Kavram Sözlüğü

Acil Durum ve Afet Yönetimine Giriş dersindeki 226 kavram, ünite sırasına göre.

Beklenmedik zamanda meydana gelen, yerel kapasitenin yetersiz kaldığı ve dış yardım gerektiren yıkıcı olaylar bütünüdür. Örn: 2023 Kahramanmaraş depremleri.

Acil DurumÜnite 1

Genellikle yerel imkanlarla üstesinden gelinebilen, aciliyet gerektiren sınırlı olaylardır. Afetten farkı, dış yardıma ihtiyaç duyulmamasıdır.

Afet TıbbıÜnite 1

Afetlerin tıbbi ihtiyaçlarını yöneten, kısıtlı kaynaklarla en fazla hayatı kurtarmayı hedefleyen multidisipliner tıp dalıdır.

TriyajÜnite 1

Afetzedelerin sağlık durumlarına göre tıbbi önceliklerinin belirlenmesi sürecidir. Afet tıbbının en kritik uygulama aşamalarından biridir.

EM-DATÜnite 1

Afetlerin küresel verilerini toplayan ve analiz eden, 1988'de kurulan uluslararası afet veri tabanıdır.

Türkiye Afet Bilgi Bankası; bir olayın afet sayılması için can kaybı, ekonomik hasar gibi kriterleri denetleyen AFAD bünyesindeki yapıdır.

Hiperakut FazÜnite 1

Afetin meydana geldiği ilk 6 saati kapsayan, en kritik müdahale dönemidir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
İzolasyon DönemiÜnite 1

Afetin başlamasıyla dış yardımların ulaşmasına kadar geçen, yerel imkanların kullanıldığı 6-72 saatlik süredir.

Doğal AfetÜnite 1

İnsan eliyle doğrudan başlatılmayan ancak doğa olayları sonucu oluşan yıkımlardır. Örn: Deprem, sel, volkanik patlama.

Teknolojik AfetÜnite 1

İnsan yapımı sistemlerin, altyapıların veya endüstriyel tesislerin arızalanması sonucu oluşan afetlerdir. Örn: Çernobil nükleer kazası.

İnsan Kaynaklı AfetÜnite 1

Savaş, terör, göç gibi toplumsal dinamiklerin veya insan eylemlerinin doğrudan yol açtığı afetlerdir.

Lokal AfetÜnite 1

Sadece mahalle veya kasaba gibi küçük bir alanı etkileyen, yerel yönetimlerin imkanlarıyla yönetilebilen afetlerdir.

Ani Gelişen AfetÜnite 1

Hiçbir uyarı vermeden kısa sürede meydana gelen yıkıcı olaylardır. Örn: Deprem veya uçak kazası.

Yavaş Gelişen AfetÜnite 1

Uzun sürede birikerek gelişen, önleyici tedbir alma şansı daha yüksek olan afetlerdir. Örn: Kuraklık veya erozyon.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Karma AfetÜnite 1

Kurumun hem kendisinin etkilendiği hem de dışarıdan gelen afetzedelere müdahale etmek zorunda kaldığı durumdur.

Psikososyal HasarÜnite 1

Afet sonrası oluşan travma sonrası stres bozukluğu, depresyon ve toplumsal güven kaybı gibi etkilerdir.

Bütünleşik Afet YönetimiÜnite 1

Afet öncesi risk yönetimi ve afet sonrası kriz yönetimini birleştiren, zararı en aza indirmeyi hedefleyen modern modeldir.

Toplumun normal yaşamını kesintiye uğratan, sosyal, ekonomik ve fiziksel kayıplara yol açan, yerel imkanların yetersiz kaldığı olaylardır. Örneğin, 2023 Kahramanmaraş depremleri büyük bir afet örneğidir.

Afet YönetimiÜnite 2

Afet öncesi zarar azaltma, afet anında müdahale ve afet sonrası iyileştirme süreçlerini kapsayan çok disiplinli bir etkinliktir. AFAD, bu yönetimi bütünleşik bir modelle yürütmektedir.

Sivil SavunmaÜnite 2

Afetlerde arama-kurtarma ve acil yardım faaliyetlerini kapsayan yaklaşımdır. 1958'de kurulan Sivil Savunma Genel Müdürlüğü bu alanda faaliyet göstermiştir.

Risk YönetimiÜnite 2

Afetlerin etkilerini en aza indirmek için tehlikelerin önceden tahmin edilip önleyici tedbirlerin alınmasıdır. 2009 sonrası Türkiye'de temel politika haline gelmiştir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250

Türkiye Afet Müdahale Planı; afet gruplarının rollerini, sorumluluklarını ve koordinasyon esaslarını belirleyen taktiksel bir plandır. 2014'te yürürlüğe girmiştir.

İl Afet Risk Azaltma Planı; 81 ilde şehir bazlı tehlikelere karşı dayanıklılığı artırmak için hazırlanan operasyonel planlardır.

Türkiye Afet Risk Azaltma Planı; afet öncesi yapılması gerekenleri tanımlayan ve sorumlulukları belirleyen ulusal düzeydeki stratejik süreçtir.

TASİPÜnite 2

Türkiye Afet Sonrası İyileştirme Planı; afet sonrası hayatın normale dönmesi ve yapısal, sosyal, ekonomik iyileştirmenin sağlanmasını amaçlayan plandır.

Bütünleşik Afet YönetimiÜnite 2

Afet öncesi, sırası ve sonrasındaki tüm süreçlerin tek bir sistem dahilinde koordineli yürütülmesidir. AFAD'ın temel çalışma modelidir.

Doğal Afet Sigortaları Kurumu; 1999 Marmara Depremi sonrası afet zararlarının karşılanması amacıyla kurulan sigorta sistemidir.

Sendai ÇerçevesiÜnite 2

2015-2030 yılları arasında afet riskini azaltmak için BM tarafından belirlenen küresel rehberdir. 'Öncekinden daha iyisini inşa etmek' sloganı ile bilinir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Kafesleme YöntemiÜnite 2

1755 Lizbon Depremi sonrası binaların duvarlarına yerleştirilen esnek ahşap yapı sistemidir. Deprem mühendisliğinin ilk örneklerindendir.

Tulumbacı OcağıÜnite 2

1720 yılında Osmanlı'da yangın söndürme işlerini yürütmek için kurulan ilk teşkilatlı birimdir.

İane-i Müsabin KomisyonuÜnite 2

1894 İstanbul depremi sonrası Sultan II. Abdülhamid tarafından kurulan afet yönetimi komisyonudur.

Kriz YönetimiÜnite 2

Afet anında yapılacak müdahalelere odaklanan geleneksel yaklaşımdır. Türkiye'de 2009 öncesi baskın olan modeldir.

UDSEP-2023Ünite 2

Ulusal Deprem Stratejisi ve Eylem Planı; 2011'de tasarlanan, deprem risklerini azaltmaya yönelik ilk 10 yıllık stratejik plandır.

Operasyon ServisiÜnite 2

TAMP kapsamında müdahale organizasyonunda planı uygulamaya koyan temel birimdir.

Lojistik ve Bakım ServisiÜnite 2

Afet anında ihtiyaç duyulan ekipman, malzeme ve tesislerin temininden sorumlu TAMP birimidir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Bilgi ve Planlama ServisiÜnite 2

Afet bölgesindeki verilerin toplanması, raporlanması ve izlenmesini sağlayan TAMP birimidir.

Finans ve İdari İşler ServisiÜnite 2

Afet sonrası nakdi bağışların yönetimi ve zarar tespitinden sorumlu TAMP birimidir.

