Ünite 3: Alfabe İşaretlerinin Ses Değerleri II: Ünsüzler — Sınav Hazırlık Notları
Arapça kökenli 'hemze' ve 'ayın' harflerinin Türkçe'de 'kesmeli söyleyiş' veya 'ünlü uzaması' oluşturduğunu unutmayın; sınavda bu harflerin çeviriyazı karşılığı olan ters kesme işaretine (‘) dikkat edin.
Farsça'ya özgü 'vâv-ı ma'dûle' (okunmayan vav) kuralını içeren 'hâce', 'hâb', 'hvîş' gibi kelimelerde aradaki vav harfinin telaffuz edilmediğini ve çeviriyazıda gösterilmediğini aklınızda tutun.
Osmanlı Türkçesinde 'okuma dili' ile 'konuşma dili' ayrımına dikkat edin; okuma dili yapay ve yazıya bağımlıyken, konuşma dili Türkçe'nin ses uyumlarına tamamen bağlıdır.
Arapça ve Farsça kelimelerdeki yabansı seslerin Türkçe'de 'halklılaştırılması' (örneğin dad ve zı harflerinin ze ile okunması) sınavda sıkça sorulan bir değişim mekanizmasıdır.
Çeviriyazı (transkripsiyon) ile harf çevirisi (transliterasyon) arasındaki farkı iyi bilin; harf çevirisi ses değerlerini dikkate almaz, sadece harfleri birebir eşleştirir.
XVII. ve XVIII. yüzyıllara ait Avrupalı gramercilerin (Meninski, Viguier) eserlerinin, Osmanlı konuşma dilinin ses yapısını aydınlatan en önemli 'dış kaynaklar' olduğunu unutmayın.
