Ünite 7: Kültürel Miras Öğeleri

UNESCO 2003 Sözleşmesi

17 Ekim 2003 tarihinde Paris'te düzenlenen 32. Genel Konferans'ta kabul edilmiştir. Bu sözleşme, somut olmayan mirasın korunması için uluslararası yasal çerçeveyi oluşturmuştur.

Akdeniz Diyeti'nin Listeye Girişi

2013 yılında Kıbrıs, Hırvatistan, İspanya, Yunanistan, İtalya, Fas ve Portekiz'in ortak dosyasıyla UNESCO listesine girmiştir. Sadece yemek değil, ritüel ve semboller bütünüdür.

Sakız Yetiştiriciliği Durumu

2014 yılında listeye giren bu gelenek, Sakız Adası'ndaki gençlerin göç etmesi nedeniyle risk altındadır. Üretim süreci günümüzde büyük oranda yaşlı kuşak tarafından devam ettirilmektedir.

Tinos Mermer Ustalığı ve Restorasyon

2015 yılında listeye giren bu zanaat, sadece bir süsleme sanatı değil, Akropolis'in restorasyonunda kullanılan teknik bir mirastır. Geleneksel usullerle yenileme çalışmaları sürmektedir.

Anahtar Kavramlar

Somut Olmayan Kültürel MirasToplulukların kuşaktan kuşağa aktardığı, kimlik ve devamlılık duygusu sağlayan; uygulamalar, temsiller, anlatımlar ve beceriler bütünüdür. Örneğin; Yunanistan'ın listeye dahil ettiği 'Rembetiko' müziği bu kapsama girer.

UNESCOBirleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı'dır. Kültürel mirasın korunması için uluslararası sözleşmeler hazırlar ve kültürel miras listelerini yönetir.

Akdeniz DiyetiBilgi, yetenek, ritüel ve sembollerin birleştiği, çok uluslu bir kültürel miras öğesidir. 2013 yılında Yunanistan'ın da aralarında bulunduğu birçok ülke ile ortak dosyada listelenmiştir.

Tinos Mermer UstalığıTinos adasının kimliği ile özdeşleşmiş, geleneksel yöntemlerle mermer işleme zanaatıdır. Akropolis'in restorasyon çalışmalarında bu zanaatın tekniklerinden aktif olarak faydalanılmaktadır.

MomoeriaKaradeniz kökenli göçmenlerin Yunan Makedonyası'nda yaşattığı bir yılbaşı karşılama törenidir. 2016 yılında somut olmayan kültürel miras listesine dahil edilmiştir.

Sakız Adası Sakız YetiştiriciliğiSakız ağacından reçine elde edilmesi, hazırlanması ve ürün haline getirilmesi sürecidir. 2014 yılında listeye girmiş olup, günümüzde ağırlıklı olarak yaşlı nüfus tarafından sürdürülmektedir.

Kültürel BellekBir toplumun geçmişten gelen değerlerini, geleneklerini ve tarihsel birikimini hafızasında tutma biçimidir. Şehirleşme ve hızlı değişimler bu belleği zayıflatma riski taşır.

Sürdürülebilir KalkınmaUNESCO'nun kültürel mirasın korunması için şart koştuğu ilkelerden biridir. Mirasın korunurken gelecek nesillerin ihtiyaçlarının da gözetilmesini ifade eder.

Temsili ListeUNESCO tarafından somut olmayan kültürel mirasın görünürlüğünü artırmak ve kültürel çeşitliliğe saygıyı teşvik etmek amacıyla oluşturulan listedir.

Somut Kültürel MirasTarihi yapılar, anıtlar ve fiziksel eserler gibi dokunulabilir kültürel varlıklardır. Somut olmayan mirasın aksine fiziksel bir formda varlık gösterirler.

Diğer Önemli Bilgiler

Momoeria Törenleri

2016 yılında listeye girmiştir. Karadeniz kökenli göçmenler tarafından Yunan Makedonyası'nda sadece 8 köyde gerçekleştirilen bir yeni yıl karşılama geleneğidir.

İkinci Dünya Savaşı Etkisi

20. yüzyılın başlarında temelleri atılan kültürel miras koruma bilinci, İkinci Dünya Savaşı'nın yarattığı büyük yıkım sonrası küresel bir zorunluluk haline gelmiştir.

Sınavda Dikkat Et

Somut ve somut olmayan miras ayrımına dikkat edin; sınavda 'fiziksel anıt' denilirse somut, 'beceri/ritüel' denilirse somut olmayan mirası işaretleyin.
UNESCO 2003 sözleşmesinin tarihini (17 Ekim 2003) ve yerini (Paris) mutlaka not edin, AOF sorularında tarih detayları sıkça sorulur.
Akdeniz Diyeti'nin tek bir ülkeye ait değil, çok uluslu bir dosya olduğunu unutmayın; ortak ülkeleri hatırlamakta fayda var.
Momoeria ve Tinos mermer ustalığı gibi öğelerin hangi yıllarda listeye girdiğini karıştırmamak için küçük bir kronolojik tablo yapın.
Somut olmayan mirasın 'insan haklarına uygunluk' ve 'sürdürülebilir kalkınma' gibi temel kriterlerini mutlaka ezberleyin, bu kriterler soru kökü olabilir.