' şiiri, Millî Edebiyat'ın erken poetikası niteliğini taşır.

Parmak Hesabı — Divan edebiyatı ve aruz yanlısı aydınların, halk şiirinde kullanılan hece veznini küçümsemek amacıyla kullandıkları aşağılayıcı bir tabirdir. Mehmet Emin Yurdakul, Servet-i Fünûn'un karşısına bu vezni bilinçli olarak çıkararak modern Türk şiirinde hecenin öncülüğünü yapmıştır.

Yeni Hayat — Ziya Gökalp'ın prensiplerini ortaya koyduğu; kendini, milletini, dilini ve tarihini tanıyan, Batıyı bilen 'yeni insan'ın yaşama biçimini ve manzum projelerini ifade eden kavramdır.

Şairler Derneği — Haziran 1917'de taklitçi değil gerçekten yerli ve yaratıcı bir edebiyat kurmak amacıyla bir araya gelen, hece vezniyle şiir yazacaklarını duyuran genç şairlerin oluşturduğu topluluktur.

Kültür Şairi — Şiirlerini sadece bireysel duygularla değil; tarih, musiki, mimari ve medeniyet değerleriyle besleyen, bir milletin hayata bakış tarzını mısralara yansıtan Yahya Kemal gibi sanatçılar için kullanılan unvandır.

Modernist İslamcılık — Osmanlı'nın gerileme sebebini İslam'ın özünden uzaklaşmaya bağlayan, dinin hurafelerden arındırılarak Batı'nın pozitif ilim ve fenniyle birleştirilebileceğini savunan düşünce akımıdır; en önemli edebî temsilcisi Mehmet Akif'tir.

Yeni Lisan — Genç Kalemler dergisinde Nisan 1911'de yayımlanan aynı adlı makaleyle başlayan, Arapça ve Farsça dil kurallarından arındırılmış, İstanbul Türkçesini esas alan dil ve edebiyat hareketi ve manifestosudur.

Mutavassıtîn — Ne Doğulu ne de Batılı olmayı seçip yerliliği ön plana çıkaran, Doğu ve Batı medeniyetlerinden alınacak unsurları sentezlemeyi amaçlayan edebî ve fikir grubudur; Şerif Aktaş'a göre Mehmet Akif bu anlayışın 20. yüzyıl başındaki temsilcisidir.

Beş Hececiler — Millî Edebiyat akımından etkilenerek aruzdan heceye geçen, Faruk Nafiz, Orhan Seyfi, Yusuf Ziya, Halit Fahri ve Enis Behiç'ten oluşan Cumhuriyet dönemi ilk şiir grubudur.

Toprağa Bağlı Milliyetçilik — Fransız düşünürlerin (Sorel, Julian) etkileriyle şekillenen, vatan toprağının bin yıllık tarih içinde milleti yarattığı inancına dayanan ve Yahya Kemal aracılığıyla Türk düşünce hayatına giren milliyetçilik anlayışıdır.

Mefkûre — Ziya Gökalp'ın dönem insanının dünyasına kazandırdığı, ideâl, ülkü ve geleceğe güven duygusunu ifade eden sihirli kelimedir. Vatan, millet, dil, tarih gibi kavramları anlamlandırarak sanata kutsal bir misyon yükler.

Kolektif Şuuraltı — Yahya Kemal'in eserlerinde ve sohbetlerinde sıklıkla vurguladığı, bir milletin tarih boyunca oluşturduğu ortak hafıza, kültür birikimi ve tarih bilincidir. Millet olma sürecinde bu şuuraltının canlandırılması hedeflenmiştir.

Manzum Hikâye — Olay, kişi, mekân gibi roman ve hikâye unsurlarının nazım biçimiyle ve ölçülü olarak anlatıldığı türdür. Mehmet Akif Ersoy bu türü Türk edebiyatında en ustaca ve yaygın şekilde kullanan şairdir.

İstif (Külçeleştirme) — Yahya Kemal'in şiir anlayışını açıklamak için kullandığı, kelimelerin ve seslerin uzun yıllar boyunca yoğrularak, en toplu, mükemmel ve pürüzsüz madde haline getirilmesi sanatı ve işçiliğidir.