Afet ve Acil Durum KuruluÜnite 2

AFAD bünyesinde bakan yardımcıları ve uzmanlardan oluşan, afet politikalarını belirleyen en üst kuruldur.

Belirli bir tehlikenin gerçekleşme olasılığı ile bu tehlike sonucunda meydana gelebilecek can, mal ve ekonomik kayıpların birleşiminden doğan zarar potansiyelidir.

Tehlike (Hazard)Ünite 3

Doğa, teknoloji veya insan kaynaklı olan, fiziksel hasara, can kaybına veya çevresel bozulmaya yol açma potansiyeli taşıyan her türlü olgudur.

Maruziyet (Exposure)Ünite 3

İnsanların, yerleşim yerlerinin, altyapıların, sanayi tesislerinin ve ekonomik varlıkların tehlike analiz bölgelerinde konumlanmış olması durumudur.

Zarar Görebilirlik (Vulnerability)Ünite 3

Bir toplumun, yapının veya sistemin tehlikeler karşısında hassas, korumasız ve dayanıksız olmasına yol açan fiziksel, sosyal, ekonomik ve kurumsal koşulların bütünüdür.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Sakınım (Avoidance)Ünite 3

Tehlike bölgelerinden tamamen uzak durarak riskle yüzleşmekten kaçınma stratejisidir; fay hatlarının veya heyelan alanlarının imara kapatılması bu yaklaşıma örnektir.

Önleme (Prevention)Ünite 3

Tehlikenin kendisinin ortaya çıkmasını engellemek veya gerçekleşme olasılığını ortadan kaldırmak amacıyla alınan proaktif önlemlerin tamamıdır.

Risk Azaltma (Mitigation)Ünite 3

Tehlikenin tamamen ortadan kaldırılamadığı durumlarda, olası olumsuz etkileri ve kayıpları en aza indirmek için alınan yapısal ve yapısal olmayan önlemlerdir.

Uyum (Adaptation)Ünite 3

Özellikle iklim değişikliği gibi kaçınılmaz çevresel değişimlerin getirdiği risklere karşı yaşamın sürdürülebilirliğini sağlamak için geliştirilen uyum sağlama stratejileridir.

Kentsel DönüşümÜnite 3

Kentlerdeki afet riski taşıyan dayanıksız yapı stokunun tasfiye edilerek yerine güvenli, planlı ve altyapısı güçlü yaşam alanlarının inşa edilmesi sürecidir.

Risk TransferiÜnite 3

Afetlerin yol açacağı büyük mali kayıpların, sigorta ve benzeri finansal araçlar vasıtasıyla farklı aktörler veya küresel pazarlar arasında paylaştırılmasıdır.

Risk İletişimiÜnite 3

Afet risklerine, olası etkilere ve alınması gereken önlemlere dair bilgilerin toplumla açık, şeffaf, doğru ve zamanında paylaşılması sürecidir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Toplumsal KatılımÜnite 3

Bireylerin, sivil toplum kuruluşlarının ve yerel toplulukların afet risklerini azaltma, planlama ve hazırlık süreçlerine aktif olarak dahil edilmesidir.

İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP)Ünite 3

Türkiye'de iller düzeyinde afet risklerinin belirlenmesi, önceliklendirilmesi ve azaltılması amacıyla yerel dinamiklere uygun olarak hazırlanan stratejik planlardır.

DASK (Zorunlu Deprem Sigortası)Ünite 3

Türkiye'de konut sahiplerini depremin ve deprem sonucu oluşabilecek yangın, tsunami gibi afetlerin doğrudan mali zararlarına karşı güvenceye alan zorunlu sigorta sistemidir.

Sendai ÇerçevesiÜnite 3

Birleşmiş Milletler tarafından 2015-2030 yılları arasını kapsayacak şekilde kabul edilen ve küresel düzeyde afet risklerinin azaltılmasını hedefleyen uluslararası strateji belgesidir.

Parametrik SigortaÜnite 3

Afet sonrasında hasar tespiti beklenmeksizin, önceden belirlenmiş bir parametrenin (örneğin depremin büyüklüğü veya rüzgarın hızı) aşılması durumunda doğrudan ve hızlı ödeme yapan modern sigorta türüdür.

TehlikeÜnite 4

Zarar, hasar, can kaybı veya yaralanma potansiyeli taşıyan; yaşamı, sağlığı, mülkiyeti ve çevreyi tehdit eden her türlü fiziksel, doğal veya insan kaynaklı olaydır. Örneğin, aktif bir fay hattının varlığı veya bir bölgedeki heyelan yatağı birer tehlikedir.

Bir tehlikenin belirli koşul ve ortamlarda doğurabileceği can, mal, ekonomik ve çevresel kayıpların gerçekleşme olasılığıdır. Risk, tehlikenin büyüklüğü ile toplumun zarar görebilirlik derecesinin çarpımıyla (Tehlike * Zarar Görebilirlik) hesaplanır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Tehlike AnaliziÜnite 4

Ölüm, yaralanma, maddi hasar ve çevre kirliliği gibi yıkıcı olayların potansiyel gücünü, kaynaklarını ve etki alanlarını belirleme sürecidir. Bu analiz kapsamında tehlike kaynakları tespit edilir ve belirli periyotlarla haritalandırılır.

Tehlike ProfiliÜnite 4

Tehlike oluşturan olayların etkileme şiddeti, tekrarlama sıklığı, yayılma alanı, ortaya çıkma hızı, etkilenecek insan sayısı ve tahliye süresi gibi sayısal verilerle hazırlanan bilgi setidir. Afet yönetiminde öncelikli risklerin belirlenmesinde yol gösterici rol oynar.

Acil DurumÜnite 4

Yerel imkanlar (belediye, valilik, itfaiye, yerel hastaneler) kullanılarak baş edilebilen, ancak acil müdahale gerektiren büyük çaplı olaylardır. Afetlerden farkı, yerel kaynakların müdahale için yeterli olmasıdır.

Acil YardımÜnite 4

Afet ve acil durumlarda can kurtarmak ve temel ihtiyaçları karşılamak amacıyla yapılan arama-kurtarma, ilk yardım, gıda, barınma ve altyapı sağlama gibi faaliyetlerin tümüdür. Afetin ilk anından itibaren organize bir şekilde başlatılması gerekir.

Beklenmedik bir afet veya acil durum sonucunda ortaya çıkan, mevcut düzeni bozan, hızlı karar almayı ve özel önlemler uygulamayı gerektiren zorlu süreçtir. Kriz anında önceden hazırlanan kriz yönetim planları devreye sokulur.

Afet YönetimiÜnite 4

Afetlerin önlenmesi, risklerin azaltılması, afet anında etkili müdahale edilmesi ve afet sonrasında iyileştirme çalışmalarının yürütülmesi amacıyla eldeki tüm kaynakların planlanması ve koordine edilmesi sürecidir.

Bütünleşik Afet Yönetim SistemiÜnite 4

Afet öncesindeki risk azaltma ve hazırlık çalışmaları ile afet sonrasındaki müdahale ve iyileştirme faaliyetlerini tek bir sistem içinde birleştiren modeldir. Türkiye bu modele 2009 yılında AFAD'ın kurulmasıyla geçmiştir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Sendai Afet Risk Azaltma ÇerçevesiÜnite 4

2015 yılında Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilen, afet risklerinin anlaşılması, azaltılması ve yeni risklerin önlenmesini hedefleyen küresel eylem planıdır. Doğal afetlerin yanı sıra teknolojik ve biyolojik riskleri de kapsar.

