Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » 2. Meşrutiyet Dönemi Türk Edebiyatı

Ünite 8: Millî Edebiyat Hareketinde Hikâye ve Roman — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Yeni Lisan Hareketi — Dilin Arapça ve Farsça kurallarından arındırılarak İstanbul Türkçesinin yazı dili haline getirilmesini ve sadece dil değil 'Yeni Hayat' ile 'Yeni İnsan' idealini savunan edebi harekettir. Ömer Seyfettin bu hareketin en önemli kurucu yazarlarındandır.

Tezli Eser — Sanatsal kaygının ötesinde topluma bir fikir, ideoloji veya siyasi/sosyal mesaj aktarmayı amaçlayan eserlerdir. Ömer Seyfettin'in Türkçülük bilincini aşılamak için yazdığı hikâyeler bu türün tipik örnekleridir.

Maupassant Tarzı Hikâye — Giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinin zaman sıralı kullanıldığı, çarpıcı bir olay veya beklenmedik bir sonla tamamlanan klasik olay hikâyesi modelidir. Türk edebiyatında bu tarzın en yetkin temsilcisi Ömer Seyfettin'dir.

Memleket Romantizmi — Anadolu coğrafyasını ve insanını idealize ederek temiz, keşfedilmemiş ve kurtarılması gereken bir vatan parçası olarak ele alan edebi yaklaşımdır. Millî Edebiyat romanlarında şehir-köy karşıtlığıyla sıkça işlenmiştir.

Kolektif Şuur Altı — Bir milletin birlikte yaşadığı geçmişin ve ortak kültürün uyandırılarak etrafında yeniden bir bütünlük meydana getirilmesi arzusudur. Millî Edebiyat yazarları tarihi bu şuuru uyandırmak için kullanmıştır.

Edebiyat-ı Cedide — Servet-i Fünun dergisi etrafında şekillenen, bireysel duyarlılıkları, sanatkârane üslubu ve içe dönük konuları savunan edebi harekettir. Bu dönemin sanatçıları Millî Edebiyat'a teorik roman ve hikâye birikimi devretmiştir.

Fecr-i Âti — 'Sanat şahsi ve muhteremdir' prensibini savunan, ancak kısa sürede dağılarak üyelerinin birçoğu Millî Edebiyat akımına katılan ara nesil edebi topluluktur. Yakup Kadri ve Refik Halit bu gruptan yetişmiştir.

Bağımsızlar — Herhangi bir edebi akımın, grubun veya modanın içinde yer almayan, kendi özgün çizgilerinde eser veren yazarlardır. Hüseyin Rahmi Gürpınar bu grubun en tanınmış temsilcisidir.

Çanakkale Ruhu — Tükenmişlik duygusunun en üst noktada olduğu bir dönemde Türk ordusunun Çanakkale cephesinde kazandığı zaferin millet üzerinde yarattığı psikolojik diriliş ve uyanış halidir.

Nev-Yunanîlik — Yahya Kemal'in etkisiyle antik Yunan kültürüne ve mitolojisine yönelme deneyimidir. Yakup Kadri Fecr-i Âti sonrasında bu akımı kısa süre deneyimlemiştir.

Turancılık — Bütün Türklerin siyasi ve kültürel birliğini savunan milliyetçi görüş ve ideolojidir. Ahmet Hikmet'in 'Gönül Hanım'ı ve Müfide Ferit'in 'Aydemir' romanı bu düşünceyi işler.

Nesil Romanı — Farklı kuşakların dünya görüşü ve yaşam tarzı çatışmalarını merkeze alan roman türüdür. Yakup Kadri'nin 'Kiralık Konak'ı Tanzimat'tan Meşrutiyet'e üç kuşağın değişimini anlatır.

Memleket Edebiyatı — İstanbul dışına çıkarak Anadolu halkının yaşamını, yalnızlığını ve memurların durumunu gerçekçi gözlemlerle yansıtan edebiyat koludur. Refik Halit Karay bu akımın hikâyedeki öncüsüdür.

Natüralizm — Sanatta bilimsel deney gözlemini esas alan, insanı ve toplumu laboratuvar ortamındaymış gibi ele alan akımdır. Hüseyin Rahmi Gürpınar Türk edebiyatında deneysel ve natüralist romanlar yazmıştır.

Z Nesli / Üçüncü Nesil Sembolü — Kiralık Konak romanında Hakkı Celis şahsında temsil edilen, bireysel duygulanışlardan sıyrılarak vatanın ve sosyal hayatın endişeleriyle yoğrulan yeni Türk insanı tipidir.