1982 Anayasası sisteminde yüksek mahkemeler; Yargıtay, Danıştay ve Anayasa Mahkemesi olarak şekillenmiştir. 2017 Anayasa değişikliği ile askerî yargı sistemi tamamen kaldırılmış, Askerî Yargıtay ve Askerî Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) yürürlükten kaldırılmıştır. Bu durum, disiplin mahkemeleri dışında askerî mahkemelerin kurulamayacağı kuralını getirmiştir. Yargıtay, adliye mahkemelerinden verilen karar ve hükümlerin son inceleme merciidir. Aynı zamanda yasa ile belirlenen bazı davalara ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar. Yargıtay üyeleri, birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hâkim ve savcıları arasından Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından salt çoğunluk ve gizli oyla dört yıl için seçilir. Danıştay, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş yüksek idare mahkemesi olmasının yanı sıra, merkezi idarenin danışma ve inceleme merciidir. Danıştay üyelerinin dörtte üçü idari yargı hâkim ve savcıları arasından HSK'ce, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı'nca seçilir. Bu ikili statü, idari yargı organı olmasının yanında idarenin danışma organı fonksiyonunu da yerine getirmesinden kaynaklanır. Geniş anlamda anayasa yargısı, doğrudan doğruya anayasaya uyulmasını sağlamak amacını güden her türlü yargı işlemini veya anayasa hukuku sorunlarının yargısal usuller içerisinde karara bağlanması sürecidir. Dar anlamda ise kanunların ve diğer bazı yasama işlemlerinin anayasaya uygunluğunun yargısal mercilerce denetlenmesi anlamına gelir. Hukuk devletinin gelişiminde son ve en önemli merhale olan anayasa yargısı, Fransız İhtilali'nden gelen 'genel irade' anlayışının etkisiyle uzun süre kabul görmemiştir. Yasama organının temsilcilerden oluştuğu ve bu nedenle kişi haklarına tecavüz etmeyeceği düşüncesi hâkim olduğundan, yasaya karşı yargısal denetim fikrinin yaygınlaşması 21. yüzyıl ortalarına kadar sürmüştür. Kanunların anayasaya uygunluğunun denetlenmesinde iki temel sistem bulunur: Siyasal denetim ve yargısal denetim. Siyasal denetim devlet başkanı, ikinci meclis gibi siyasal organlarca yürütülürken; yargısal denetim bağımsız yargı mercileri tarafından gerçekleştirilir. Ayrıca denetimin zamanı bakımından normun yürürlüğe girmesinden önce yapılan 'önleyici denetim' ve yürürlüğe girmesinden sonra yapılan 'düzeltici denetim' olarak ikiye ayrılır. Anayasa Mahkemesi, yargı organının bir parçası ve yüksek mahkeme niteliği taşımasının yanı sıra, fonksiyonunun mahiyeti itibarıyla özel bir 'anayasa organı' statüsündedir. Kuruluş, görev ve yetkilerinin anayasada ayrıntılı düzenlenmesi, kendi içtüzüğünü yapabilmesi, genel bütçe içinde kendi bütçesiyle yönetilmesi bu statüyü kanıtlar niteliktedir. 2010 Anayasa değişikliği ile Anayasa Mahkemesi üye sayısı 17'ye çıkarılmış, 2017 değişikliği ile askerî mahkemelerin kaldırılması sonucunda üye sayısı 15'e düşmüştür. Mahkemenin üyeleri TBMM ve Cumhurbaşkanı tarafından seçilir; yargı kökenli üyelerin çoğunlukta olması ilkesi korunmuştur. Anayasa Mahkemesi üyeleri 12 yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa üye seçilemez. Üyeler 65 yaşını doldurunca emekliye ayrılırlar. Mahkeme, Genel Kurul ve iki bölüm halinde çalışır; bireysel başvurular bölümlerce, iptal-itiraz davaları, siyasi partilere ilişkin davalar ve Yüce Divan yargılamaları Genel Kurulca karara bağlanır. Anayasa Mahkemesi'nin temel görevi norm denetimi yapmak (kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğü'nün anayasaya uygunluğunu denetlemek) olsa da, Anayasa tarafından verilmiş başka önemli görevleri de bulunmaktadır. Mahkemenin diğer görevleri arasında; anayasada belirtilen üst düzey devlet görevlilerini Yüce Divan sıfatıyla yargılamak, siyasi partilerin kapatılması davalarına bakmak, siyasi partilerin malî denetimini yapmak, milletvekillerinin dokunulmazlığının kaldırılması veya üyeliklerinin düşmesi kararlarına karşı