İyileştirme EvresiÜnite 4

Afet sonrasında kurtarma çalışmaları bittikten sonra başlayan, etkilenen toplulukların afet öncesi yaşam koşullarına dönmesini amaçlayan süreçtir. Altyapının onarılması, hasar tespiti ve sosyal-ekonomik destekleri kapsar.

Zarar GörebilirlikÜnite 4

Bir toplumun, yapının veya sistemin, meydana gelebilecek bir tehlikenin etkilerine karşı koyabilme, direnç gösterme veya uyum sağlama kapasitesinin yetersiz olması durumudur.

Toplumun normal yaşam düzenini altüst eden, çok sayıda insanı etkileyen, ciddi can ve mal kaybına yol açan ve eldeki mevcut yerel kaynakların yetersiz kalmasına neden olan doğal veya insan kaynaklı olaylardır.

Acil DurumÜnite 5

Bireysel ya da sınırlı toplumsal ölçekte meydana gelen, yerel imkânlarla kontrol altına alınabilen ve derhal müdahale gerektiren sağlık, güvenlik veya çevre olaylarıdır.

Ani ve beklenmedik bir şekilde gelişen, mevcut imkânlarla başa çıkılmasını zorlaştıran, belirsizlik yaratan ve karar alma süreçlerini tıkayan olağanüstü durumlardır.

Bütünleşik Afet YönetimiÜnite 5

Afetlerin zararlarını önlemek amacıyla tehlike ve risklerin önceden tespiti, afet öncesi önlemlerin alınması, etkin müdahale ve afet sonrası iyileştirme çalışmalarının bir bütünlük içinde yürütülmesini öngören proaktif modeldir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Olay Komuta Sistemi (OKS)Ünite 5

Afet ve acil durumlarda farklı kurum, ekip ve kaynakların tek bir komuta zinciri altında, standart bir yapı ve ortak bir dil kullanarak koordineli çalışmasını sağlayan esnek yönetim sistemidir.

Sıcak Bölge (Kırmızı Bölge)Ünite 5

Olay yerinde doğrudan tehlikenin devam ettiği, asıl kurtarma ve müdahale faaliyetlerinin yürütüldüğü ve sadece özel koruyucu ekipmanlı uzman personelin girebildiği yüksek riskli alandır.

Ilık Bölge (Sarı Bölge)Ünite 5

Sıcak bölge ile soğuk bölge arasında yer alan, dekontaminasyon (arındırma) işlemlerinin, triyajın ve ilk tıbbi müdahalelerin gerçekleştirildiği geçiş bölgesidir.

Soğuk Bölge (Yeşil Bölge)Ünite 5

Olay yerinde tehlikenin bulunmadığı, komuta merkezinin, lojistik birimlerin, basın alanının ve sevk edilmeyi bekleyen hastaların toplandığı güvenli alandır.

Sıfır Risk PrensibiÜnite 5

Hiçbir kurtarma veya müdahale görevinin, müdahale personelinin hayatı veya sağlığı pahasına yerine getirilmemesi gerektiğini savunan temel güvenlik felsefesidir.

TriyajÜnite 5

Afet ve kitlesel olaylarda, kısıtlı kaynaklarla en fazla sayıda insana fayda sağlamak amacıyla yaralıların hayati önem ve aciliyet durumlarına göre öncelik sırasına konulması sürecidir.

Alan HastanesiÜnite 5

Afet bölgesine yakın, güvenli bir alanda kurulan, triyajın tekrarlanması, ileri stabilizasyon ve sevk koordinasyonu gibi kritik tıbbi süreçleri yürüten geçici sağlık tesisidir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Durum Raporu (SitRep)Ünite 5

Afet sırasında düzenli aralıklarla hazırlanan; olayın mevcut durumunu, yürütülen faaliyetleri, kaynak ihtiyaçlarını ve karşılaşılan sorunları özetleyen standartlaştırılmış bilgi paylaşım raporudur.

Interoperability (Birlikte Çalışabilirlik)Ünite 5

Afet anında sahada görev yapan farklı kurumların (sağlık, itfaiye, emniyet) kullandığı haberleşme ve telsiz sistemlerinin birbiriyle uyumlu çalışabilmesi yeteneğidir.

Doğa ya da insan eliyle oluşturulan, önceden beklenmedik yer ve zamanda çok kısa sürede ortaya çıkan, etkileri meydana geldiği bölgenin imkanları ile karşılanamayacak büyüklükteki olumsuz olaylardır.

Afet YönetimiÜnite 6

Tehlikelere karşı hazırlıklı olma, zarar azaltma, müdahale etme ve iyileştirme amacıyla mevcut kaynakları organize eden analiz, planlama, karar alma ve değerlendirme süreçlerinin bütünüdür.

Afet PlanlamasıÜnite 6

Olası bir afet durumunda kimin, neyi, ne zaman, nasıl ve hangi kaynaklarla yapacağını önceden belirleyen, sürekli güncellenen dinamik ve yazılı dökümandır.

TehlikeÜnite 6

Belirli bir zaman ve coğrafyada ortaya çıkarak can ve mal kaybına, sosyal ve çevresel olumsuz etkilere yol açma potansiyeline sahip olan fiziksel durum veya olaydır.

Tehlike yaratan bir olayın meydana gelmesi durumunda, can, mal ve çevre üzerinde yaratacağı zararların olasılığı ve bu zararların boyutudur.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Risk YönetimiÜnite 6

Afet döngüsünün afet öncesindeki zarar azaltma ve hazırlık aşamalarını kapsayan, tehlikeleri önceden belirleyip etkilerini minimize etmeyi amaçlayan yönetim sürecidir.

Kriz YönetimiÜnite 6

Afet döngüsünün afet sırası ve sonrasındaki müdahale ile iyileştirme aşamalarını kapsayan, fiili afet durumunda acil kaynakları yönetme ve yaraları sarma sürecidir.

Tersine TahliyeÜnite 6

Sel, fırtına, tayfun veya şiddetli yağış gibi dış ortamın bina içerisinden daha tehlikeli olduğu durumlarda, insanların güvenli bina içlerinde kalmasını sağlayan organize geri çekilme hareketidir.

Zarar AzaltmaÜnite 6

Afetlerin olumsuz etkilerini önlemek veya azaltmak amacıyla, afet öncesinde yürütülen yapısal ve yapısal olmayan önlemleri içeren, uzun vadeli planlama ve yatırım sürecidir.

MüdahaleÜnite 6

Afetin meydana gelmesiyle başlayan ve ilk 1-2 aylık sürede arama-kurtarma, ilk yardım, geçici barınma ve beslenme gibi hayati ihtiyaçları karşılamayı amaçlayan acil eylemler evresidir.

İyileştirmeÜnite 6

Afet sonrasında etkilenen topluluğun yaşam koşullarını, altyapıyı, bina ve tesisleri afet öncesinden daha güvenli ve dayanıklı olacak şekilde yeniden yapılandırarak normal hayata dönüşü sağlama sürecidir.

Yaşam BoşluğuÜnite 6

Deprem anında devrilen büyük ve dayanıklı eşyaların yanında oluşan, bireyin ezilmesini önleyerek hayatta kalmasını sağlayan korunaklı hacimdir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
TriyajÜnite 7

Fransızca kökenli 'trier' kelimesinden türetilen, afet ve acil durumlarda çok sayıdaki yaralının tedavi ve nakil önceliklerini belirlemek amacıyla klinik durumlarına göre sınıflandırılması işlemidir.

