← Ünite 6
Bina Yönetim Sistemleri

Ünite 6: Binalarda Malzeme Taşıma, Depolama, İstifleme Yönetimi

Lojistik Depo Sınıflandırması
Lojistik yönetiminde depolar depolama süresine göre üç gruba ayrılır. Süre uzunsa 'depo', süre kısaldıkça 'dağıtım merkezi', süre en kısa seviyedeyse 'aktarma merkezi' olarak adlandırılır.
Yapı İşlerinde Depo Türleri
İnşaat ve şantiye faaliyetlerinde kullanılan depolar kullanım sürekliliklerine göre sınıflandırılır. Bu kapsamda depolar 'sürekli depolar', 'geçici depolar' ve 'gezici depolar' olmak üzere üç grupta yönetilir.
Malzeme Taşıma Taşıt Tipleri
Depolarda ve üretim alanlarında malzeme taşıma faaliyetlerinde kullanılan araçlar teknolojik yapılarına göre dört ana grupta toplanır: Taşıyıcı bantlar, vinçler, kaldırıcı/taşıyıcı araçlar ve otomatik yönlendirmeli araçlar (AGV).
Torba ve Çuval İstifleme Standardı
Ağır çuval ve torbaların devrilmesini önlemek amacıyla, dört köşesi çaprazlama olarak ve en çok beş sırada bir, bir torba eksik tutularak piramit şeklinde istiflenmesi gerekmektedir.

Anahtar Kavramlar

DepolamaBelirli noktalardan gelen mamullerin teslim alınıp belirli bir süre korunup belirli noktalara gönderilmek üzere hazırlanması işlemidir. Sadece saklama değil, ambalajlama ve etiketleme gibi katma değerli hizmetleri de kapsar.
Depo GüvenliğiYetkisiz personel, zararlı haşere, rüzgâr, yangın ve sel gibi kontrol dışı unsurların depoya girmemesi için alınan önlemlerin bütünüdür. Özellikle tehlikeli maddelerin depolanmasında bu güvenlik önlemleri kritik önem taşır.
LojistikDoğru ürünün, doğru yerde, doğru zamanda, doğru miktarda, doğru şekilde ve doğru kalitede, rekabetçi bir fiyatla sağlanması işlemidir. Ürünün ilk üreticiden son tüketiciye kadar olan tüm nakliye, depolama ve dağıtım süreçlerini kapsar.
TaşımacılıkKara, hava, deniz yolu veya boru hattı kullanılarak ve resmî belge ile gerçekleştirilebilen yük aktarım faaliyetidir. Lojistik zincirinin en önemli halkalarından birini oluşturur.
İstiflemeDepo hacmini dikey yönde en verimli şekilde kullanmak amacıyla malzemelerin düzgün bir biçimde üst üste yığılması işlemidir. Uygun raf ve istif makinelerinin seçimiyle gerçekleştirilir.
Akıllı Depo SistemleriOtomatik kontrollü robotların sabit bir ray üzerinde aynı anda hem yatay hem de dikey hareket ederek taşıma yaptığı sistemlerdir. Ağır yükleri manuel güç kullanmadan stoklayarak fiziksel tehlikeleri en aza indirir.
Elle Taşıma İşleriOlumsuz ergonomik koşullar altında işçilerin bel ve sırt incinmelerine neden olabilecek yüklerin, beden gücü kullanılarak kaldırılması, indirilmesi, itilmesi veya taşınması işidir. İSG kuralları çerçevesinde sınırlandırılması ve mekanize edilmesi esastır.
ElleçlemeLojistik tesislerde ürünlerin yerinin değiştirilmesi, paket yapısının bozulup yeniden oluşturulması ve kap boyutlarının değiştirilmesi gibi işlemlerin tamamıdır. Etiketleme ve streçleme gibi işlemleri de içerir.
Eksantrik YükAğırlık merkezi geometrik merkezinden farklı olan, bir tarafı diğer tarafına göre daha ağır olan dengesiz yüklerdir. Elle taşıma sırasında işçilerin dengesini bozarak ciddi yaralanma riski oluşturur.
TranspaletPaletler üzerine konulmuş ağır yükleri hidrolik pompa gücüyle yerden keserek yatay olarak taşımaya yarayan, yaya veya akülü olarak kumanda edilen elleçleme ekipmanıdır.
Malzeme Güvenlik Bilgi Formu (MSDS)Kimyasal ve tehlikeli maddelerin özelliklerini, oluşturdukları riskleri ve depolama koşullarını detaylandıran belgedir. Depolarda malzemelerin bu formlardaki talimatlara göre sınıflandırılıp saklanması yasal bir zorunluluktur.

Diğer Önemli Bilgiler

Kereste İstifleme Kuralları

Kesilmiş kerestelerin nemlenmesini ve kızışmasını önlemek için, yerden yüksekte yapılan raflar üzerine yatay veya az eğik sıralar halinde, her sıra arasına uçları geçitleri kapamayan latalar atılarak istiflenmesi şarttır.

Silo İçi Çalışma Güvenliği

Kuru maddelerin döküm halinde bulunduğu silolara işçilerin girmesi gerektiğinde, her işçiye ucu sağlam bir yere bağlı emniyet kemeri verilmeli ve silo ağzında sürekli nöbetçi bir işçi bulundurulmalıdır.

Patlayıcı Madde Depolama Standardı

Patlayıcı maddelerin depolanması için mutlaka ayrı bir ambar inşa edilmelidir. Bu özel ambar, mevcut diğer ambarlardan ve insanların yaşadığı yerleşim yerlerinden yeterince uzakta konumlandırılmalıdır.

Rampa Çıkış Yolu Zorunluluğu

Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği'ne göre, yükleme yerleri ve rampalarda çalışanların güvenli tahliyesi için en az bir çıkış yeri bulunmalı, geniş rampalarda ise her iki uçta da çıkış yeri sağlanmalıdır.

Sınavda Dikkat Et

  • Yapı işlerindeki depo türleri (sürekli, geçici, gezici) ile lojistik depo türlerini (depo, dağıtım merkezi, aktarma merkezi) birbirine karıştırmayın; sınavda sınıflandırma sorusu olarak gelebilir.
  • Paletlerin doğrudan malzeme taşıyan bir taşıt olmadığını, sadece taşımaya yardımcı alçak bir platform olduğunu unutmayın.
  • Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği'ndeki 'bireysel risk faktörleri' (fiziki yapı, uygunsuz kıyafet, eğitimsizlik) ile 'çalışma ortamı risk faktörleri' (dar alan, düzensiz zemin) ayrımına dikkat edin.
  • Çuval istifleme kuralındaki 'en çok beş sırada bir, bir torba eksik koyma' standardı ve kereste istifindeki 'lata atma' detayı teknik soru olarak karşınıza çıkabilir.
  • Rampalarda en az bir çıkış yeri bulunması zorunluluğu ve rampa yüzeylerinin pürüzlü olması gerektiği bilgisi İSG sorularında sıklıkla test edilmektedir.