Ünite 14: Acil Durum ve Afet Yönetim Planları Mevzuatı — Önemli Kavramlar

Toplumun tamamının veya belli kesimlerinin normal hayat ve faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan ve acil müdahaleyi gerektiren olaylar ile bu olayların oluşturduğu kriz halidir.

Toplumun tamamı veya belli kesimleri için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran, normal hayatı ve insan faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan, etkilenen toplumun baş etme kapasitesinin yeterli olmadığı doğa, teknoloji veya insan kaynaklı olaydır.

Deprem, sel-taşkın, volkan püskürmeleri gibi doğa olaylarıdır; ancak bunların afet olarak tanımlanabilmesi için mutlaka insan can ve mal kaybına yol açması gerekir.

Devletin yetkili makamlarınca hazırlanan, anayasal hukuk sisteminde yetkili organlarca meydana getirilen ve herkesin uymak zorunda olduğu yazılı kurallardır.

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere çıkardıkları yazılı hukuk kurallarıdır.

Bir ülkede yürürlükte olan kanun, yönetmelik, kararname ve diğer tüm yazılı hukuk kurallarının bütününe verilen isimdir.

Düşman saldırılarına ve afetlere karşı halkın can ve mal kaybının en az seviyeye indirilmesi, kritik tesislerin korunması ve faaliyetlerinin devamı için alınan silahsız koruyucu tedbirlerin tümüdür.

Hayati önem ve özelliklerinden dolayı düşman taarruzlarına bilhassa hedef olabilecek veya doğal afetlerin tehditlerine maruz kalması muhtemel olan şehir, kasaba ve tesislerdir.

Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca gerçekleştirilecek uygulamalarda kullanılmak üzere, TOKİ'nin veya İdarenin talebiyle ya da resen Bakanlıkça belirlenen alanlardır.

Zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan ve Cumhurbaşkanınca kararlaştırılan alanlardır.

Riskli alan içinde veya dışında olup ekonomik ömrünü tamamlamış olan ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı bilimsel ve teknik verilere dayanılarak tespit edilen yapıdır.

Türkiye Afet Müdahale Planı; afet öncesi, sırası ve sonrasına ait müdahale planlamasının temel prensiplerini, çalışma gruplarını ve koordinasyon birimlerinin görevlerini içeren ulusal plandır.

Afet Yönetim ve Karar Destek Sistemi; afet müdahale planlarının, kaynak envanterlerinin ve operasyonel verilerin dijital ortamda takip edildiği, güncellendiği ve yönetildiği bilişim sistemidir.

Kişi, araç, malzeme ve binalar üzerinde etki gösteren kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer (KBRN) maddelerin etkilerinin tamamen giderilmesi veya güvenli seviyeye indirilmesi işlemidir.

Kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer maddelerin kasten veya kazaen yayılmasıyla oluşan, insan ve çevre için zararlı ve tehlikeli durumlardır.

KBRN maddeleri ile kirlendiği tespit edilmiş, çevreyi ve insan yaşamını doğrudan tehdit eden tehlikeli bölgedir.

Sıcak bölgede tespit edilen tehlikeli maddelerle kirlenme ihtimali bulunmayan, acil tıbbi müdahale ve ambulans hizmetlerinin yürütüldüğü temiz alandır.

Hangi yöntemle olursa olsun, bir kimyasal maddenin üretimi sırasında herhangi bir aşamada rol oynayan öncü kimyasal maddedir.

İşyerlerinde çıkabilecek yangınlara derhal müdahale ederek yangını kontrol altına almak, yayılmasını önlemek ve söndürme faaliyetlerini yürütmekle görevli acil durum ekibidir.

İşyerlerinde acil durum sonrasında çalışanların, ziyaretçilerin ve diğer kişilerin arama ve kurtarma işlerini gerçekleştirmekle yükümlü ekiptir.

Acil durum anında ortaya çıkabilecek panik ve kargaşayı önlemek, ekipler arası koordinasyonu sağlamak ve tahliye sonrası sayım işlerini yürütmekle görevli ekiptir.