Aşırı (Over) TriyajÜnite 7

Hafif veya orta derecedeki yaralıların yanlışlıkla çok acil (kırmızı) kategorisinde sınıflandırılması durumudur. Bu durum, sahadaki ve hastanelerdeki tıbbi kaynakların, personelin ve ilaçların gereksiz yere tüketilmesine yol açar.

Yetersiz (Under) TriyajÜnite 7

Çok acil müdahaleye ihtiyacı olan ağır yaralıların yanlış değerlendirme sonucu daha düşük öncelikli (sarı veya yeşil) kategorilere ayrılmasıdır. Bu durum, kurtarılabilecek hayatların gecikmeler nedeniyle kaybedilmesine yol açar.

Yeşil Triyaj KoduÜnite 7

Hayati bulguları stabil olan, tıbbi müdahaledeki uzun gecikmeleri tolere edebilecek hafif yaralıları (sıyrıklar, küçük kesiler) ifade eden en düşük öncelikli triyaj kategorisidir.

Sarı Triyaj KoduÜnite 7

Tıbbi müdahaleye ihtiyacı olan ancak hayati tehlikesi bulunmayan, tedavisi belirli bir süre ertelenebilecek 'ağır ama bekleyebilir' durumdaki yaralıları (basit kırıklar, kontrol altındaki derin kesiler) temsil eden ikinci derece öncelikli koddur.

Kırmızı Triyaj KoduÜnite 7

Hayati tehlikesi bulunan ve derhal tıbbi müdahale, stabilizasyon veya nakil gerektiren en yüksek öncelikli (birinci derece) yaralı grubunu ifade eden renk kodudur.

Siyah Triyaj KoduÜnite 7

Olay yerinde hayatını kaybetmiş olan veya mevcut sınırlı kaynaklarla hayatta kalma şansı tıbben imkansız kabul edilen yaralıları tanımlayan renk kodudur.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Gri Triyaj KoduÜnite 7

SALT triyaj sisteminde kullanılan, ağır yaralı olan ve mevcut kaynaklar göz önüne alındığında hayatta kalma olasılığı son derece düşük olan, ancak henüz tamamen ölü kabul edilmeyen hastalar için kullanılan bekleme kategorisidir.

Çene İtme (Jaw-Thrust) ManevrasıÜnite 7

Travma şüphesi olan yaralılarda boyun omurlarını koruyarak hava yolunu açmak amacıyla alt çenenin köşelerinden tutularak öne ve yukarı doğru çekilmesi işlemidir.

Kapiller Dolum TestiÜnite 7

Tırnak yatağına bastırılarak beyazlatılması ve baskı kaldırıldıktan sonra pembe rengin geri dönme süresinin ölçülmesiyle periferik kan dolaşımının yeterliliğini değerlendiren hızlı fizyolojik testtir.

AVPU SkalasıÜnite 7

Çocuk yaralılarda bilinç düzeyini hızlıca değerlendirmek için kullanılan; uyanıklık (Alert), sözel uyaran (Verbal), ağrılı uyaran (Painful) ve yanıtsızlık (Unresponsive) basamaklarından oluşan değerlendirme sistemidir.

Glasgow Koma Skalası (GKS)Ünite 7

Yaralının göz açma, sözel ve motor yanıtlarını 3 ila 15 puan arasında değerlendirerek bilinç düzeyini ve beyin fonksiyonlarının durumunu nesnel olarak ölçen klinik skaladır.

mSTARTÜnite 7

Soğuk veya karanlık gibi kapiller dolum testinin uygulanamayacağı veya yanıltıcı olacağı zorlu saha koşullarında dolaşım kontrolünü sadece radyal nabza dayandıran değiştirilmiş START triyaj yöntemidir.

SALT TriyajıÜnite 7

Yaralıları sesli komutlarla hızlıca gruplandırarak başlayan ve triyaj esnasında turnike, iğne dekompresyonu gibi hızlı hayat kurtarıcı müdahalelerin yapılmasına izin veren CDC tescilli modern triyaj sistemidir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Care Flight YöntemiÜnite 7

Yaralı başına sadece 15 saniye ayırarak en hızlı şekilde önceliklendirme yapmayı hedefleyen, solunum ve nabız kontrolünden önce komutlara uyma yeteneğini değerlendiren triyaj algoritmasıdır.

Toplumun tamamı veya belli kesimleri için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran, normal hayatı durduran ve etkilenen toplumun baş etme kapasitesinin yetersiz kaldığı doğa, teknoloji veya insan kaynaklı olaylardır.

Ülkemizde ulusal ve uluslararası afet ve acil durumlara müdahale, koordinasyon ve afet yönetimi yetki ve sorumluluğuna sahip İçişleri Bakanlığı'na bağlı resmi başkanlıktır.

İlk Yardım ÇantasıÜnite 8

Kaza ve afet gibi ani sağlık sorunlarında profesyonel tıbbi yardım gelinceye kadar yaralıya yapılacak ilk müdahale için gerekli temel tıbbi malzemeleri içeren taşınabilir çantadır.

Ana SedyeÜnite 8

Üzerinde hastanın alınacağı şiltesi olan, tekerlekli, kaldırma-indirme fonksiyonuna sahip, en az 175 cm uzunluğunda ve 160 kg taşıma kapasiteli en fonksiyonel sedyedir.

Vakum SedyeÜnite 8

Yaralının vücudunu tamamen sararak sabitleme sağlayan, özellikle omurga travması şüphesi olan hastaların ağrısız ve güvenli taşınması için kullanılan sedye türüdür.

Faraş (Kaşık) SedyeÜnite 8

Omurga, pelvis ve boyun yaralanması olan hastaları hareket ettirmeden, ikiye ayrılarak hastanın altına yerleştirilmesini sağlayan özel taşıma sedyesidir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Termal KameraÜnite 8

Cisimlerin yaydığı kızılötesi radyasyonu algılayarak karanlık, tozlu ve dumanlı ortamlarda enkaz altındaki yaralıların vücut ısısını tespit eden cihazdır.

Ses Dinleme CihazıÜnite 8

Göçük altındaki boşluklarda kalan afetzedelerin dokunma, tırmalama veya vurma gibi en ufak mekanik seslerini ve hayati sinyallerini algılayan akustik sensörlü cihazdır.

Yer Radarı (GPR)Ünite 8

Yüksek frekanslı elektromanyetik dalgalar kullanarak yer altındaki veya enkaz altındaki boşlukları, yapıları ve cisimleri tespit etmeye yarayan radar teknolojisidir.

Dron (İHA)Ünite 8

Afet bölgelerinde havadan geniş alan taraması, hasar tespiti, termal görüntüleme yapan ve acil yardım malzemelerini hızlıca taşıyabilen insansız hava aracıdır.

Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS)Ünite 8

Yeryüzüne ait her türlü verinin mekân ile ilişkisini kurarak bilgisayar ortamında depolanması, analizi ve haritalandırılması işlemlerini kapsayan afet yönetim aracıdır.

Hidrolik KesiciÜnite 8

Afet alanında karşılaşılan beton, metal, araç gövdeleri ve çelik donatıları yüksek güçle kesmek ve ayırmak için kullanılan kurtarma ekipmanıdır.

