Ünite 7: Kelime II: Alıntı Kelimeler — Önemli Kavramlar

Yabancı dillerden alınan kelimelerin, konuşma diline girerken Türkçenin ses kurallarına, ünlü uyumlarına ve hece yapısına uydurularak değiştirilmesi sürecidir. Örneğin, Farsça 'hasta' kelimesinin halk ağzında kalın ek alarak 'hastalıġ' biçimine bürünmesi bu duruma örnektir.

Eğitimli ve yabancı dil bilen kişilerin, alıntı kelimeleri asıl dillerindeki ses değerlerini ve inceliklerini koruyarak telaffuz etme eğilimidir. 'hástelik' ve 'sebzezâ´rindegi' gibi ince ekli kullanımlar bu söyleyiş tarzını yansıtır.

Türkçenin hece yapısına uymayan, içinde yan yana iki ünsüz barındıran veya düzensiz ses birleşimlerine sahip olan alıntı hecelerdir. Türkçe bu tür heceleri genellikle araya bir ünlü türeterek ikiye böler ve kendi yapısına uydurur.

Farsçada isimlerin çekiminde, zarf yapımında veya kelime türetmede kelimenin başına getirilen ve kelimeye yeni anlamlar kazandıran gramer unsurlarıdır. Farsçanın önden eklemeli dil özelliği göstermesini sağlayan yapılardır.

Kelimelerin çekime veya türetmeye girdiğinde köklerinin değişikliğe uğradığı, anlam çekirdeğinin ünsüz harflerden oluşan bir köke dayandığı dil yapısıdır; metinde Sami dillerinden olan Arapça bu gruba örnek gösterilmiştir.

Klasik Farsçanın ve eski İran saray dilinin adlandırılmasında kullanılan, edebi ve resmi niteliğe sahip tarihi dil tabakası veya lehçesidir.

Arapça kelimelerin türetilmesi sırasında, kelimenin üç harfli asli köküne (fa-ayn-lam) eklenen ve kalıbı oluşturan ek harflerdir. Örneğin 'kâmil' kelimesindeki elif harfi artık harftir.

Arap harfli Osmanlı Türkçesi metinlerinin, ses değerlerini tam olarak göstermek amacıyla Latin harfleri ve özel işaretler kullanılarak yazıya aktarılmış biçimidir; Meninski'nin eserleri bu türün en önemli örneklerindendir.

Bir eserin, doğrudan doğruya yazarının kendi elinden çıkmış olan, müellif hattı orijinal nüshasıdır. Metinde Tuhfeten li-Hazreti'l-Aliyye adlı eserin eldeki tek nüshasının otograf olduğu belirtilmiştir.

Eski metinlerde imla kurallarına uymadığı için ilk bakışta hata gibi görünen ancak kendi içinde tutarlı bir sistem barındırarak konuşma dilinin gerçek ses değerlerini ve değişimlerini yansıtan yazım biçimleridir.