İnfografik
← Ünite 7
Yunan Kenti

Ünite 7: Kutsal Alanlar

Antik Olimpiyatların Başlangıç Tarihi
Antik Çağ dünyasının en önemli spor ve kültür organizasyonu olan Olimpiyat oyunları M.Ö. 776 yılında başlamıştır. Bu tarih, Yunan kronolojisi ve tarih yazımı için de büyük bir milat kabul edilmektedir.
Olimpiyatların Sona Ermesi
Antik dönemde yüzyıllarca süren Olimpiyat oyunları, Roma İmparatoru I. Theodosius'un fermanları ve dönemin dini politikaları doğrultusunda M.S. 393 yılında son bulmuştur.
Olympia Zeus Tapınağı'nın Tarihlendirilmesi
Kutsal alanın en görkemli yapılarından biri olan Olympia Zeus Tapınağı, M.Ö. 472 ile 456 yılları arasında inşa edilmiş ve klasik dönemin mimari başyapıtları arasında yerini almıştır.
Hera Tapınağı'nın İnşa Dönemi
Olympia Kutsal Alanı'nda bulunan ve alanın en eski anıtsal yapılarından biri olan Hera Tapınağı, yaklaşık olarak M.Ö. 590 yıllarında inşa edilmiştir.

Anahtar Kavramlar

AkropolisAntik Yunan kentlerinde genellikle yüksek bir tepe üzerine kurulmuş, kentin dinsel ve savunma amaçlı merkezini oluşturan tahkim edilmiş yukarı şehirdir. Kentin kalbi niteliğinde olup en önemli tapınakları barındırır.
Pan-Hellenik Kutsal AlanTüm Yunan dünyasının (Helenlerin) ortak dini ve kültürel aidiyetlerini paylaştığı, siyasi sınırların ötesinde birleştirici rol oynamış kutsal merkezlerdir. Metinde incelenen Olympia Zeus Kutsal Alanı bunun en güzel örneğidir.
ElisOlympia Kutsal Alanı'nın coğrafi olarak bulunduğu bölgeyi ve şenlikleri uzun süre kontrolü altında tutmuş olan antik Yunan kent devletidir. Pisa ile mücadele ederek bölgenin yönetimini ele geçirmiştir.
Pisa (Antik Kent)Önceki yüzyıllarda küçük bir kent devleti olan ve Olympia bölgesi üzerinde hak iddia ederek şenliğin sorumluluğunu sahiplenmeye çalışan ancak sonunda Elis'e yenilen antik yerleşimdir.
PentatlonAntik Olimpiyatlar'da beş farklı atletizm dalının birleşmesinden oluşan zorlu bir yarışma türüdür. Uzun atlama, disk atma, cirit atma ve güreş dallarını kapsayan kapsamlı bir mücadele alanıdır.
PankrasAntik Yunan oyunlarında yer alan, hem boks hem de güreş tekniklerinin bir arada kullanıldığı, oldukça sert ve kuralları az olan bir mücadele sporudur.
Hazineler (Treasuries)Kutsal alanlar içinde farklı kent devletlerinin adak eşyalarını ve değerli hazinelerini saklamak amacıyla inşa ettikleri küçük tapınak benzeri anıtsal yapılardır. Olympia'da Sicyon, Syracuse gibi kentlerin hazineleri vardır.
Olimpiyat TacıAntik Olimpiyatlar'da birincilik kazanan sporculara Zeus Kutsal Alanı'ndaki yaban zeytin ağacının dallarından yapılan ve atletin büyük ün kazanmasını sağlayan zafer çelengidir.
LeonidaionOlympia Kutsal Alanı içerisinde yer alan, oyunlar sırasında önemli konukların ve sporcuların ağırlandığı büyük konaklama yapısıdır.
Agonistik YazıtAntik çağdaki yarışmaları, oyunları ve bu yarışmalarda zafer kazanan atletleri onurlandırmak amacıyla taş veya mermer üzerine kazınmış resmi nitelikli yazılardır.

Diğer Önemli Bilgiler

Elis ve Pisa Mücadelesi

M.Ö. 471 yılından itibaren resmiyet kazanan Elis kontrolü öncesinde, küçük bir kent devleti olan Pisa Olympia bölgesi üzerinde hak iddia etmiş ancak sonunda Elis kenti tarafından topraklarına katılmıştır.

Chalkis Arkeoloji Müzesi Buluntusu

Chalkis Arkeoloji Müzesi'nde sergilenen M.Ö. 2. yüzyıla tarihlenen mermer agonistik yazıt, Herakles onuruna düzenlenen oyunların galip atletlerine adanan zeytin, defne ve meşe çelenklerini belgelemektedir.

Sınavda Dikkat Et

  • Olimpiyatların başlangıç tarihi olan M.Ö. 776 ile sona erme tarihi olan M.S. 393 (I. Theodosius) sınavda kronoloji soruları için hayatidir.
  • Şampiyonlara verilen ödülün yaban zeytini dalından yapılmış taç olduğunu, sıradan defne veya başka ağaçlarla karıştırılmaması gerektiğini unutmayın.
  • Elis ve Pisa kentlerinin Olympia üzerindeki hâkimiyet mücadelesini ve Elis'in üstünlük kurduğu tarihi (M.Ö. 471) iyi ezberleyin.
  • Pentatlon branşları içinde 'pankras' veya 'boks' gibi dalların yer almadığını, pentatlonun koşu-atlama-atma-güreş temelli olduğunu karıştırmayın.
  • Güreş müsabakalarında günümüzün aksine kilo/ağırlık kategorisi olmadığını, sadece yaş gruplarının esas alındığını aklınızda tutun.
  • Olympia Zeus Tapınağı (M.Ö. 472-456) ile Hera Tapınağı'nın (ca. M.Ö. 590) tarih aralıklarını mimari sorular için not edin.
  • Şampiyonların taçlarını festival sonundaki törene kadar Zeus tapınağındaki heykelin önünde beklettiği detayına dikkat edin.