Kentsel arama kurtarma faaliyetlerinde beton, taş ve sert yapıları kırmak veya delmek için kullanılan darbeli veya darbesiz çalışan elektrikli/akülü matkaptır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Kaldırma Yastık SetiÜnite 8

Hava basıncı ile şişirilerek enkaz altındaki çok ağır beton blokları ve yükleri kaldırmak veya taşımak için kullanılan yüksek basınca dayanıklı ekipmandır.

Tripod (Üç Ayak)Ünite 8

Dikey dehlizlerden, kuyulardan veya dar boşluklardan kazazede çıkarma ve enkazda kütle kaldırma çalışmalarında mekanik avantaj sağlayan üç ayaklı vinç sistemidir.

Can YeleğiÜnite 8

Sel ve su baskınlarında kişiyi suda yüzdürmek, başını suyun üstünde tutmak ve hipotermiyi önlemek amacıyla kullanılan, reflektörlü ve parlak renkli koruyucu donanımdır.

Kişisel Koruyucu Donanım (KKD)Ünite 8

Çalışan personeli fiziksel, kimyasal veya biyolojik risklere karşı korumak amacıyla giyilen baret, maske, eldiven ve çelik burunlu bot gibi malzemelerin tümüdür.

JeneratörÜnite 8

Kimyasal enerjiyi mekanik enerjiye, mekanik enerjiyi de elektrik enerjisine dönüştürerek afet anında elektrik şebekesi kesildiğinde kesintisiz güç sağlayan cihazdır.

İnvertörlü JeneratörÜnite 8

Haberleşme ekipmanları, bilgisayarlar ve hassas tıbbi cihazların zarar görmeden çalışması için daha sessiz ve stabil elektrik üreten jeneratör türüdür.

KonteynerÜnite 8

Çelik konstrüksiyonlu, modüler, taşınabilir, dış etkenlere dayanıklı ve içine elektrik-su tesisatı entegre edilebilen uzun süreli geçici barınma ünitesidir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
INSARAGÜnite 8

Uluslararası arama ve kurtarma ekipleri arasında standartlar belirleyen ve afet anında uluslararası koordinasyonu sağlayan Uluslararası Arama ve Kurtarma Danışma Grubu'dur.

Sualtı Arama KamerasıÜnite 8

Sel, baraj veya akarsu baskınlarında su altındaki canlıları, araçları veya kayıp cisimleri tespit etmek için kullanılan su geçirmez ve basınca dayanıklı kameradır.

DepolamaÜnite 8

Acil yardım malzemelerinin ve araçlarının zarar görmeden, kullanılmak veya sevk edilmek üzere belirlenen şartlara uygun olarak stoklanması ve hazır tutulması işlemidir.

Stok KartıÜnite 8

Depoya kabul edilen her bir malzeme için açılan; malzemenin cinsini, tedarikçisini, üretim ve son kullanma tarihini, giriş-çıkış hareketlerini gösteren belgedir.

Mobil Su Arıtma ÜnitesiÜnite 8

Büyük afet alanlarında şebeke suyunun kesilmesi veya kirlenmesi durumunda, mevcut su kaynaklarını hijyenik ve içilebilir suya dönüştüren taşınabilir sistemdir.

İyileştirme EvresiÜnite 9

Afetin ardından etkilenen toplulukların yeniden normal yaşama dönebilmesini sağlamak amacıyla yürütülen orta ve uzun vadeli çalışmaları kapsayan afet yönetim evresidir. Bu evrede fiziksel, sosyal, ekonomik ve çevresel etkilerin azaltılması ve toplumun daha dirençli hale getirilmesi hedeflenir.

Erken İyileştirmeÜnite 9

Afet sonrasında yaşamın normale dönmesini sağlamak amacıyla, hasar gören haberleşme, ulaşım, enerji, su ve kanalizasyon gibi kritik altyapıların öncelikli olarak onarılmasını ve hızla hizmete alınmasını kapsayan süreçtir. Bu süreçte su, gıda ve geçici barınma gibi temel ihtiyaçlar önceliklidir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Psikolojik İlk YardımÜnite 9

Afet sonrası ilk 72 saatte (acil müdahale aşamasında) bireylerin güvende olduklarını hissettirmek, stres ve panik düzeylerini azaltmak amacıyla uygulanan ilk psikolojik destektir. Bireylerin kendilerini ifade etmelerine imkan tanıyarak kriz ortamını daha yönetilebilir kılmayı amaçlar.

Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB)Ünite 9

Afet gibi dehşet uyandıran, travmatik bir olayın ardından bireylerde gelişebilen, kaygı, panik, uyku bozuklukları ve olayı yeniden yaşama hissiyle karakterize psikolojik rahatsızlıktır. Afet sonrasında uzun dönemli psikososyal müdahalelerle tedavi edilmesi ve desteklenmesi gerekir.

Geçici BarınmaÜnite 9

Afetzedelerin kalıcı konutları inşa edilene kadar güvenli, sağlıklı ve insani koşullarda konaklamalarını sağlamak amacıyla çadır, konteyner veya prefabrik konutlar kullanılarak oluşturulan barınma çözümleridir. Erken ve orta vadeli iyileştirme süreçlerinde hayati öneme sahiptir.

Kalıcı KonutÜnite 9

Afet sonrasında uzun vadeli iyileştirme aşamasında inşa edilen, afetzedelerin kalıcı olarak yerleştiği, altyapı ve sosyal donatıları tamamlanmış güvenli yapılardır. Toplumun yeniden inşasını ve sosyal dayanıklılığın kalıcı olarak tesis edilmesini sağlar.

5902 Sayılı KanunÜnite 9

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın (AFAD) Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'dur. Bu kanunun 10. maddesi, afet sonrası hayatın normale dönmesi için tedbirler alınmasını, geçici yerleşim sağlanmasını ve afet mağdurlarına tedavi, iaşe ve psikososyal destek verilmesini düzenler.

7269 Sayılı KanunÜnite 9

Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun'dur. Türkiye'de afet sonrası müdahale ve iyileştirme çalışmalarının %90'ını kapsayan ve yasal çerçevesini çizen temel mevzuattır.

Toplum Temelli Psikososyal DestekÜnite 9

Afet sonrasında bireysel terapilerin ötesinde, toplum merkezleri, yerel liderler ve gönüllü gruplar aracılığıyla toplumsal dayanışmayı ve sosyal destek ağlarını güçlendirmeyi hedefleyen yaklaşımdır. Toplumun kendi iç kaynaklarıyla iyileşme sürecine katılmasını sağlar.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Kurumsal KoordinasyonÜnite 9

AFAD, belediyeler, Kızılay, sivil toplum kuruluşları ve uluslararası organizasyonların afet sonrasında kaynakları, iş gücünü ve yardımları çakışma ve eksiklik yaratmayacak şekilde ortak bir stratejiyle yönetmesidir. Sürecin hızlanması için kritik önem taşır.

Sürdürülebilir İyileştirmeÜnite 9

Afet sonrası yapılan fiziksel, ekonomik ve sosyal yapılandırma çalışmalarının sadece eski durumu geri getirmesini değil, gelecekteki olası afetlere karşı daha dayanıklı, güvenli ve çevreye duyarlı bir yapı oluşturmasını hedefleyen uzun vadeli yaklaşımdır.

Kırılgan GruplarÜnite 9

Afetlerin fiziksel ve psikolojik etkilerinden diğer bireylere kıyasla daha fazla etkilenen ve özel koruma, destek ve hizmet gerektiren çocuk, yaşlı, engelli ve kadın gibi nüfus gruplarıdır. İyileştirme ve psikososyal destek süreçlerinde öncelikli olarak ele alınırlar.

