Ünite 11: Bağlı Olmasından İleri Gelir: Görme Ancak Bir İlişki İçinde Bir Varlığa Sahiptir.13 — Önemli Kavramlar

Beş duyunun sağladığı dağınık veriler hakkında hüküm veren, nesnenin tüm niteliklerini bir arada değerlendirerek zihinde bütüncül bir imge oluşturan iç duyu yetisidir. Örneğin, görülen beyaz bir nesnenin sadece renk olarak değil, aynı zamanda belirli bir çalgıcıya ait olduğuna bu yeti sayesinde karar verilir.

Duyular tarafından tek tek algılanan suretleri dış dünyada olması gerekenden farklı biçimlerde bir araya getirebilen, maddeye bağımlı kavramlar üreten iç duyu yetisidir. Örneğin, gerçekte var olmayan kanatlı bir at imgelemin bu birleştirici gücü sayesinde zihinde tasarlanabilir.

Dış duyulardan ve imgelemden gelen imgelerin depolandığı ve gerektiğinde çağrıldığı, beyne ait arka bölgede konumlanan zihinsel yetidir. Bilginin sürekliliğini ve geçmiş deneyimlerin zihinde saklanmasını sağlar.

İmgelemin ürettiği tekil ve bireysel imgeleri, onların formlarından yola çıkarak soyut ve tümel kavramlara dönüştüren üst düzey zihinsel yetidir. İbn Rüşd'e göre bilginin evrensel boyut kazanmasında kritik bir rol oynar.

Varlık merdiveninin en alt basamağında yer alan, cansız varlıkların özünü oluşturduğu için kendi özünü kavrama yeteneğinden yoksun olan maddedir. Rengin bu basamaktaki varlığı en alt derecede kabul edilir.

Beş duyu organımız aracılığıyla algıladığımız, bilgi edinme sürecimizin ilk basamağını oluşturan fiziksel nesnelerdir. Bu nesnelerin varlık bakımından dereceleri vardır ve üst derecelere doğru gittikçe daha çok soyutlaşırlar.

Tek tek şeylere ilişkin olan bireysel imgelerin akıl ve maddi akıl tarafından işlenerek ortak nitelikleri barındıran evrensel kategorilere dönüştürülmüş halidir. Düşünmenin ve bilginin üst aşamasını temsil eder.

Beş dış duyu organından sonra devreye giren, verileri işleyen, sınıflandıran ve zihinsel imgelere dönüştüren ortak duyu, imgelem ve anımsama gibi zihinsel mekanizmaların genel adıdır.

Göz, kulak, burun gibi fiziksel duyu organlarımız vasıtasıyla dış dünyadaki nesneleri doğrudan algılamamızı sağlayan ilk bilgi kaynaklarımızdır. Bilgi zincirinin temel hareket noktasını oluştururlar.

Nesnelerin duyular aracılığıyla zihne yansıyan biçimsel ve algısal görünüşleridir. İmgelem bu suretleri birbirinden bağımsız olarak yeni formlarda birleştirebilir.