Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » Orhun Türkçesi

Ünite 1: Türk Diline Giriş — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Tabula Polyglotta — Philipp Johann Tabbert von Strahlenberg'in eserinde yer alan ve Kuzey Avrupa ile Sibirya'daki Ural-Altay kavimlerinin konuştuğu 32 dili altı grupta toplayıp 115 kelimeyle karşılaştırdığı çok dilli tablodur.

Yenisey Yazıtları — Sibirya'daki Yenisey nehri kenarındaki mezar taşları ve kayalara kazınmış olan, Strahlenberg ve Messerschmidt'in notlarıyla ilim alemine duyurulan eski Türk yazıtlarıdır.

Rotasizm — Türkçe /z/ sesinin aslî olduğunu, Çuvaşça ve Moğolcadaki /r/ sesinin bu aslî sesten türediğini savunan ses bilimi görüşüdür.

Zetasizm — Çuvaşça ve Moğolcadaki /r/ sesinin aslî olduğunu, Türkçedeki /z/ sesinin bu aslî sesten türediğini savunan ses bilimi görüşüdür.

Lambdaizm — Türkçe /ş/ sesinin aslî olduğunu, Çuvaşça ve Moğolcadaki /l/ sesinin bu aslî sesten türediğini savunan ses bilimi görüşüdür.

Sigmatizm — Çuvaşça ve Moğolcadaki /l/ sesinin aslî olduğunu, Türkçedeki /ş/ sesinin bu aslî sesten türediğini savunan ses bilimi görüşüdür.

Ana Altayca — Türk, Moğol, Tunguz, Kore ve belki Japon dillerinin dahil olduğu Altay grubuna kaynaklık eden ortak ata dildir.

İlk Türkçe (Ön Türkçe) — M.Ö. 3500'lü yıllardan milat sıralarına kadar süren, Çuvaşça dahil bütün Türk dillerinin atası olan ve *ŕ ile *ľ fonemlerini barındıran dönemdir.

Ana Türkçe — Çuvaşça dışında kalan bütün Türk dillerinin ve z'li konuşurların diline kaynaklık eden geç en eski Türkçe dönemidir.

Ana Çuvaşça — Karadeniz'in kuzeyinde ve Kafkasya'da yaşayan Bulgar Türklerinin konuştuğu, r'li ses özelliklerini koruyan Türk dilinin koludur.

Altayistik — Altay dillerini (Türk, Moğol, Tunguz-Mançu vb.) konuşan halkların tarih, dil, edebiyat ve folklor gibi kültür malzemelerini araştıran bilim koludur.

Rekonstrüksiyon — Yazılı belgeleri bulunmayan veya tanıklanamayan dil dönemlerinin, dilin işleyiş mekanizması ve ses denklikleri kullanılarak yeniden kurulması metodudur.

Ön Türkçe (Pre-Turkic) — Nicholas Poppe'nin şemasında r//z ve l//sh denkliklerinin zorunlu kıldığı, Ana Çuvaşça ve Ana Türkçe'yi içine alan dönemdir.

Çoyren Yazıtı — Türk dilinin bugünkü bilgilere göre tarihlendirilmiş en eski yazıtı olup, 688-692 yılları arasında Köktürk harfleriyle dikilmiş 6 satırlık mezar taşıdır.