Toplumun normal yaşamını ve faaliyetlerini kesintiye uğratan, fiziksel, sosyal ve ekonomik kayıplara yol açan, yerel imkanlarla baş edilemeyen olağanüstü olaylardır. Metinde deprem, sel, tsunami ve pandemiler bu duruma örnek gösterilmiştir.

Bütünleşik Afet Yönetimi SistemiÜnite 10

Afet öncesi, sırası ve sonrasındaki tüm aşamaları (önleme, hazırlık, müdahale, iyileştirme) kapsayan, risk yönetimini esas alarak can ve mal kayıplarını en aza indirmeyi amaçlayan bütünsel bir yönetim modelidir.

START Triyaj SistemiÜnite 10

Simple Triage and Rapid Treatment (Basit Triyaj ve Hızlı Tedavi) kelimelerinin kısaltması olan, afet alanında yaralıların solunum, perfüzyon ve bilinç durumlarını hızlıca değerlendirerek öncelik sırasını belirleyen sistemdir.

Hastane Afet Planı (HAP)Ünite 10

Bir hastanenin afet anında ve sonrasında hizmet sunumunu kesintisiz sürdürebilmesi, kapasitesini artırabilmesi ve normal işleyişe dönebilmesi için hazırlanan, tüm acil durum operasyonlarını içeren kapsamlı eylem planıdır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Acil Durum Operasyon MerkeziÜnite 10

Afete müdahale çalışmalarını tek bir elden organize etmek, yönetmek ve kurum içi/kurum dışı iletişimi koordine etmek amacıyla hastane bünyesinde önceden belirlenmiş güvenli bir alanda kurulan yönetim merkezidir.

Dekontaminasyon (Arındırma)Ünite 10

Nükleer, kimyasal veya biyolojik ajanlara maruz kalmış hastaların, acil servise ve hastane içerisine alınmadan önce, diğer hastaları ve personeli korumak amacıyla özel dış alanlarda temizlenmesi işlemidir.

TriyajÜnite 10

Afet durumlarında eldeki sınırlı sağlık kaynakları ile en fazla sayıda insanın hayatını kurtarmak amacıyla, hastaların tıbbi aciliyet derecelerine göre sınıflandırılması ve önceliklendirilmesi sürecidir.

Kırmızı Kod (Triyaj)Ünite 10

Hayati fonksiyonları tehlikede olan, acil tıbbi müdahale yapılmadığı takdirde yaşamını yitirecek olan en yüksek öncelikli hasta grubunu temsil eden triyaj kategorisidir.

Siyah Kod (Triyaj)Ünite 10

Afet anında hayatını kaybetmiş olan ya da hayatta kalma şansı tıbben bulunmayan, eldeki kaynakların diğer yaralılar için kullanılması amacıyla en son sıraya konulan veya morga yönlendirilen hasta kategorisidir.

Risk YönetimiÜnite 10

Afet öncesi dönemde olası tehlikelerin belirlenmesi, analiz edilmesi ve bu tehlikelerin yol açabileceği zararları azaltmak amacıyla gerekli koruyucu ve önleyici tedbirlerin planlanıp uygulanması sürecidir.

TAMP (Türkiye Afet Müdahale Planı)Ünite 11

2014 yılında yürürlüğe giren, afet ve acil durumlarda görev alacak hizmet gruplarının rol ve sorumluluklarını belirleyen ulusal plandır. Afet anında hızlı, planlı ve etkin müdahaleyi sağlamak amacıyla 28 farklı hizmet grubunu ve bunların çözüm ortaklarını tanımlar.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
TARAP (Türkiye Afet Risk Azaltma Planı)Ünite 11

2022-2030 yıllarını kapsayan, afetlerin neden olabileceği fiziksel, sosyal ve ekonomik kayıpları önlemeyi amaçlayan uzun vadeli stratejik plandır. Sendai Çerçevesi ile uyumlu olarak 11 farklı afet türüne karşı amaç, hedef ve eylemleri belirler.

İRAP (İl Afet Risk Azaltma Planı)Ünite 11

Ulusal düzeydeki TARAP stratejilerinin, illerin kendi coğrafi, jeolojik ve sosyoekonomik koşullarına göre yerel düzeyde uyarlanıp analiz edildiği risk azaltma planıdır. AFAD İl Müdürlükleri koordinasyonunda yerel paydaşlarla birlikte hazırlanır.

HAP (Hastane Afet ve Acil Durum Planı)Ünite 11

Hastanelerin afet ve acil durumlara karşı fiziksel ve fonksiyonel olarak hazırlıklı olmasını, ilk 72 saat dış destek olmadan kendi kendine yetebilmesini amaçlayan plandır. 2015 tarihli yönetmelikle tüm hastaneler için zorunlu kılınmıştır.

UMKE (Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi)Ünite 11

Afet ve acil durumlarda, ulaşılması zor bölgelerde medikal kurtarma ve acil tıbbi müdahale hizmeti sunan özel eğitimli sağlık personelinden oluşan ekiptir. 2004 yılında Sağlık Bakanlığı bünyesinde kurulmuş olup gönüllülük esasına dayanır.

Bütünleşik Afet YönetimiÜnite 11

Afet öncesi risk azaltma ve hazırlık ile afet sırası müdahale ve afet sonrası iyileştirme aşamalarını bir bütün olarak ele alan modern yönetim yaklaşımıdır. Sadece afet sonrasına odaklanmak yerine, afet öncesindeki önleyici faaliyetleri de döngüye dahil eder.

Proaktif Afet YönetimiÜnite 11

Afetler meydana gelmeden önce olası riskleri analiz ederek zarar azaltma, hazırlık ve erken uyarı sistemleri kurmaya odaklanan önleyici yönetim modelidir. Türkiye, 2009 yılında AFAD'ın kurulmasıyla bu modele resmen geçiş yapmıştır.

Reaktif Afet YönetimiÜnite 11

Afet öncesinde herhangi bir hazırlık veya risk azaltma çalışması yapmaksızın, sadece afet oluştuktan sonra müdahale ve kurtarma faaliyetlerine odaklanan geleneksel modeldir. Türkiye'de 1999 Marmara Depremi öncesinde bu model ağırlıklı olarak uygulanmaktaydı.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
TriyajÜnite 11

Afet ve çoklu yaralanma durumlarında, kısıtlı tıbbi kaynakların en etkin şekilde kullanılması amacıyla yaralıların tıbbi öncelik derecelerine göre sınıflandırılması sürecidir. HAP kapsamında hastane girişlerinde kaosun önlenmesi için ön triyaj alanları oluşturulur.

SAKOM (Sağlık Afet ve Koordinasyon Merkezi)Ünite 11

Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü bünyesinde yer alan, afet anında ulusal düzeydeki tüm sağlık operasyonlarını koordine eden merkezdir. İl düzeyindeki karşılığı ise İL-SAKOM olarak adlandırılır.

İL-SAP (İl Sağlık Afet Planı)Ünite 11

İl düzeyindeki sağlık hizmetlerinin afet öncesi, sırası ve sonrasındaki acil eylem planlarını ve uygulama prosedürlerini standartlaştıran yönergedir. Sağlık Bakanlığı tarafından 2013 yılında yayınlanmıştır.

Hyogo Çerçeve Eylem Planı (HÇEP)Ünite 11

2005 yılında Japonya'da kabul edilen, afetlerin neden olduğu zararları azaltmak için 3 stratejik hedef ve 5 öncelikli eylem planı sunan uluslararası çerçevedir. Afet risklerinin azaltılmasını ulusal bir öncelik haline getirmeyi amaçlar.

