Ünite 2: Sözbilim ve Edebiyat İncelemeleri — Hızlı Bakış
Sınavdan hemen önce göz gezdirmek için sıkıştırılmış özet.
Sınavda Dikkat Et
Quintilien’in meşhur sorularının (Kim, ne, niçin, nerede, ne zaman, nasıl, hangi yoldan?) metin çözümlemesindeki temel çıkış noktası olduğunu unutmayın.
Sözbilimin beş aşamasından buluş, düzenleyiş ve anlatma biçiminin günümüzde de geçerliliğini koruduğunu, bellek ve hareketin ise işlevini büyük ölçüde yitirdiğini iyi kavrayın.
Aristoteles’in üç söylem türünü (yargılayıcı, karar almaya yönelik, övgü-yergi) kullanıldıkları zamanlar ve alıcı kitleleriyle birlikte ezberleyin.
Özsunum (ethos - verici/ahlak), etkileyim (pathos - alıcı/duygu) ve uslamlama (logos - bildiri/mantık) üçlü yapısının tanım ve işlevlerini birbirine karıştırmayın.
Sözbilimin soruya/yanıta yaklaşarak soruyu çözümlenmiş kabul ettiğini, kanıtlamanın ise sorunun kendisinden yola çıkarak çatışmayı çözmeye çalıştığını unutmayın.
Tasım (syllogisme) yapısının büyük önerme, küçük önerme ve çıkarım (sonuç) aşamalarından oluştuğunu ve tümdengelimle ilgili olduğunu sakın göz ardı etmeyin.
Bilinmesi Gereken Kavramlar
Sözbilim (Retorik)Buluş (Inventio)Düzenleyiş (Dispositio)Anlatma Biçimi (Elocutio)Övgü-Yergi SöylemiYargılayıcı/Savunmacı SöylemKarar Almaya Yönelik SöylemÖzsunum (Ethos)Etkileyim (Pathos)Uslamlama (Logos)Eğretileme (Metafor)Düzdeğişmece (Metonimi)Tersinleme (İroni)Somut Sunum (Hypotypose)Tasım (Syllogisme)TümevarımGörgül Kanıtlar
Önemli Olaylar / Örnekler
Quintilien ve Meşhur Soruları
Reşat Nuri Güntekin'in Mektubu
Antik Çağda Bellek ve Hareketin Önemi
Sabahattin Ali’nin 'Hasan Boğuldu' Betimlemesi
Atatürk’ün Gençliğe Hitabesi
Cumhuriyetin Onuncu Yıl Nutku
Karacoğlan’ın Güzellemesi
Ruhsati’nin Taşlaması
Ortaçağda Yedi Özgür Bilim (Trivium ve Quadrivium)
