← Ünite 3
Aile Eğitimi

Ünite 3: Aile Eğitimi ve Aile İçi İletişim

0-6 Yaş Dönemi
Çocukların tüm gelişimsel ihtiyaçlarının aile tarafından karşılandığı ve insan kişiliğinin büyük oranda şekillendiği, aile eğitiminin en kritik olduğu dönemdir.
Grup Eğitimi Süresi ve Katılımcı Sayısı
Grup yoluyla yapılan aile eğitimlerinde ideal olarak 10-12 kişilik gruplar oluşturulur ve bu eğitim programları genellikle 8-10 hafta boyunca devam eder.
Davranışçı Yaklaşım Tercih Sebebi
Uzman olmayan ebeveynlerin bile ilke ve işlem süreçlerini kolayca öğrenip doğal çevredeki davranış sorunlarına uygulayabilmesi nedeniyle aile eğitiminde en çok tercih edilen yaklaşımdır.
Yazılı İletişimin Avantajı
Sözlü iletişime oranla mesaj üzerinde daha çok düşünmeye olanak sağlaması, sistemli olması ve somut bir kanıt olarak kayıt altına alınabilmesi en büyük avantajıdır.

Anahtar Kavramlar

Aile EğitimiAnne babaların çocuk yetiştirme becerilerini geliştirmek, çocukların gelişimsel ihtiyaçlarına uygun yöntemler kazanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenen planlı eğitim programlarıdır. Bu programlar sayesinde aileler çocuklarına etkili davranış kazandırma yöntemlerini öğrenirler.
Eve Dayalı Aile EğitimiGenellikle okul öncesi dönemdeki veya ağır yetersizliği olan çocuklar için uygulanan, bir ev öğretmeninin rehberliğinde anne babaya ev ortamında bilgi ve beceri kazandırmayı amaçlayan eğitim modelidir.
Kuruma Dayalı Aile EğitimiAnne babaların eğitiminin, çocuğun devam ettiği resmi okul, özel eğitim kurumu veya üniversite merkezleri gibi kurumsal yapılar tarafından yürütüldüğü aile eğitimi modelidir.
Grup Yoluyla Aile EğitimiBenzer sorunları yaşayan 10-12 kişilik ebeveyn gruplarıyla 8-10 hafta boyunca sürdürülen, ekonomik olması ve deneyim paylaşımına imkan tanıması nedeniyle sıkça tercih edilen eğitim biçimidir.
Davranışçı YaklaşımAile eğitiminde en yaygın kullanılan, davranışların öncesi ve sonrasındaki çevresel koşulların kontrol edilerek olumlu davranışların kazandırılmasını hedefleyen ve etkisi araştırmalarla kanıtlanmış yaklaşımdır.
İletişimİnsanların ortak anlamlar yükledikleri sembolleri, kelimeleri ve beden dilini kullanarak birbirleriyle gerçekleştirdikleri dinamik ve çift taraflı paylaşım sürecidir.
Sözlü İletişimKelimeler ve ses tonu aracılığıyla mesajın karşı tarafa iletildiği, yüz yüze görüşme veya telefon konuşması gibi hızlı geri bildirim sağlayan iletişim türüdür.
Sözsüz İletişimGünlük yaşamda farkında olmadan veya istemsizce kullanılan jestler, mimikler, yüz ifadeleri ve beden hareketleriyle gerçekleştirilen iletişim şeklidir.
Yazılı İletişimMektup, e-posta, not gibi yazılı sembollerle kurulan, mesaj üzerinde düşünmeye olanak tanıyan ve somut bir kayıt bırakan iletişim türüdür.
Tek Yönlü İletişimMesajın alıcı tarafından nasıl algılandığıyla ilgilenmeyen, geri bildirimin olmadığı ve iletinin doğrudan alıcıya gönderildiği iletişim türüdür.
Çift Yönlü İletişimGöndericinin gönderdiği mesaja alıcı tarafından geri bildirim verildiği, karşılıklı etkileşime ve aktif katılıma dayalı iletişim türüdür.
Simgesel İletişimGösteren (fiziksel boyut) ve gösterilen (zihinsel boyut) unsurlarını barındıran simgeler ve göstergeler üzerinden yürütülen iletişim şeklidir.
EmpatiBireyin kendisini karşısındakinin yerine koyarak onun duygu ve düşüncelerini doğru anlaması ve bu anladığı durumu ona geri yansıtması sürecidir.
Ben DiliKişinin karşılaştığı olumsuz durumlar karşısında suçlayıcı olmadan, kendi duygu ve düşüncelerini dürüstçe ve nesnel olarak ifade ettiği yapıcı iletişim dilidir.
Sen DiliKarşı tarafı suçlayan, yargılayan ve hedef alan, sorunları çözmek yerine ilişkileri daha da karmaşık hale getiren olumsuz iletişim dilidir.
Biz BilinciAynı gaye ve idealler uğrunda bir arada yaşama isteğinden doğan, aile üyelerinin bencilce değil ortak çıkarlar doğrultusunda hareket etmesini sağlayan farkındalıktır.
Zihin OkumaKarşı tarafı dinlemek yerine onun aklından geçenleri, ses tonu ve beden dilinden hareketle tahmin etmeye çalışarak geri bildirimi engelleyen iletişim hatasıdır.
Öz SaygıBireyin kendisini ne kadar değerli ve yeterli gördüğüyle ilgili düşüncelerinin toplamı olup, temelleri aile içi iletişim süreçlerinde atılır.