Sendai ÇerçevesiÜnite 11

2015-2030 yıllarını kapsayan, BM üye ülkelerinin afet risklerini azaltma konusundaki en güncel küresel yol haritasıdır. Küresel afet ölümlerini ve ekonomik kayıpları azaltmayı hedefleyen 7 küresel hedef içerir.

HAP BaşkanıÜnite 11

Hastanede afet planının uygulanmasından, yönetiminden ve HAP'ın resmi olarak aktive edilmesinden sorumlu olan en üst düzey yöneticidir. Genellikle hastane başhekimi veya görevlendirdiği yetkili bu rolü üstlenir.

İş Güvenliği Yetkilisi (HAP)Ünite 11

HAP organizasyonunda hasta, personel ve ziyaretçilerin can güvenliğini izleyen ve tehlikeli durumları gideren görevlidir. Hayati tehlike arz eden acil durumlarda hastanedeki operasyonları durdurma yetkisine sahiptir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Operasyon Şefi (HAP)Ünite 11

HAP organizasyonunda triyaj, tedavi, acil bakım, altyapı, güvenlik ve morg gibi tüm doğrudan hasta bakım ve müdahale hizmetlerini yürüten ve denetleyen birim yöneticisidir.

Planlama Şefi (HAP)Ünite 11

Afet anında hastane içindeki ve dışındaki tüm bilgileri toplayarak kaynak analizi yapan ve taktiksel operasyonlar için Olay Eylem Planı hazırlayan birim yöneticisidir.

Lojistik Şefi (HAP)Ünite 11

Afet anında hastanenin fiziksel altyapısını denetleyen, binaların tahliye edilmesinin güvenli olup olmadığına karar veren ve gerekli malzeme/ekipman desteğini sağlayan yöneticidir.

Finans Şefi (HAP)Ünite 11

Afet süresince ortaya çıkan tüm acil harcamaları, gelir-gider dengesini, ödeme kayıtlarını ve personel çalışma saatlerine bağlı maliyetleri takip ve denetim altında tutan birim yöneticisidir.

Afet Sonrası İyileştirmeÜnite 12

Etkilenen toplumun normal yaşam koşullarına kavuşması için yapılan tüm fiziksel, ekonomik, sosyal ve psikolojik çalışmaları kapsayan afet yönetimi evresidir.

Yeniden YapılanmaÜnite 12

İyileştirmenin bir alt evresi olarak, afet sonucu yıkılan veya hasar gören altyapı ve binaların yeniden inşası ile toplumsal ve ekonomik düzenin tekrar ayağa kaldırılması sürecidir.

Daha İyisini İnşa Et (Build Back Better)Ünite 12

Afet sonrası yeniden yapılanma dönemini gelecekteki riskleri azaltmak için bir fırsat penceresi olarak gören, yeni yapıları daha sağlam, daha hızlı ve daha kapsayıcı inşa etmeyi hedefleyen ilkedir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Hasar TespitiÜnite 12

Afet bölgesindeki konut, işyeri ve altyapının uğradığı hasar derecelerini sistematik olarak inceleyerek yıkık, ağır, orta ve az hasarlı yapı envanterini çıkarma çalışmasıdır.

İhtiyaç AnaliziÜnite 12

Afetzede nüfusun geçici barınma, gıda, sağlık gibi acil ihtiyaçları ile konut inşası ve ekonomik destek gibi uzun vadeli iyileştirme gereksinimlerini belirleyen analizdir.

Geçici İskânÜnite 12

Afet sonrasında evleri kullanılamaz hale gelen insanlar için çadır, konteyner veya prefabrik yapılar aracılığıyla sağlanan geçici barınma ve yaşamı sürdürme çözümleridir.

Hak SahipliğiÜnite 12

Afet sonrası devletin yapacağı kalıcı konut yardımından veya borçlandırmasından yararlanacak afetzedelerin yasal kriterlere göre belirlenmesi sürecidir.

Rezerv Konut AlanıÜnite 12

Afet risklerine karşı yeni yerleşimler kurmak veya kentsel dönüşüm uygulamalarında kullanılmak üzere önceden belirlenmiş güvenli yapılaşma alanlarıdır.

Lifeline (Can Damarı) AltyapıÜnite 12

Toplumun toparlanma hızını doğrudan etkileyen yol, köprü, elektrik, içme suyu, kanalizasyon ve iletişim gibi kritik altyapı sistemlerinin genel adıdır.

Evini Yapana Yardım (EYY) ModeliÜnite 12

Afetzedelerin kendi konutlarını kendilerinin inşa etmesi durumunda, devletin onlara malzeme, teknik denetim veya nakdi yardım desteği sağladığı yeniden yapılanma modelidir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
TAMP (Türkiye Afet Müdahale Planı)Ünite 12

Afet anında ve hemen sonrasında yapılacak acil müdahale faaliyetlerini ve hizmet gruplarının görevlerini tanımlayan ulusal düzeydeki müdahale planıdır.

TARAP (Türkiye Afet Risk Azaltma Planı)Ünite 12

Afetler meydana gelmeden önce yapılması gereken risk azaltma çalışmalarını stratejik düzeyde ortaya koyan önleyici ulusal plandır.

TASİP (Türkiye Afet Sonrası İyileştirme Planı)Ünite 12

Afet sonrası iyileştirme ve yeniden yapılanma çalışmalarının planlı, sistematik, esnek ve kapsayıcı şekilde yürütülmesini sağlayan Türkiye'nin ilk ulusal iyileştirme planıdır.

Afet Yeniden İmar FonuÜnite 12

Afet sonrasındaki yeniden yapılanma ve iyileştirme projelerinde kullanılmak üzere mali kaynak biriktirmeyi ve hızlı kaynak aktarımını amaçlayan finansal mekanizmadır.

7269 Sayılı KanunÜnite 12

Türkiye'de afet sonrası yapılacak yardımları, hak sahipliğini, borçlandırmayı ve acil önlemleri düzenleyen 1959 tarihli Umumi Hayata Müessir Afetler Kanunu'dur.

6306 Sayılı KanunÜnite 12

Afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların kentsel dönüşüm sınırları içinde yenilenmesini düzenleyen kanundur.

Enkaz ve Atık YönetimiÜnite 12

Afet sonrasında ortaya çıkan yıkıntı atıklarının çevreye zarar vermeden güvenli şekilde kaldırılması, ayrıştırılması ve geri dönüştürülmesi sürecidir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Sosyokültürel AdaptasyonÜnite 12

Afetzedelerin yeni inşa edilen kalıcı konut alanlarına ve farklı yerleşim düzenlerine (örneğin köyden apartman yaşamına geçiş) uyum sağlama sürecidir.

Önceden beklenmedik yerde ve saniyeler, dakikalar, saatler içinde ortaya çıkan, doğa ve canlılar üzerinde oluşturdukları zararlı etkileri meydana geldikleri bölgenin tek başına karşılayamayacağı büyüklükteki olaylardır.

DirençlilikÜnite 13

Meydana gelen değişikliklere karşı daha uygun hale gelmek, adapte olmak, olağanüstü durumlara karşı sağlam, dayanıklı ve her zaman hazırlıklı olma durumudur.

Afet BilinciÜnite 13

Belirli aralıklarla yapılan afet eğitimi ve tatbikatlarıyla kazanılan, bireylerin afet öncesi, esnası ve sonrasında doğru davranış modellerini zihinsel ve fiziksel olarak benimsemesi durumudur.

