İnfografik
← Ünite 4
Yunan Kenti

Ünite 4: Çocuk Oyun

Atina Ulusal Arkeoloji Müzesi'ndeki Köpek Çıngırak
Müzede sergilenen bu küçük köpek biçimli çıngırak, antik dönem bebeklerinin eğlence anlayışını gösteren somut bir buluntudur. Minyatür kırmızı figürlü sürahiler üzerinde bu tarz oyuncaklarla oynayan bebek tasvirleri yer almaktadır.
İlyada'da Topaç Referansı
Topaçla ilgili bilinen en eski yazılı edebi kayıt Homeros'un İlyada destanının 14. bölümünün 413. dizesidir. Metinde Hektor'un hareketi topacın dönüşüne benzetilmiştir.
Horatius ve Martialis'in Çember Tanıklığı
Romalı yazar Horatius Romalıların çember çevirmeyi Yunanlardan aldığını kaydederken, Martialis Epigramlarında çemberin çıkardığı sesten ve yayaların yoldan çekilmek zorunda kaldığından bahsetmiştir.
Julia Domna Saç Modelli Fildişi Bebek
Roma döneminde 8 yaşında bir çocuğun mezarında bulunan fildişi bebek, altın süslemelere sahiptir. Bebeğin saç stili dönemin imparatoriçesi Julia Domna'nın modeliyle birebir uyuşmaktadır.

Anahtar Kavramlar

Krotalos (Çıngırak)Antik dönemde bebeklerin işitsel algısını geliştirmek ve onları sakinleştirmek amacıyla kullanılan küçük ses çıkaran oyuncaktır. Örneğin, Atina Ulusal Arkeoloji Müzesi'nde sergilenen köpek şeklindeki pişmiş toprak çıngırak bu gruba girer.
Strobilos / Strombos / Turbo (Topaç)Antik Yunan ve Roma çocuklarının ip yardımıyla veya el ile döndürerek oynadığı hareketli oyuncaktır. İlyada destanında Hektor'un hareketini betimlemek için topaç benzetmesi kullanılmıştır.
Trochos (Çember)Çocukların metal ya da ahşap bir sopayla iterek sokaklarda koşturduğu büyük çember şeklindeki oyuncaktır. Romalıların bu oyunu Yunanlardan öğrendiği tarihi kaynaklarda belirtilmektedir.
Biga (Oyuncak Araba)Antik çağda çocukların dönemin savaş veya yarış arabalarını taklit ederek oynadığı minyatür taşıt oyuncağıdır. Çocukların motor becerilerini ve hayal güçlerini desteklemiştir.
Minyatür ObjelerYetişkinlerin kullandığı kap kacak, mobilya veya araç gereçlerin çocuklar için küçültülmüş kopyalarıdır. Evcilik ve rol yapma oyunlarında yaygın olarak kullanılmıştır.
Antik Roma Fildişi BebekZengin çocukların mezarlarında bulunan, genellikle fildişinden oyulan ve dönemin moda saç stillerini yansıtan süslü oyuncak bebektir. Roma İmparatoriçesi Julia Domna'nın saç modeline sahip örnekleri mevcuttur.
TopAntik dönemden beri hem bireysel hem de takım halinde oynanan, el-göz koordinasyonunu artıran küre şeklindeki oyuncaktır. Çocukların fiziksel aktivite yapmasını sağlamıştır.
Astragal (Aşık Kemiği)Antik Yunan'da MÖ 5. ve 3. yüzyıllar arasında hem çocuk oyunlarında hem de fal/şans oyunlarında kullanılan koyun veya keçi topuk kemiğidir. Çeşitli yüzeyleri üzerindeki değerlere göre oyunlarda atılmıştır.
Antik Roma Kumar ZarıÜzerinde sayıları belirten noktalar veya semboller bulunan, şans oyunlarında kullanılan kemik veya taştan kübik objelerdir. Roma döneminde üzerine çeşitli kutlama ve zafer yazıları kazınmış zarlar da bulunmuştur.
Pano OyunlarıAntik dönemde tahta veya taş levhalar üzerinde zarlar ve taşlar yardımıyla oynanan strateji ve şans oyunlarıdır. Yetişkinler kadar çocukların da zihinsel becerilerini geliştirmiştir.
Chous (Minyatür Şarap Sürahisi)Antik Yunan'da çocuk festivallerinde çocuklara armağan edilen ve üzerinde oynayan çocuk tasvirleri bulunan küçük ölçekli seramik şarap sürahisidir.

Diğer Önemli Bilgiler

MÖ 5.-3. Yüzyıl Antik Yunan Astragalleri

Arkeolojik kazılarda gün ışığına çıkan Antik Yunan astragalleri, milattan önce 5. ve 3. yüzyıllar arasında çocukların vazgeçilmez beceri ve şans oyunlarından biridir.

Antik Roma Kumar Zarları ve Yazıtları

Roma dönemine ait kumar zarlarının üzerinde 'Pictos victos hostis deleta ludite securi utere felix vivas' gibi çeşitli latince neşe ve zafer ibareleri kazınmış olarak bulunmuştur.

Antik Yunan'da Çocuk Festivali Seramikleri

Çocuklara adanan özel festivallerde üretilen minyatür kırmızı figürlü chous kapları, bebeklerin günlük yaşamı ve oyuncak kullanımı hakkında dönemsel görsel kanıtlar sunar.

Antik Dönem Mezar Buluntusu Oyuncaklar

Çocuk mezarlarında fildişi bebeklerin ve değerli oyuncakların bulunması, antik toplumlarda çocuklara verilen değerin ve ölen çocukla birlikte en sevdiği eşyaların gömülmesi geleneğinin bir göstergesidir.

Sınavda Dikkat Et

  • Çıngıraklar için 'Krotalos', topaç için 'Strobilos/Turbo' ve çember için 'Trochos' terimlerinin Yunanca/Latince karşılıklarını karıştırmayın.
  • Topaçla ilgili en eski edebi kaynağın Homeros'un İlyada destanı olduğunu ve Hektor benzetmesiyle geçtiğini unutmayın.
  • Çember çevirme oyununun Romalılar tarafından Yunanlardan öğrenildiğini Horatius'un aktardığını hatırlayın.
  • Fildişi bebek buluntusunun Roma imparatoriçesi Julia Domna'nın saç stilini yansıttığı detayına dikkat edin.
  • Astragal kelimesinin MÖ 5-3. yüzyıl Antik Yunan dönemine ait aşık kemiği/oyuncak grubunu temsil ettiğini bilin.
  • Zarlar üzerinde yer alan 'Pictos victos hostis deleta...' şeklindeki Latince ifadelerin Roma kumar zarlarıyla ilgili olduğunu aklınızda tutun.