İnfografik
← Ünite 8
Yunan Kenti

Ünite 8: Kutsal Alanlar (8)

Bergama Kralı II. Eumenes ve İmparator Nero'nun Delphoi Ziyaretleri
M.Ö. 4. yüzyıl kökenli Apollon Tapınağı sabit kalmamış, zaman içinde dönemin hükümdarları tarafından değiştirilmiştir. M.Ö. 160/159 yıllarında Bergama kralı II. Eumenes tapınağı ziyaret ederek yapıda düzenlemeler yapmış, benzer şekilde M.S. 67 yılında Roma İmparatoru Nero da kutsal alanı ziyaret ederek yapıyı değiştirmiştir.
Yılanlı Sütun'un Tarihçesi ve İstanbul'a Getirilişi
M.Ö. 479 yılına tarihlenen Yılanlı Sütun, antik dünyanın en önemli simgelerinden biridir. Bu eser, İmparator Konstantin tarafından 324 yılında İstanbul’a getirilmiştir. Halk arasında şehrin böceklere ve sürüngenlere karşı korunmasında büyülü güçlere sahip olduğuna inanılan tarihi bir anıttır.
Delphoi Kazı Bulguları ve Mitolojik Destek
Mitolojide Apollon'un gelmesinden önce Delphoi'de bir tanrıçaya tapınıldığı ve Apollon'un yılan Python'u öldürdüğü anlatılır. Kutsal alanda gerçekleştirilen arkeolojik kazılarda M.Ö. 12. yüzyıla ait terracotta kadın heykelciklerinin gün ışığına çıkarılması, bu mitin tarihsel ve arkelojik bir temele dayanabileceğini göstermektedir.
Yedi Bilgelerin Tapınak Duvarlarındaki Özdeyişleri
Delphoi'deki Apollon Tapınağı'nın ön cephesinde, Yedi Bilgelere mal edilen felsefi özdeyişler yer almaktaydı. Bunlardan en öne çıkanları 'Gnothi sauton' (Kendini tanı) ve 'Meden Agan' (Hiçbir şeyde aşırılık etme) cümleleridir. Bu sözler, tapınağın sadece dini değil, aynı zamanda felsefi bir merkez olduğunu da kanıtlamaktadır.

Anahtar Kavramlar

DelphoiPhokis bölgesinde, Parnassos Dağı'nın güney yamacında dar bir vadi içinde yer alan hem bir antik kent hem de Apollon tapınağına ev sahipliği yapan en önemli kutsal alandır. Antik Yunan dünyasında dini ve kehanet merkezi olarak merkezi bir rol oynamıştır.
OmphalosApollon Tapınağı'nın içinde bulunan ve dünyanın merkezini gösterdiği varsurulan kutsal taştır. Zeus'un dünyanın doğu ve batı uçlarından saldığı iki kartalın buluştuğu yer olarak kabul edilen bu taş, kutsal alanın coğrafi ve mitolojik merkezini simgeler.
Pythia OyunlarıAntik Yunan'da Olimpiyatlardan sonra gelen ikinci en büyük oyunlar olup, Delphoi'de tanrıya adanan müzik yarışmaları temel alınarak düzenlenmiştir. M.Ö. 582'den itibaren dört yılda bir yapılan bu oyunlara atletizm ve at yarışları da eklenmiştir.
PythonMitolojiye göre Delphoi'de Apollon'dan önce tapınılan tanrıçaya ait olan yalandır. Tanrı Apollon bu yılanı öldürerek alanı ele geçirmiş ve kendi kehanet merkezini kurmuştur.
PythiaDelphoi'deki Apollon Tapınağı'nda kehanetleri bildirmekle görevli olan rahibedir. Bu kutsal görevi yürütecek kadınlar, 50 yaşını aşmış adaylar arasından seçilirdi.
Manteia (Oraculum)Tanrı Apollon’un geleceği öğrenmek ve tanrının iradesini anlamak için başvurulan en önemli bilicilik ve kehanet merkezidir. Delphoi bu yönüyle antik dünyada uluslararası bir danışma merkezi işlevi görmüştür.
Panathenaia BayramlarıAtina'nın koruyucu tanrıçası Athena'nın doğumunu kutlamak amacıyla her yıl Temmuz sonunda, M.Ö. 566'dan sonra ise dört yılda bir düzenlenen büyük şenliklerdir. Bu bayramlar sırasında çeşitli müzik, atletizm yarışmaları ve devasa tören alayları düzenlenirdi.
PeplosAtinalı iyi aile kızları tarafından dokunan, üzerinde Athena ile Gigantlar arasındaki savaşın işlendiği kutsal kumaştır/giysidir. Panathenaia tören alayında tekerlekli bir gemiyle Akropolis'teki Athena heykeline götürülürdü.
OdeionAtina'da Perikles döneminde, Panathenaia bayramları kapsamındaki müzik yarışmalarının daha iyi yürütülebilmesi amacıyla inşa ettirilmiş özel sanat ve müzik yapısıdır.
HekatombeAntik Yunan'da tanrılara sunulan ve genellikle Panathenaia gibi büyük bayramların ve törenlerin sonunda gerçekleştirilen büyük kurban törenidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Pythia Oyunları'nın Reformu (M.Ö. 582)