iptal istemlerini karara bağlamak ve Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başkanlık edecek üyeyi görevlendirmek yer alır. 2010 Anayasa değişikliği ile getirilen 'bireysel başvuru' (anayasa şikâyeti) kurumu, kamu gücü tarafından Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlükleri AİHS kapsamındakilerden biri ihlal edilen herkese Anayasa Mahkemesi'ne başvurma hakkı tanır. Bu yola başvurabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması ve incelemenin sadece anayasaya aykırılık sorununa inhisar etmesi şarttır. Anayasa Mahkemesi kanunları, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerini ve TBMM İçtüzüğü'nü şekil ve esas bakımlarından denetler. Anayasa değişikliklerini ise sadece şekil bakımından inceler. Milletlerarası antlaşmalar hakkında anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesi'ne başvurulamaz. Anayasaya uygunluk denetiminde kullanılan ölçü normların bütününün oluşturduğu kümeye 'anayasallık bloku' denir. Anayasa metni dışında, milletlerarası insan hakları sözleşmeleri, hukukun genel ilkeleri ve (tartışmalı olmakla birlikte) anayasal ilkeler bu blokun kapsamını zenginleştiren unsurlardır. Hukukun genel ilkelerinin ölçü norm olarak kullanılmasındaki pozitif temel, Anayasa'nın 2. maddesindeki 'hukuk devleti' ilkesidir. Bir ilkenin genel hukuk ilkesi sayılabilmesi için 'uygar milletlerce tanınmış' olması şartı aranır. Esas bakımından denetim, denetlenen normun muhtevasının anayasa hükümleri ile çatışıp çatışmadığının incelenmesidir. Bu denetim kapsamında sebep, amaç ve konu unsurları incelenir. Yasama organı kanun koyarken takdir yetkisine sahip olsa da, bu yetki 'kamu yararı' ve Anayasa'nın temel amaç ve görevleri ile sınırlıdır. Şekil bakımından denetim, dar anlamda usul ve şekil kurallarına uyulup uyulmadığını, geniş anlamda ise yetki unsuru bakımından sakatlıkları inceler. Kanunların şekil bakımından denetlenmesi, son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı ile sınırlıdır. Anayasa değişikliklerinde ise şekil denetimi; teklif ve oylama çoğunluğuna ve ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığı hususları ile sınırlandırılmıştır. Soyut norm denetimi (iptal davası), anayasada belirtilen bazı organların bir kanun aleyhinde Anayasa Mahkemesi'nde dava açmalarıyla gerçekleştirilir. Somut bir dava veya olay yoktur. 1982 Anayasası'na göre iptal davası Cumhurbaşkanı, TBMM'de en çok üyeye sahip iki partinin Meclis grupları ve TBMM üye tam sayısının en az beşte biri tutarındaki üyeler tarafından açılabilir. Dava açma süresi Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 60 gündür. Somut norm denetimi (itiraz yolu), bir mahkemede görülmekte olan bir davanın karara bağlanmasının, o davada uygulanacak hukuk normunun anayasaya uygun olup olmamasına bağlı olması hâlinde yapılır. Dava mahkemesi, uygulanacak normu anayasaya aykırı görürse veya tarafların iddiasını ciddi bulursa davayı geri bırakarak dosyayı Anayasa Mahkemesi'ne intikal ettirir. Somut norm denetiminde Anayasa Mahkemesi'nin işin esasına girerek verdiği red kararının RG'de yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz. Anayasa Mahkemesi kararları kesindir; kararlara karşı kanun yollarına başvurulamaz. Kararlar Resmî Gazete'de hemen yayımlanır ve yasama, yürütme, yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar. İptal kararları ile norm ortadan kalkar. Mahkeme kararlarının geriye yürümezliği ilkesi kabul edilmiştir; bu ilke, anayasaya aykırı normun o tarihe kadar yapılmış işlemleri toptan geçersiz kılmasını önleyerek hukuki güvenliği sağlar. Ancak ceza hukuku bakımından failin lehine olan TCK m. 7 hükümleri saklıdır. Anayasa Mahkemesi iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir; bu süre kararın RG'de yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez. Bu erteleme yetkisi, doğabilecek hukuki boşlukların kamu düzenini tehlikeye atmasını önlemek amacıyla tanınmıştır.