Ünite 10: Afet Yönetiminde Sağlık Hizmetleri ve Acil Tıbbın Rolü — Önemli Kavramlar

Toplumun normal yaşamını ve faaliyetlerini kesintiye uğratan, fiziksel, sosyal ve ekonomik kayıplara yol açan, yerel imkanlarla baş edilemeyen olağanüstü olaylardır. Metinde deprem, sel, tsunami ve pandemiler bu duruma örnek gösterilmiştir.

Afet öncesi, sırası ve sonrasındaki tüm aşamaları (önleme, hazırlık, müdahale, iyileştirme) kapsayan, risk yönetimini esas alarak can ve mal kayıplarını en aza indirmeyi amaçlayan bütünsel bir yönetim modelidir.

Simple Triage and Rapid Treatment (Basit Triyaj ve Hızlı Tedavi) kelimelerinin kısaltması olan, afet alanında yaralıların solunum, perfüzyon ve bilinç durumlarını hızlıca değerlendirerek öncelik sırasını belirleyen sistemdir.

Bir hastanenin afet anında ve sonrasında hizmet sunumunu kesintisiz sürdürebilmesi, kapasitesini artırabilmesi ve normal işleyişe dönebilmesi için hazırlanan, tüm acil durum operasyonlarını içeren kapsamlı eylem planıdır.

Afete müdahale çalışmalarını tek bir elden organize etmek, yönetmek ve kurum içi/kurum dışı iletişimi koordine etmek amacıyla hastane bünyesinde önceden belirlenmiş güvenli bir alanda kurulan yönetim merkezidir.

Nükleer, kimyasal veya biyolojik ajanlara maruz kalmış hastaların, acil servise ve hastane içerisine alınmadan önce, diğer hastaları ve personeli korumak amacıyla özel dış alanlarda temizlenmesi işlemidir.

Afet durumlarında eldeki sınırlı sağlık kaynakları ile en fazla sayıda insanın hayatını kurtarmak amacıyla, hastaların tıbbi aciliyet derecelerine göre sınıflandırılması ve önceliklendirilmesi sürecidir.

Hayati fonksiyonları tehlikede olan, acil tıbbi müdahale yapılmadığı takdirde yaşamını yitirecek olan en yüksek öncelikli hasta grubunu temsil eden triyaj kategorisidir.

Afet anında hayatını kaybetmiş olan ya da hayatta kalma şansı tıbben bulunmayan, eldeki kaynakların diğer yaralılar için kullanılması amacıyla en son sıraya konulan veya morga yönlendirilen hasta kategorisidir.

Afet öncesi dönemde olası tehlikelerin belirlenmesi, analiz edilmesi ve bu tehlikelerin yol açabileceği zararları azaltmak amacıyla gerekli koruyucu ve önleyici tedbirlerin planlanıp uygulanması sürecidir.