Diğer Önemli Bilgiler

Göstergenin İki Unsuru

Simgesel iletişimde kullanılan göstergeler, fiziksel ve şekilsel boyutu temsil eden 'gösteren' ile zihinsel boyutu temsil eden 'gösterilen' unsurlarından oluşur.

Empatinin Üç Ögesi

Kendini karşıdakinin yerine koyma, onun duygu ve düşüncelerini doğru şekilde anlama ve bu anlaşılan durumu ona geri yansıtma aşamalarından oluşan sistemdir.

İletişimin Dört Temel Ögesi

Sağlıklı bir iletişim sürecinin kurulabilmesi için gerekli olan ve Aktaş ile Gündüz tarafından tanımlanan ögeler; gönderen, alıcı, ileti ve kanaldır.

Savunuculuk ve İletişim Verimliliği

Yapılan araştırmalar, iletişimde haklı çıkma çabası ve savunuculuğun arttığı durumlarda iletişim verimliliğinin düştüğünü, azaldığında ise arttığını göstermektedir.

Yalvarıcı İletişim Şekli

Öz saygısı düşük olan bireylerin, kendi ayakları üzerinde duramayarak başkalarına bağımlı hissetmesi ve her şeye boyun eğerek 'evet' demesiyle ortaya çıkan iletişim tarzıdır.

Koruyucu Aile Tutumu Riski

Aşırı koruyucu ebeveynlerin çocuklarında görülen en büyük talihsizlik, çocuğun bireyselleşememe ve sosyalleşememe sorunu yaşayarak iletişim engellerine maruz kalmasıdır.

Aşırı Otoriter Aile Yapısı

Korku kültürünün hakim olduğu, kesin kuralların uygulandığı, çocuğun duygu ve isteklerinin göz ardı edilerek kurallara uymadığında cezalandırıldığı aile modelidir.

Demokratik Aile ve Sorumluluk

Çocuğun düşüncelerine değer verilen, kuralların açık olduğu, kararların ortak alındığı ve çocuğa bireysel sorumluluklar verilerek desteklendiği en sağlıklı aile tutumudur.

Sınavda Dikkat Et

  • Aile eğitimi programlarının ortama göre (eve, kuruma, hem eve hem kuruma dayalı) ve kişi sayısına göre (birebir, grup) ayrımlarına dikkat edin; sınavda senaryo üzerinden sorulabilir.
  • Grup eğitiminin birebir eğitime göre tercih edilme nedenlerini (ekonomiklik, yalnız olmadığını hissetme, deneyim paylaşımı) mutlaka öğrenin.
  • Davranışçı Yaklaşım'ın aile eğitiminde neden en çok tercih edilen yaklaşım olduğunu belirten maddeleri aklınızda tutun.
  • Sözlü ve sözsüz iletişimin farklarını, özellikle sözsüz iletişimin istemsiz yapısı ve kontrol edilemezliği yönüyle sorulabileceğini unutmayın.
  • Ben dili ve sen dili örnek cümlelerini iyi analiz edin; sınavda verilen bir cümlenin hangi dile ait olduğu sıklıkla sorulmaktadır.
  • Zihin okuma, süzgeçten geçirme ve özdeşleştirme gibi iletişim engellerinin tanımlarını ve aralarındaki farkları vaka soruları için iyi öğrenin.
  • Koruyucu, aşırı otoriter ve demokratik aile tutumlarının çocuk üzerindeki karakteristik etkilerini ve aralarındaki temel farkları ayırt edin.