İnfografik
Ana Sayfa » Ankara Üniversitesi ANKADEM » Jeofizik Mühendisliği Bölümü » Genel Jeoloji ve Laboratuarı 1 (2 – 2 – 3 – 4)
← Ünite 3
Genel Jeoloji ve Laboratuarı 1 (2 – 2 – 3 – 4)

Ünite 3: Kozmoloji 1

M.Ö. 600 Akdeniz Astronomisi
Akdeniz bölgesi astronomları bu dönemde yıldızlar ile gezegenler arasındaki temel farkı biliyorlardı. Yıldızların birbirine göre sabit kaldığını, gezegenlerin ise hareket ettiğini fark etmişlerdi.
Potenly'nin Katkıları (100-170)
Mısırlı matematikçi Potenly, güneşi merkez kabul eden fikri ve gezegenlerin hareketliliğini matematiksel hesaplamalar ile desteklemiştir; ancak dönemin kilise baskısıyla karşılaşmıştır.
Paulo Toscanelli'nin Çalışmaları (1397-1482)
İtalyan coğrafyacı Paulo Toscanelli, orta çağdaki düz dünya inancına karşı dünyanın küre olduğu fikrini yeniden gündeme getirerek bilimsel çalışmalara öncülük etmiştir.
Samanyolu ve Güneş İlişkisi
Güneş, yaklaşık 300 milyar yıldız ile birlikte bir araya gelerek Samanyolu galaksisini oluşturur ve bu galaksi evrendeki 100 milyar galaksiden sadece bir tanesidir.

Anahtar Kavramlar

KosmolojiEvrenin kökenini, yapısını, evrimini ve geleceğini inceleyen bilim dalıdır. Metinde dünyanın doğuşu ve galaksilerin hareketleri bu kapsamda ele alınmaktadır.
Jeomerkezli ModelDünyanın evrenin merkezinde yer aldığını ve diğer tüm gök cisimlerinin dünyanın etrafında dairesel yörüngelerde döndüğünü savunan eski evren modelidir.
Heliomerkezli ModelGüneşi evrenin merkezine koyan ve gezegenlerin güneş etrafında döndüğünü savunan modeldir; Potenly tarafından hesaplamalarla desteklenmiştir.
GalaksiYıldızlar, yıldız gazları, kozmik toz ve karanlık maddenin kütlesel çekim kuvvetiyle bir arada tuttuğu büyük sistemdir. Samanyolu ve Andromeda buna örnektir.
Samanyolu GalaksisiGüneş sistemimizin de içinde yer aldığı, yaklaşık 300 milyar yıldız barındıran ve evrendeki 100 milyar galaksiden biri olan devasa yıldız sistemidir.
Andromeda GalaksisiDünyamıza ve Samanyolu galaksisine en yakın olan galaksi konumunda olup, dünyadan yaklaşık 2.2 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunmaktadır.
Genleşen Evren TeorisiHubble tarafından ortaya atılan, evrenin belirli bir boyutunun olmadığını ve galaksilerin sürekli olarak birbirinden uzaklaştığını savunan teoridir.
Işık YılıAstronomide uzaklık ölçmek için kullanılan, ışığın bir yılda kat ettiği mesafeyi belirten bir uzunluk birimidir. Andromeda 2.2 milyon ışık yılı uzaktadır.
Galaksi KümeleriGalaksilerin evrenin her yerine eşit dağılmayıp, kütlesel çekim etkisiyle belirli bölgelerde bir araya gelerek oluşturdukları topluluklardır.
Mitos/MitolojiEski dönemlerde insanların doğa olaylarını ve evrenin hareketliliğini tanrı ve tanrıçaların aktiviteleriyle ilişkilendirerek açıkladıkları inanç sistemidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Andromeda Galaksisi Mesafesi

Dünyamıza en yakın galaksi olan Andromeda, dünyadan tam 2.2 milyon ışık yılı uzaklıkta yer alır ve geceleri gökyüzünde bir yıldız gibi görünür.

Wilson Dağı Gözlemevi ve 1929 Keşfi

1929 yılında Wilson Dağı gözlemevinde çalışan Hubble ve Humason, uzak galaksilerin dünyadan çok hızlı bir şekilde uzaklaştığını gözlemleyerek kosmolojide devrim yaratmıştır.

Balon Benzetmesi ile Genleşen Evren

Hubble'ın genleşen evren teorisini açıklamak için kullanılan modelde, evren sürekli genişleyen bir balon, galaksiler ise balon üzerindeki uzaklaşan kağıt parçalarıdır.

Sınavda Dikkat Et

  • Eski Yunan filozoflarının evren merkezini Akdeniz olarak kabul ettiğini unutmayın; bu sınavda soru olarak gelebilir.
  • Jeomerkezli modelin dünyayı, heliomerkezli modelin ise güneşi merkez aldığını karıştırmayın.
  • Mısırlı matematikçi Potenly'nin güneşi merkez alan fikri hesaplamalarla destekleyen ilk isimlerden olduğunu not edin.
  • İtalyan coğrafyacı Paulo Toscanelli'nin (1397-1482) dünyanın küre olduğu fikrini yeniden gündeme getirdiğini hatırlayın.
  • Samanyolu galaksisinde yaklaşık 300 milyar yıldız olduğunu ve evrende 100 milyar galaksi bulunduğunu rakamsal olarak ezberleyin.
  • Dünyaya en yakın galaksinin Andromeda olduğunu ve 2.2 milyon ışık yılı uzakta bulunduğunu unutmayın.
  • Genleşen evren teorisinin 1929 yılında Wilson Dağı gözlemevinde Hubble ve Humson tarafından geliştirildiğini kesinlikle bilin.