Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » Halk Masalları

Ünite 1: Masal Nedir? Nasıl Tanımlanır? — Kelime Bul

Tanımı oku, kavramı harf harf bul. 14 kelime var.

1 / 140 doğru

Masalların kökenini, yayılma yollarını ve varyantlarını inceleyen, erken dönem masal araştırmalarında etkili olan bilimsel kuramsal yaklaşımdır.

Folktale (Halk Masalı) — İngilizcede geleneksel anlatmaların bütün türlerini kapsayan geniş bir terimdir. Kesin bir tanımı yapılmamakta olup, masal karşıtı olarak geniş bir anlatı kategorisini ifade etmek için kullanılır.

Ötkünç (Ödkünç) — Naki Tezel tarafından masalın öz Türkçe karşılığı olarak önerilen terimdir. Uygurca'da öğüt verici hikâye ve ahlak dersi veren alegorik eser anlamına gelir; ancak Saim Sakaoğlu bu kelimenin masal değil hikâye anlamına geldiğini belirtmiştir.

Motif — Stith Thompson'a göre masalın en küçük yapı unsuru olup, gelenekte sürekli varoluş gücüne sahip görülmemiş ve çarpıcı özellikler taşıyan unsurdur. Örnek: Hain üvey anne veya sihirli nesneler.

Epizot — Masallarda olay örgüsünü oluşturan, kendi içinde bütünlüğü olan olay silsileleri veya macera parçalarıdır. Motiflerin birleşmesiyle meydana gelir.

Formel — Masalların başında, ortasında ve sonunda kullanılan tekerleme ve kalıp söz biçimindeki kalıplaşmış ifadelerdir. Örnek: 'Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde...' giriş klişesi.

Üçlü Form — Masallarda olayların ya da kahramanların üç kez tekrar etmesi durumudur. Genellikle ilk iki kahraman başarısız olur ve üçüncü asıl kahraman başarı kazanır.

Mensur (Nesir) — Masalların genel biçim özelliği olan düz yazı biçimidir. Masallar ağırlıklı olarak nesir şeklinde anlatılır, ancak nadiren manzum (nazım) kısımlar da içerebilir.

Zümrüdü Anka — Türk masallarında gerçekte var olmayan, masallarda uçak görevini üstlenen, konuşma kabiliyetine sahip ve kahramanı sırtında taşıyan olağanüstü yardımcı hayvandır.

Yer Dinleyen — Türk masallarında kulağını yere dayayarak uzaklardaki sesleri, karıncaların konuşmalarını duyan olağanüstü özelliklere sahip yardımcı insan tipidir.

Masal İcrası (Performans) — ••• resmi olmayan ortamlarda, profesyonel olmayan •••, söz dışında iletme tekniği kullanılmaksızın dinleyici karşısında yeniden yaratılması ve sunulması sürecidir.

Masal İçinde Masal — Profesyonel ••• anlatıcılarının monotonluğu önlemek ve hikayeyi genişletmek için ••• kahramanının karşılaştığı kişilere söz verip onların da ••• anlatmasını sağladığı tekniktir.

Tarihi Coğrafi Fin Kuramı — Masalların kökenini, yayılma yollarını ve varyantlarını inceleyen, erken dönem masal araştırmalarında etkili olan bilimsel kuramsal yaklaşımdır.

Kurgulanmış Gerçeklik — Masalların içinde geliştiği toplumun gelenek, görenek, din ve büyü anlayışıyla yoğrulmuş, masalcıların diliyle dokuduğu ••• dünyasıdır.

Ekotip (Oikotype) — Bir masal tipinin veya motifin belirli bir coğrafi bölgede veya kültürde kazandığı yerel özellikler ve versiyonların bütünüdür.