Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » Osmanlı Türkçesine Giriş 2

Ünite 1: Kelime Sınıfları I: Adlar — Kelime Bul

Tanımı oku, kavramı harf harf bul. 15 kelime var.

1 / 150 doğru

Ada ••• yanı sıra sevgi, esirgeme ve acıma anlamı da katan, Türkçe'de -cık/cik, Farsça'da -çe ekleriyle yapılan adlardır.

Lafzî Dişi (Sözde Dişi) — Erkek sınıfından varlıkları gösterdiği hâlde biçimsel olarak ••• belirten harfleri (örneğin Mu‘âviye, Zekeriyyâ gibi özel adlar) taşıyan kelimelerdir.

Kırık Çoğul (Mükesser Çoğul) — Arapça'da kök harflerinin sırası değiştirilmeden, yanına harfler katılarak ve hece ünlüleri değiştirilerek yapılan kuralsız ••• türüdür; örnek olarak câhil kelimesinin ••• cühelâ'dır.

İkililer (İkiller / Tesniye) — Arapça'da sayı kategorisinde nesnenin iki tane olduğunu gösteren, yalın durumda -ân, çekimli durumda -eyn ekleriyle yapılan kurallı yapılardır; Osmanlı'da daha çok -eyn'li biçimler kullanılmıştır.

Katmerli Çoğul — Zaten ••• durumunda olan bir kelimenin Türkçe -ler veya Farsça -hâ, -ân gibi eklerle yeniden ••• yapılması durumudur; örnek olarak ahvâl kelimesinden ahvâlhâ yapılması.

İyelik Ekleri — Söz içinde sahip olan ile ait olunan nesne arasındaki bağı gösteren, şahıslara göre değişerek isim çekiminde durum ••• önce gelen eklerdir.

Kılıcı (Fail) Adı — Bir nesneyle uğraşan, iş yapan, üreten, satan veya bir mesleği sürekli icra eden kişileri bildiren adlardır; Türkçe'de -cı/çi veya -an/en ekleriyle yapılır.

Ad-Fiil (Fiil Adı) — ••• tabanlarından -maK/mek, -ma/me, -ış/iş gibi eklerle türetilen, ••• belirttiği kılış ve oluşun adını veren isimleşmiş biçimlerdir.

Donuk (Câmid) Ad — Herhangi bir fiilden türememiş, kök halinde bulunan adlardır; Arapça'da ayn (göz), şems (güneş), feres (at) gibi örnekleri vardır.

Türemiş (Müştak) Ad — Fiillerden veya isimlerden kök harflerinin belirli kalıplara yerleştirilmesi ya da son ekler getirilmesi yoluyla elde edilen kelime tabanlarıdır.

Nispet Eki (-î) — Arapça ve Farsça'da kelimelere getirilerek ilgi, aidiyet ve nitelik adı anlamı katan (-î / -iyyet) ekleme biçimidir.

Eşlik ve Ortaklık Adı — Kişiler arasındaki ortaklığı ve beraberliği bildiren, Türkçe'de -daş/-deş, Farsça'da hem- ön ekiyle yapılan adlardır; örnek: yoldaş, hem-râh.

Küçültme Adı — Ada ••• yanı sıra sevgi, esirgeme ve acıma anlamı da katan, Türkçe'de -cık/cik, Farsça'da -çe ekleriyle yapılan adlardır.

Mimli Mastar — Arapça'da başındaki mîm harfiyle kurulan, yer, zaman veya kılış adı (•••) bildiren türemiş kelime kalıplarıdır; örn. mekteb, mescid.

Topluluk (Kesret) Adı — Bir nesnenin bir arada, çok sayıda ve bol miktarda bulunduğunu veya o nesneyle kaplı bir yeri ifade eden adlardır; örn. Türkçe -lık ekli taşlık veya Farsça -istân ekli gülistan.

Basit Ad — Yapım eki almamış, kök halinde bulunan ve herhangi bir türetme işlemine tabi tutulmamış yalın kelimelerdir.