Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » Çağdaş Türk Romanı

Ünite 5: Çağına Tanıklık Eden Romanlar (12 Mart-12 Eylül Romanları) — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 20 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

68 Kuşağı — 1960'lı yılların sonlarında üniversite gençliği arasında yükselen, Marksizm ve sol ideolojiden beslenen, haksız düzene ve sömürüye karşı başkaldıran devrimci hareketin mensuplarıdır. Metinde Pınar Kür’ün 'Yarından Yarın’ına ve 12 Mart romanlarının düşünsel altyapısına ilham veren ana unsur olarak yer alır.

İç Çatışma — Roman kahramanlarının kendi iç dünyalarında, kimlikleri, inançları ve gerçekleştirdikleri eylemlerle ilgili yaşadıkları vicdani ve ruhsal hesaplaşmalardır. Sevgi Soysal’ın 'Şafak' romanında devrimcilerin kendi aralarındaki kimlik sorgulamaları buna örnek gösterilir.

Dış Çatışma — Bireylerin veya grupların kendi dışlarındaki karşıt güçlerle, özellikle egemen sistem, devlet kolluk kuvvetleri veya rakip siyasi gruplarla yaşadığı fiziksel ve ideolojik mücadeledir. Sevgi Soysal'ın 'Şafak' romanındaki devrimciler ile egemen güçler arasındaki mücadele dış çatışmadır.

Edilgen Kahraman — Olaylara kendi iradesiyle yön veren aktif bir karakter olmaktan ziyade, sistemin ve egemen güçlerin baskıları karşısında çaresiz kalan, başına gelen zulüm ve işkencelere katlanmak zorunda kalan roman kişisidir. 12 Mart romanlarındaki yakalanmış devrimci genç bu tipin en belirgin örneğidir.

Ülkücü/Milliyetçi Bakış Açısı — 70'li ve 80'li yılların sağ-sol kutuplaşmasında millî duygulardan, ulusçu söylemlerden ve yerleşik düzenin korunmasından beslenen grupların yaşadığı siyasal çatışmaları ve acıları aktaran edebî yaklaşımdır. Tarık Buğra ve Emine Işınsu'nun eserleri bu bakış açısına örnek teşkil eder.

Toplumcu Gerçekçilik — Sanatı toplumun hizmetinde gören, halkın sömürülmesini, sınıf çatışmalarını ve toplumsal eşitsizlikleri gerçekçi bir gözle ele alan edebî akımdır. 12 Mart ve 12 Eylül romanlarında Anadolu'daki sömürü düzeninin büyük şehirlerdeki sol-sağ çatışmalarına ve burjuva eleştirisine dönüştürülmesini sağlar.

Otobiyografik Roman — Yazarın kendi yaşamından, başından geçen gerçek olaylardan veya birebir tanıklık ettiği tecrübelerden izler taşıyan kurmaca metinlerdir. Ayşegül Devecioğlu’nun 'Kuş Dilinde Öykünen' romanı bu karakteri taşır.

Berna Moran'ın 12 Mart Romanı Tespiti — 12 Mart romanlarının Anadolu romanıyla temelde aynı sorunsalı paylaştığını, kırsaldaki köylü-ağa çatışmasının kentlerde halk-kapitalist burjuva çatışmasına dönüştüğünü savunan eleştirel kuramdır. Bu yapıtlarda eylemlerin kendisi değil, yenilgi sonrası zulüm ve işkence ön plandadır.

Siyasal Kutuplaşma — Türkiye'nin 1970'li ve 1980'li yıllarında sağ ve sol gibi zıt ideolojik kamplara bölünmesi ve bunun toplumsal hayatın her katmanında çatışmalara yol açmasıdır. Adalet Ağaoğlu'nun 'Bir Düğün Gecesi' romanı bu kutupluluğun toplumsal karakteristiğini yansıtır.

Misyonerlik ve Yanlış Batılılaşma — Batı kaynaklı kültür, eğitim veya değerlerin toplumun öz değerleriyle çatışması sonucu yaşanan yabancılaşma ve yozlaşma problemidir. Müfide Ferit Tek’in 'Pervaneler' veya Sevinç Çokum’un eserlerinde işlenen önemli bir temadır.