Ünite 4: Sistem Gereksinimlerinin Belirlenmesi

Barry W. Boehm'in Araştırması

Yazılım projelerinde hatanın tespit edildiği faza göre maliyet artışını incelemiştir. Gereksinim fazında 1 birim olan maliyet, operasyon ve bakım fazında 1000 birime kadar çıkabilmektedir.

Kaoru Ishikawa

Japonya'daki Kawasaki tersanelerinde kalite yönetimi süreçlerini başlatan kişidir. Balık kılçığı diyagramının fikir babası olarak bilinir.

Sağlık Bakanlığı Kaynağı

http://www.sagl k.gov.tr/TR/dosya/1-53183/h/ adresinde, hastane bilgi sistemleri alımı için kullanılan gerçek bir gereksinim tanımları belgesi örneği sunulmaktadır.

Google Forms

Çevrimiçi anket oluşturmak ve anket soru tiplerini incelemek için kullanılan, ünitede referans gösterilen bir web arayüzüdür.

Anahtar Kavramlar

İşlevsel GereksinimBilgi sisteminin yerine getirmesi gereken spesifik görevleri tanımlar. Örnek: Bir hastane sisteminde doktorların tahlil sonuçlarını bilgisayar ekranında görebilmesi işlevsel bir gereksinimdir.

İşlevsel Olmayan GereksinimSistemin niteliğini, performansını ve güvenliğini belirleyen özelliklerdir. Örnek: Hastane sisteminin hafta içi 08:00-17:00 saatleri arasında kesintisiz çalışması bir işlevsel olmayan gereksinimdir.

Balık Kılçığı DiyagramıProblemin kök nedenlerini analiz etmek için kullanılan görsel bir araçtır. Malzeme, makine, insan, çevre ve metot gibi kategoriler altında problemin temel ve alt nedenlerini sınıflandırır.

Gereksinim Tanımları BelgesiSistem sahipleri ile geliştirme ekibi arasında bir kontrat niteliği taşıyan resmî belgedir. Sistemin tüm fonksiyonlarını ve kısıtlarını içerir.

Keşif PrototiplemesiSistem gereksinimlerini belirlemekte zorlanılan durumlarda, sistemin ufak ölçekli bir modelinin oluşturulmasıdır. Kullanıcıların prototipi görerek gereksinimlerini netleştirmesini sağlar.

Ortak Gereksinim PlanlamasıSponsor, kolaylaştırıcı ve kullanıcıların katılımıyla gerçekleştirilen yapılandırılmış grup toplantılarıdır. Gereksinim belirleme sürecini hızlandırır.

Sistem AnalistiSistemin gereksinimlerini belirleyen, problemleri teşhis eden ve çözüm için gerekli teknikleri yöneten kişidir. Doktorun teşhis sürecine benzer bir yöntemle sistem problemlerini analiz eder.

Tümevarım (Piramit) MülakatAyrıntılı ve kapalı uçlu sorularla başlayıp, genel ve açık uçlu sorularla devam eden mülakat yapısıdır. Mülakat vereni konuya ısındırmak için kullanılır.

Tümdengelim MülakatGenel ve açık uçlu sorularla başlayıp, kapalı sorularla devam eden mülakat yapısıdır. Mülakat verenin konu hakkında istekli olduğu durumlarda tercih edilir.

Sorgulama SorusuBaşlangıçta verilen cevabın ötesine geçerek daha fazla bilgi edinmeyi amaçlayan sorulardır. En basit örneği 'Neden?' sorusudur.

Sabit Formatlı AnketKullanıcının önceden hazırlanmış seçenekler arasından seçim yaptığı anket türüdür. Sonuçların tablo haline getirilmesi kolaydır ancak esnek değildir.

Serbest Formatlı AnketKullanıcıya soruları kendi cümleleriyle cevaplama imkanı veren anket türüdür. Daha detaylı bilgi sağlar ancak analiz edilmesi zordur.

KolaylaştırıcıOrtak gereksinim planlaması toplantılarını yöneten, çatışmaları çözen ve hedeflere ulaşılmasını sağlayan tarafsız liderdir.

Yazıcı (Scribe)Toplantıdaki tartışmaları kayıt altına alan ve CASE araçlarını kullanarak modelleri oluşturan kişidir. Genellikle sistem analistidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Gereksinim Değişim Oranı

Bazı çalışmalar, sistem üretimine başlanmadan önce belirlenen gereksinimlerin %50 veya daha fazlasının süreç içinde değiştiğini ortaya koymuştur.

Sponsorun Rolü

İşletmenin üst yönetiminden bir kişidir. Projenin devam edip etmeyeceğine karar verir, katılımcıları belirler ve toplantının açılış/kapanış konuşmalarını yapar.

Gözlem Tekniği Hazırlığı

Analist, gözlem yapmadan önce izin almalı, özel bir kayıt formu hazırlamalı ve gözlemi hem normal hem de yoğun iş yükü zamanlarında gerçekleştirmelidir.

Mülakat Yanlılığı

Analistin 'Bu operatör kodunu kullanmayacaksın, değil mi?' gibi yönlendirici sorular sorması, mülakat verenin gerçek fikrini söylemesini engelleyen hatalı bir yaklaşımdır.

Sınavda Dikkat Et

Hata maliyetlerine dikkat edin: Gereksinim fazındaki bir hatanın maliyeti ile bakım fazındaki maliyet arasındaki farkı (1'e 1000) mutlaka ezberleyin.
İşlevsel vs. İşlevsel Olmayan: Sınavda bir örnek verilip bunun hangi gereksinim türü olduğu sorulabilir; 'ne yaptığı' işlevsel, 'nasıl olduğu' (hız, güvenlik) işlevsel olmayandır.
Balık Kılçığı kategorilerini unutmayın: İnsan, makine, malzeme, metot ve çevre kategorilerini karıştırmayın.
Mülakat türlerini ayırt edin: Yapısal (kapalı uçlu) ve yapısal olmayan (açık uçlu) mülakatların farkını ve hangi durumlarda kullanıldığını bilin.
Sıralama teknikleri: Tümevarım (piramit) yapısının 'ısındırma' amaçlı olduğunu, tümdengelim yapısının ise 'istekli kullanıcılar' için olduğunu unutmayın.
Rollerin sorumlulukları: Ortak gereksinim planlamasında sponsorun, kolaylaştırıcının ve yazıcının görevlerini birbirine karıştırmayın.