Ana Sayfa » Ankara Üniversitesi ANKADEM » Sosyal Hizmet Bölümü » Madde Bağımlılığı ve Sosyal Hizmet

Ünite 3: Bağımlılığın-Nedenleri — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Risk Faktörü — Belirli bir birey veya grup için geçerli olduğunda, bir bozukluğun veya madde bağımlılığının ortaya çıkma olasılığını genel popülasyona göre artıran her türlü özellik, durum veya çevresel etkendir.

Koruyucu Faktör — Bireyde veya çevresinde var olduğunda, risk faktörlerinin olumsuz etkilerini hafifleten veya ortadan kaldıran, kişiyi bağımlılık gelişiminden koruyan destekleyici unsurlardır.

Direnç / Dayanıklılık (Resilience) — Bireyin yüksek düzeyde risk faktörlerine veya olumsuz yaşam koşullarına maruz kalmasına rağmen, madde bağımlılığı veya psikolojik bozukluk geliştirmeme, uyum sağlama kapasitesidir.

Biyopsikososyal Model — Bağımlılığı tek bir nedene bağlamak yerine; genetik yatkınlık (biyolojik), kişilik özellikleri (psikolojik) ve sosyal çevre/akran etkisi (sosyal) gibi üç temel boyutun etkileşimiyle açıklayan bütüncül yaklaşımdır.

Alt Kültür — Toplumun genel kültürel yapısı içinde yer alan ancak kendilerine özgü ortak değerler, normlar, sosyal durumlar ve rol tanımlarına sahip olan daha küçük sosyal gruplardır.

Madde Alt Kültürü — Maddenin zararlı kullanımını içeren değerlere, davranış normlarına, ritüellere ve rol tanımlarına sahip olan, özellikle 11-25 yaş grubunda yaygın gözlenen alt gruptur.

Sosyal Denetim — Bireyin toplumdaki değer, norm ve kurumlara olan bağlılığı sayesinde yasa dışı veya sapkın davranışlardan uzak durmasını sağlayan içsel ve dışsal kontrol mekanizmalarıdır.

Kümülatif Etki — Risk veya koruyucu faktörlerin birikerek artması durumudur; risk faktörlerinin sayısı arttıkça bağımlılık olasılığı katlanarak artarken, koruyucu faktörler arttıkça risk aynı ölçüde azalır.

Yıkıcı Çevre — Bireyin gelişimini olumsuz etkileyen, yoksulluk, fırsat eşitliği yoksunluğu, ayrımcılık ve sosyal dışlanma gibi olumsuz sosyoekonomik koşulların egemen olduğu çevresel ortamdır.

Sosyal Sapma — Toplumun genel kabul görmüş norm ve kurallarının dışına çıkma, dışlanma ve bu durumun bir sonucu olarak davranış bozukluğu veya bağımlılık geliştirme eğilimidir.

Problem Davranış — Bireyin kişilik, çevre ve davranış sistemlerinin etkileşimi sonucunda ortaya çıkan, toplumsal uyumu bozan ve madde kullanımı gibi riskli eylemleri içeren davranışlar bütünüdür.

Sosyal Öğrenme — Bireyin madde kullanma davranışını, bu davranışı sergileyen ebeveyn, akran veya diğer model aldığı kişileri gözlemlemesi, taklit etmesi ve pekiştirmesi yoluyla kazanması sürecidir.

Ebeveyn İzlemi — Anne ve babanın çocuklarının nerede olduğunu, kimlerle arkadaşlık ettiğini ve ne tür aktiviteler yaptığını takip etmesi esasına dayanan güçlü bir koruyucu ailevi faktördür.

Maddenin Sosyal Kabul Edilebilirliği — Bir toplumun veya sosyal grubun belirli maddelerin kullanımına karşı gösterdiği tolerans düzeyi ve bu kullanımı normalleştirme derecesidir.

İçsel Denetim — Çocukluk döneminde aile ve okul ortamında kazanılan, bireyin kendi davranışlarını, dürtülerini ve isteklerini toplumsal normlara uygun şekilde sınırlayabilme yeteneğidir.