Ana Sayfa » Ankara Üniversitesi ANKADEM » Felsefe Bölümü » Sofistler

Ünite 10: Protagoras — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 20 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Sofist — Antik Yunan'da özellikle para karşılığı hitabet, siyaset ve felsefe dersleri veren, mutlak hakikat yerine ikna edici argümanları savunan düşünürlerdir. Protagoras bu akımın en önemli kurucu figürlerinden biridir.

Epistemoloji — Bilginin kaynağını, doğasını, sınırlarını ve geçerliliğini inceleyen felsefe dalıdır. Protagoras'ın 'insan her şeyin ölçüsüdür' tezi temel olarak epistemolojik bir konumlanışı ifade eder.

Ontoloji — Varlığı, varlığın doğasını, kategorilerini ve yapısını inceleyen felsefe dalıdır. Metinde epistemolojik sorgulamaların dolayımında ontolojik kabullerin de sorgulandığı vurgulanmıştır.

Rölativizm (Görelilik) — Kişiden kişiye, toplumdan topluma veya çağdan çağa değişmeyen nesnel bir hakikatin olmadığını, doğruların göreceli olduğunu savunan felsefi görüştür. Protagoras rölativizmin ilk ve en keskin savunucusudur.

Görünüş — Şeylerin özneden bağımsız gerçek haliyle değil, duyu organlarımız aracılığıyla bize göründükleri durumdur. Protagoras'a göre bilginin temeli bu görünüşler ağıdır.

Gerçeklik — Özneden ve insandan tamamen bağımsız olarak nesnelerin kendinde-varlık olarak sergiledikleri varlık tarzıdır. Protagoras felsefesinde bu kavramın ötesine geçilerek her şeyin görünüşlerden ibaret olduğu savunulur.

Empirizm (Deneycilik) — Bilginin temelinin duyumlar ve dış deneyim olduğunu savunan yaklaşımdır. Protagoras duyu organlarını esas alsa da basit bir empirizmin ötesine geçerek eleştirel bir görelilik sunar.

A priori / Bilgi Yetileri — İnsanın deneyden bağımsız olarak sahip olduğu zihinsel yapı ve yetilerdir. Kant'ın felsefesinde insan türünün ortak bilgi yetileri vurgulanırken, Protagoras'ın bireysel düzeyde kaldığı tartışılır.

İlişki Ağı — Bireyin içerisindeki bulunduğu koşullarla, bu koşullara verdiği tepkilerle ve çevreyle kurduğu dinamik etkileşimler bütünüdür. Protagoras'ta birey sabit bir töz değil, bu ilişki ağı içinde sürekli değişendir.

Mutlak Hakikat — Her zaman, her yerde ve herkes için geçerli olan değişmez doğrudur. Sofist düşünce ve rölativizm anlayışında mutlak hakikatin varlığı reddedilir.