Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » Çağdaş Türk Edebiyatları 2

Ünite 5: Çağdaş Kırgız Edebiyatı — Kelime Bul

Tanımı oku, kavramı harf harf bul. 15 kelime var.

1 / 150 doğru

Stalin dönemi Sovyetler Birliği'nde uygulanan baskı, şiddet ve siyasi tasfiye rejimdir. Cengiz Aytmatov'un babası Törökul da dahil pek çok aydının kurban olduğu rejimidir.

Koşok — İnsan öldüğünde veya cenaze törenlerinde iç acılarını ve yas hissini dışa vurmak amacıyla söylenen geleneksel Kırgız ağıt şiirleridir. Metinde bu şiirlerin bireylerin derin üzüntülerini ifade etmede önemli bir işlevi olduğu belirtilir.

Uzatuu Koşoğu — Genç bir kız evlendiğinde ve baba evinden ayrılıp başka bir oymak ya da yere gönderildiğinde söylenen hüzünlü evlilik türküleridir. Metinde Kara dağın kıyısından uçan şahin motifiyle bu ayrılık dramatik şekilde işlenir.

Seketbay — Kırgız aşk şiirlerinin iki türünden biri olup, özellikle genç kızların güzelliğini, cazibesini ve övgüye değer yönlerini anlatan lirik şiirlerdir. Örnek olarak sarı işlemeli yazmasıyla bilinen mısralar verilebilir.

Küygön — Aşk şiirlerinin ikinci kolu olup, herhangi bir nedenden dolayı sevgilisine ulaşamayan veya kavuşma engelleriyle karşılaşan kişilerin çektiği derin iç acılarını ve ıstırabı konu alan şiirlerdir.

Makal — Kısa fakat verilmek istenen anlamı ve imajı okura tam olarak aktaran, terbiye verme ve öğüt verme amacıyla kullanılan geleneksel Kırgız atasözleridir. Örnek olarak kadınların erkeğe yoldaşlığı vurgulanan sözler gösterilebilir.

Lakap — Düşünceyi tamamen bitirmeyip dinleyenin zihnine bırakan, kendi başlarına tek başına kullanılmayan, belirli durum ve zamanlarda söylenen Kırgız sözlü kültür ürünleridir.

Akın — Kırgız halk edebiyatında doğaçlama şiir söyleyen, ozan atışmalarına (aytış) katılan, toplumun sesini duyuran geleneksel halk şairleridir. En ünlüsü Toktogul Satılganov'dur.

Aytışçı — Karşılıklı ozan atışmalarına (aytış) katılan, zekâsı, hızlı ve estetik cevap verme yeteneği sayesinde rakiplerini yenmeyi başaran usta akınlara verilen unvandır.

Küyler — Kopuz (komuz) eşliğinde çalınan sözlü ezgiler ve melodi kalıplarıdır. Toktogul Satılganov'un 'Caş Kıyal', 'Çon kerbez' ve 'Toguz kayrık' gibi eserleri bu kategoriye girer.

Ürkün — 1916 yılında Rus Çar yönetiminin baskıları ve zulmü neticesinde Kırgız halkının Çin topraklarına doğru gerçekleştirdiği büyük ve sancılı göç hareketidir. Aalı Tokombayev'in şiirlerine yansımıştır.

Kolhoz — Sovyetler Birliği döneminde tarımsal üretimi artırmak ve köylüleri bir araya getirmek için kurulan ortak mülkiyete dayalı tarım işletmeleridir. Dönem edebiyatında bu politika sıklıkla işlenmiştir.

Represiya — Stalin dönemi Sovyetler Birliği'nde uygulanan baskı, şiddet ve siyasi tasfiye rejimdir. Cengiz Aytmatov'un babası Törökul da dahil pek çok aydının kurban olduğu rejimidir.

Mankurt — Cengiz Aytmatov'un 'Gün Olur Asra Bedel' romanında düşmanların işkenceyle (kafasına deve derisi geçirerek) hafızasını, kimliğini ve geçmişini sildiği, sorgulamadan emirleri yerine getiren köleleştirilmiş insan tipidir.

Manşçı — Kırgızların milli destanı olan devasa 'Manas' destanını ezbere bilen, ırklar ve kuşaklar boyunca bu geleneği yaşatan profesyonel destan anlatıcılarıdır.

Tarihî Roman — Tarihteki gerçek olayları, şahsiyetleri ve toplumsal yapıları edebi bir kurguyla yeniden ele alan ••• türüdür. Tölögön Kasımbekov'un 'Sıngan Kılıç' eseri bunun en önemli örneğidir.