Yapısal Olmayan Tehlikelerin Azaltılması anlamına gelen, yaşam alanlarındaki mobilya, beyaz eşya gibi malzemelerin afet anında tehlike oluşturmaması için sabitlenmesi uygulamalarını içeren eğitimdir.

Farkındalık ve Yönlendirme SemineriÜnite 13

Afet planlarını personele tanıtmak, sorumlulukları ve yeni riskleri tartışmak amacıyla düzenlenen, gerilimi düşük ve resmi nitelikte olmayan grup tartışmasıdır.

AlıştırmaÜnite 13

Afet ve acil durum eylem planının küçük bir parçasını uygulamak, mükemmelleştirmek ve yeni aletlere yönelik beceri kazandırmak amacıyla yürütücü kontrolünde yapılan dar kapsamlı tatbikattır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Masa Başı TatbikatıÜnite 13

Mevcut planları ve eş güdüm politikalarını düşük gerilimli bir ortamda, süre baskısı olmaksızın tartışarak olası sorunları saptamak amacıyla yapılan egzersizdir.

İşlevsel TatbikatÜnite 13

Gerçek bir acil durumun senaryolaştırılarak, zaman baskısı ve gerilimli bir ortam altında, sahada sınırlı ekipmanla ancak gerçek zamanlı olarak test edildiği tatbikat türüdür.

Gerçek Boyutta TatbikatÜnite 13

Tüm personel ve teçhizatın sahada yer aldığı, farklı kurumların koordineli çalıştığı, gerçek bir afeti olabildiğince canlandıran en karmaşık ve yüksek maliyetli tatbikattır.

GÖBEK FelsefesiÜnite 13

Tatbikatların tasarlanmasında kullanılan; Gerçekçi, Ölçülebilir, Basit elde edilebilir ve Katkıya yönelik ilkelerini içeren temel değerlendirme felsefesidir.

Amerika Birleşik Devletleri'nde afetler esnasında müdahale eden, afet öncesi eğitim ve tatbikatları organize eden Federal Acil Durum Yönetim Kurumu'dur.

Fransa'da afet eğitimlerini ve tatbikatlarını organize eden, bünyesinde Yüksek İtfaiye Subayı Okulu'nu barındıran Ulusal Toplum Güvenliği Enstitüsü'dür.

Türkiye'de afet ve acil durumlarda tıbbi arama kurtarma ve sağlık hizmetlerini yürütmek üzere eğitilmiş Ulusal Medikal Arama Kurtarma Ekibi'dir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250

Ülkemizde Mesleki Eğitim ve Öğretim Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi kapsamında afet eğitimi kurslarını da barındıran eğitim programıdır.

İlk 72 SaatÜnite 13

Afet sonrasında profesyonel ekipler ve dış yardımlar bölgeye ulaşana kadar geçen, bireylerin kendi kendilerine yetebilmeleri gereken kritik süredir.

Acil DurumÜnite 14

Toplumun tamamının veya belli kesimlerinin normal hayat ve faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan ve acil müdahaleyi gerektiren olaylar ile bu olayların oluşturduğu kriz halidir.

Toplumun tamamı veya belli kesimleri için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran, normal hayatı ve insan faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan, etkilenen toplumun baş etme kapasitesinin yeterli olmadığı doğa, teknoloji veya insan kaynaklı olaydır.

Doğal TehlikeÜnite 14

Deprem, sel-taşkın, volkan püskürmeleri gibi doğa olaylarıdır; ancak bunların afet olarak tanımlanabilmesi için mutlaka insan can ve mal kaybına yol açması gerekir.

Kanun (Yasa)Ünite 14

Devletin yetkili makamlarınca hazırlanan, anayasal hukuk sisteminde yetkili organlarca meydana getirilen ve herkesin uymak zorunda olduğu yazılı kurallardır.

YönetmelikÜnite 14

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere çıkardıkları yazılı hukuk kurallarıdır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
MevzuatÜnite 14

Bir ülkede yürürlükte olan kanun, yönetmelik, kararname ve diğer tüm yazılı hukuk kurallarının bütününe verilen isimdir.

Sivil SavunmaÜnite 14

Düşman saldırılarına ve afetlere karşı halkın can ve mal kaybının en az seviyeye indirilmesi, kritik tesislerin korunması ve faaliyetlerinin devamı için alınan silahsız koruyucu tedbirlerin tümüdür.

Hassas BölgeÜnite 14

Hayati önem ve özelliklerinden dolayı düşman taarruzlarına bilhassa hedef olabilecek veya doğal afetlerin tehditlerine maruz kalması muhtemel olan şehir, kasaba ve tesislerdir.

Rezerv Yapı AlanıÜnite 14

Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca gerçekleştirilecek uygulamalarda kullanılmak üzere, TOKİ'nin veya İdarenin talebiyle ya da resen Bakanlıkça belirlenen alanlardır.

Riskli AlanÜnite 14

Zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan ve Cumhurbaşkanınca kararlaştırılan alanlardır.

Riskli YapıÜnite 14

Riskli alan içinde veya dışında olup ekonomik ömrünü tamamlamış olan ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı bilimsel ve teknik verilere dayanılarak tespit edilen yapıdır.

Türkiye Afet Müdahale Planı; afet öncesi, sırası ve sonrasına ait müdahale planlamasının temel prensiplerini, çalışma gruplarını ve koordinasyon birimlerinin görevlerini içeren ulusal plandır.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250

Afet Yönetim ve Karar Destek Sistemi; afet müdahale planlarının, kaynak envanterlerinin ve operasyonel verilerin dijital ortamda takip edildiği, güncellendiği ve yönetildiği bilişim sistemidir.

DekontaminasyonÜnite 14

Kişi, araç, malzeme ve binalar üzerinde etki gösteren kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer (KBRN) maddelerin etkilerinin tamamen giderilmesi veya güvenli seviyeye indirilmesi işlemidir.

KBRN OlayıÜnite 14

Kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer maddelerin kasten veya kazaen yayılmasıyla oluşan, insan ve çevre için zararlı ve tehlikeli durumlardır.

Sıcak BölgeÜnite 14

KBRN maddeleri ile kirlendiği tespit edilmiş, çevreyi ve insan yaşamını doğrudan tehdit eden tehlikeli bölgedir.

Soğuk BölgeÜnite 14

Sıcak bölgede tespit edilen tehlikeli maddelerle kirlenme ihtimali bulunmayan, acil tıbbi müdahale ve ambulans hizmetlerinin yürütüldüğü temiz alandır.

PrekürsörÜnite 14

Hangi yöntemle olursa olsun, bir kimyasal maddenin üretimi sırasında herhangi bir aşamada rol oynayan öncü kimyasal maddedir.

Söndürme EkibiÜnite 14

İşyerlerinde çıkabilecek yangınlara derhal müdahale ederek yangını kontrol altına almak, yayılmasını önlemek ve söndürme faaliyetlerini yürütmekle görevli acil durum ekibidir.

SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Kurtarma EkibiÜnite 14

İşyerlerinde acil durum sonrasında çalışanların, ziyaretçilerin ve diğer kişilerin arama ve kurtarma işlerini gerçekleştirmekle yükümlü ekiptir.

Koruma EkibiÜnite 14

Acil durum anında ortaya çıkabilecek panik ve kargaşayı önlemek, ekipler arası koordinasyonu sağlamak ve tahliye sonrası sayım işlerini yürütmekle görevli ekiptir.