Ünite 4: İşletim Sistemi Bileşenleri — Önemli Kavramlar

İşlemcinin içinde yer alan, çok küçük boyutlu ancak erişim hızı en yüksek olan bellek türüdür. İşlemci, o an üzerinde çalıştığı verileri ve ara sonuçları burada tutar.

Kullanıcı uygulamalarının, işletim sistemi çekirdeğinden bir hizmet (dosya okuma, ağa bağlanma vb.) talep etmek için kullandığı mekanizmadır. Bu çağrı ile işlemci kullanıcı modundan çekirdek moduna geçer.

Donanım veya yazılım tarafından işlemcinin acil dikkatini çekmek için gönderilen sinyaldir. Örneğin, klavyeden bir tuşa basıldığında işlemciye bir kesme gönderilerek verinin işlenmesi sağlanır.

Yazılım tarafından oluşturulan özel bir kesme türüdür. Sıfıra bölünme hatası veya bir sistem çağrısı talebi gibi durumlarda işletim sisteminin kontrolü ele alması için tetiklenir.

İşlemcinin o anda hangi yetki seviyesinde (çekirdek veya kullanıcı) çalıştığını belirten donanımsal bir bittir. 0 değeri çekirdek modunu, 1 değeri kullanıcı modunu temsil eder.

Sistemin güvenliğini tehdit edebilecek, sadece çekirdek modunda çalıştırılmasına izin verilen komutlardır. Kullanıcı modunda çalıştırılmaya çalışıldığında işletim sistemi tarafından engellenir.

Çekirdeğin sadece en temel işlevleri (mesajlaşma, süreç yönetimi) barındırdığı mimaridir. Diğer servisler kullanıcı katmanında çalışır, bu da sistemin hata toleransını artırır.

İşletim sistemi işlevlerinin (sürücüler, dosya sistemleri) çekirdeğe ihtiyaç anında eklenebilen parçalar halinde tasarlanmasıdır. Güncel sistemlerde esneklik ve performans sağlar.

Donanım kaynaklarını taklit eden ve uygulamaların gerçek donanımdan bağımsız çalışmasını sağlayan yazılım ortamıdır. Android'deki Dalvik sanal makinesi buna bir örnektir.

Belirli dosya formatlarını (örneğin .exe, .sh) çalıştırılabilir hale getiren işletim sistemi bileşenidir. Her dosya türü için uygun bir yorumlayıcının sistemde bulunması gerekir.

Donanım birimlerinin (ekran kartı, disk, ağ kartı) işletim sistemi ile haberleşmesini sağlayan arayüz yazılımlarıdır. Modüler yapının en temel parçalarından biridir.

Modern bilgisayarların temelini oluşturan, bellek, işlemci ve giriş/çıkış birimlerinin veri yolu ile birbirine bağlandığı klasik bilgisayar mimarisidir.

İşletim sisteminin en alt katmanında yer alan, tüm donanım kaynaklarını (bellek, işlemci, zaman) yöneten ve düzenleyen temel yazılım bileşenidir.