Ana Sayfa » Ankara Üniversitesi ANKADEM » Jeofizik Mühendisliği Bölümü » Genel Jeoloji ve Laboratuarı 1 (2 – 2 – 3 – 4)

Ünite 6: Sedimanter Kayalar 2 — Boşluk Doldurma

Özetten alınan cümlelerde eksik kavramı yaz. 16 soru var.

1 / 160 doğru

Depolanan bu malzemeler ya bulundukları yerde toprak oluşumunu destekler ya da zamanla derinlere gömülerek kaya döngüsüne dahil olurlar.

Depolanan bu malzemeler ya bulundukları yerde toprak oluşumunu destekler ya da zamanla derinlere gömülerek sedimanter kaya döngüsüne dahil olurlar.

Genel olarak sedimanter kayaçlar kökenlerine göre klastik (detritik), biyokimyasal, organik ve kimyasal sedimanter kayaçlar olmak üzere dörde ayrılır.

Klastik kayaçlar arasında köşeli klastlar içeren sedimanter breş ile yuvarlaklaşmış klastlar içeren konglomera önemli yer tutar.

Kuvars ve feldispat bileşimli kum boyu taneler arkoz adı verilen klastik sedimanter kayayı oluşturur.

Nehirlerde değil kıta kıyılarında oluşan grovak ise çamur boyutundan çakıl boyutuna kadar değişen ve hepsinin karmaşık halde bulunduğu bir kaya türüdür.

Klastik kayaların tanımlanmasında boylanma ve tane şekilleri (küresellik ve köşelilik) büyük önem taşır.

Organizmaların kalsit veya aragonit bileşimli kabukları biyokimyasal kireçtaşının temel bileşenini oluşturur.

Yaygın kireçtaşı türleri arasında fosilli kireçtaşı, mikroskobik plankton kabukları içeren tebeşir ve kireç çamuru içeren mikrit yer alır.

Ayrıca silis kabuklu radyolarya gibi mikroorganizmaların kabuklarından oluşan çörtler de bu gruptadır.

Planktonlardan gelen yağ ve proteinlerin oluşturduğu organik maddelerin çamurla karışmasıyla petrollü şeyl oluşur.

Eğer bu kayalardaki organik madde miktarı yüzde elliyi geçerse petrollü şeyl adını alır.

Tuz depoları buharlaşma ile oluştuğundan jeologlar bunları evaporit olarak adlandırır.

Suyun yüzde sekseninin buharlaşmasıyla jips, yüzde doksanının buharlaşmasıyla halit çökelir; tamamen buharlaşma durumunda kaya tuzu ve jips karışımları oluşur.

Sıcak su çıkış yerlerinde ve mağara duvarlarında yer altı sularının akmasıyla kalsit çökelmesi sonucu travertenler meydana gelir.

Dolomitin kalsit yerine geçmesiyle oluşan dolotaşı ise 250 derecenin altındaki sıcaklıklarda gerçekleşen bir diyajenez ürünüdür.

Sedimanların biriktiği alanlar ise sedimanter havza olarak adlandırılır.