Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » Türkçe Cümle Bilgisi 2

Ünite 4: Yapılarına Göre Cümleler-2 — Kelime Bul

Tanımı oku, kavramı harf harf bul. 14 kelime var.

1 / 140 doğru

Dilin kullanımında ekonomiklik sağlamak amacıyla bazı ögelerin eksiltilmesi veya ortak kullanılması prensibidir. Örnek: Konuşma dilindeki eksiltili cümle kullanımları.

Bağımlı Sıralı Cümle — Hem anlam yönünden hem de ögelerinin ortak olmaları bakımından birbirine bağlı olan ••• •••. Örnek: 'Duvarı nem, insanı gam yıkar.'

Ortak Yüklemli Cümle — Birden fazla yargı içeren ancak yüklemi ••• olan sıralı ••• yapısıdır. Örnek: 'Ağacı kurt, insanı dert yer.'

Ortak Özneli Cümle — Sıralanan ••• aynı özneyi paylaştığı bağımlı sıralı ••• türüdür. Örnek: 'Ödünç, güle güle gider, ağlaya ağlaya döner.'

Ortak Nesneli Cümle — Sıralanan birden fazla yüklemin aynı nesneye bağlandığı bağımlı sıralı ••• yapısıdır. Örnek: 'Mendilini aradı, bulamadı.'

Ortak Yer Tamlayıcılı Cümle — Aralarında anlam bağı bulunan sıralı ••• dolaylı tümlecin ••• kullanıldığı yapıdır. Örnek: 'Ateşe su at, barut atma.'

Ortak Zarf Tümleçli Cümle — ••• tümlecinin birden fazla yüklem tarafından ••• kullanıldığı sıralı ••• türüdür. Örnek: 'Dün gece çok çalıştığından epeyce yorulmuştu, sarsılmıştı.'

Bağlı Cümle — ••• başı bağlaçları ile birbirine bağlanan ve aralarında anlam ilgisi bulunan ••• oluşturduğu yapıdır. Örnek: 'Her büyük şehir az çok böyledir; fakat İstanbul başka türlü değişti.'

Cümle Başı Bağlacı — ••• bulundukları ••• kendilerinden önce veya sonra gelen ••• bağlayan, aralarında açıklama, sebep veya sonuç ilişkisi kuran bağlaçlardır. Örnek: 'Çünkü yüzünde ne bir korku ne bir kuşku belirtisi vardı.'

Ara Söz — Cümlenin içinde yer alan, cümleden çıkarıldığında anlamda bozulma yaratmayan, iki virgül veya iki kısa çizgi arasında yazılan açıklayıcı dil birimidir. Örnek: 'Sert rüzgârda bulunduğumuz tepenin yassı şekli -Evliya Çelebi olsa Peşte için yaptığı gibi bade me benzetirdi- tam bir gemi küpeştesi hâlini aldı.'

Ara Cümle — ••• yapısı gösteren, kendi yüklemi olabilen ancak ara söz gibi ••• ögeleri arasında açıklama yapan yardımcı birimdir. Örnek: 'Bu gelen köylü, sesinden tanıdım, bir kızdı.'

Eksiltili Cümle — Yüklemi veya bazı ögeleri söylenmeyen, anlamı okuyucu veya dinleyici tarafından tamamlanan yargı birimidir. Örnek: 'Armudun sapı (var), üzümün çöpü (var).'

En Az Çaba Yasası — Dilin kullanımında ekonomiklik sağlamak amacıyla bazı ögelerin eksiltilmesi veya ortak kullanılması prensibidir. Örnek: Konuşma dilindeki eksiltili cümle kullanımları.

Fiil Cümlesi — Yüklemi çekimli bir ••• veya birleşik ••• olan, oluş, kılış veya durum bildiren cümle türüdür. Örnek: 'Tatlı dil, yılanı deliğinden çıkarır.'

İsim Cümlesi — Yüklemi ek eylem alarak çekime girmiş bir ••• veya ••• grubu olan cümle türüdür.