Başlangıçta tanrıya adanan ilahilerin söylendiği bir müzik yarışması olan Pythia Oyunları, M.Ö. 582 yılında büyük bir reforma tabi tutulmuştur. Bu tarihten itibaren oyunlar dört yılda bir düzenlenmeye başlanmış ve Olimpiyatlar örnek alınarak programa atletizm ile at yarışları da dahil edilmiştir.

Perikles'in Atina'ya Kazandırdığı Odeion Yapısı

Atina kentinde kültürel faaliyetlere büyük önem veren devlet adamı Perikles, Panathenaia Bayramları sırasında düzenlenen müzik yarışmalarının kapsamını genişletmek istemiştir. Bu amaç doğrultusunda Atina'da sanat ve müzik etkinliklerine ev sahipliği yapması için Odeion adı verilen yapıyı inşa ettirmiştir.

Panathenaia Tören Alayının Düzeni

Her yıl Temmuz sonunda (sonraları dört yılda bir) düzenlenen Panathenaia alayında toplumsal katmanlar titizlikle yer almıştır. Gemiye oturtulan kutsal peplos'un arkasından sırasıyla sunu sepetleri taşıyan kız çocukları, testi taşıyan erkek çocuklar, zeytin dallı yaşlı adamlar ve at binen genç erkekler yürümüştür.

Sınavda Dikkat Et

  • Delphoi kutsal alanının Parnassos Dağı'nın güney yamacında yer aldığını unutmayın; coğrafi konum sorularında sıkça çıkar.
  • Apollon tapınağının ön cephesindeki 'Gnothi sauton' ve 'Meden Agan' özdeyişlerinin Yedi Bilgelere mal edildiğini karıştırmayın.
  • Omphalos taşının dünyanın merkezini simgelediğini ve Apollon Tapınağı'nın içinde bulunduğunu mutlaka ezberleyin.
  • Pythia Oyunları'nın Olimpiyatlardan sonra ikinci sırada yer aldığını ve kazananlara defne yaprağından taç verildiğini hatırlayın.
  • Pythia rahibesinin 50 yaşı aşmış kadınlar arasından seçildiği detayına dikkat edin.
  • Panathenaia Bayramları'nın M.Ö. 566'dan itibaren dört yılda bir kutlandığını ve Perikles'in Odeion'u yaptırdığını unutmayın.
  • Peplos'un Atinalı iyi aile kızları tarafından dokunduğunu ve tekerlekli gemi üzerinde taşındığını gözden kaçırmayın.