Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Kırgız Türkçesindeki şahıs zamirleri ile iyelik zamirlerini tekil ve çoğul formlarına göre listeleyerek Türkiye Türkçesindeki karşılıklarıyla karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Kırgızcada şahıs zamirleri 'мен, сен, сиз, ал, биз, силер, сиздер, алар' şeklindeyken; iyelik zamirleri 'менин, сенин, сиздин, анын, биздин, силердин, сиздердин, алардын' şeklindedir. Türkiye Türkçesinden farklı olarak nezaket bildiren 'siz' (siz/sizler) ayrımı için 'силер' ve 'сиздер' gibi özel formlar mevcuttur.
Alıştırma 2myders hazırladı
Ünitede geçen 'Менин атым Асан. Мен жыйырма жаштамын.' cümlesini analiz ederek, cümledeki şahıs ve iyelik zamirlerini tespit edip görevlerini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Bu cümlelerde 'менин' iyelik zamiri olup 'ad' kelimesine sahiplik anlamı katmıştır; 'мен' ise birinci tekil şahıs zamiri olup cümlenin öznesi konumundadır. Bu yapılar Kırgızcada kendini tanıtma ve kişisel bilgileri aktarma işlevi görür.
Alıştırma 3myders hazırladı
'Carkın Tänem' metninde geçen 'tayjeңе' (tayzenge) hitap kelimesinin kültürel arka planını ve yazarın ailesinin bu kelime yerine neden 'teyze' hitabını tercih ettiğini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Kırgız kültüründe 'tayjeңе' dayının eşi veya anne tarafındaki yenge için kullanılır. Yazarın gerçek teyzesi vefat ettiği için, aile bağlarını ve sevgiyi yaşatmak adına bu yaşlı kadına doğrudan teyze diyerek hitap etmişler ve onu aileden biri olarak benimsemişlerdir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Carkın Tänem'in gençlik hikayesinde geçen olaylardan yola çıkarak, dönemin Kırgız toplumundaki evlilik geleneklerini, sosyal baskıları ve gençlerin bu duruma karşı geliştirdiği çözüm yollarını tartışınız.
Yanıt / ipucu
Hikaye, zengin ve nüfuzlu kişilerin aileler üzerinde kurduğu evlilik baskısını ve kız tarafının buna doğrudan karşı çıkamaması gibi sosyal dinamikleri gösterir. Gençlerin bu baskıdan kurtulmak için geleneksel bir çözüm yolu olan gizlice kaçarak evlenme yöntemine başvurdukları görülmektedir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Ünitede verilen 'Mamleket', 'col', 'saman', 'cibek' kelimelerini Kırgız alfabesindeki harflerle yazmaya çalışınız ve bu kelimelerin Türkçe karşılıklarını bir sözlük yardımıyla araştırınız.
Yanıt / ipucu
Bu kelimeler sırasıyla devlet (мамлекет), yol (жол), saman (саман) ve ipek (жибек) anlamlarına gelmektedir. Latin harfleriyle verilen kelimelerin Kiril tabanlı Kırgız alfabesindeki ses karşılıklarını bulmak fonetik farkları anlamanızı sağlar.
