← Ünite 4
Aile Eğitimi

Ünite 4: Aile Eğitimine Yönelik Yaklaşımlar

Thomas ve Arcus (1992) Tasnifi
Thomas ve Arcus'a göre aile eğitiminin üç temel sacayağı önleme, iş birliği kurma ve eğitimdir. Bu üçlü yapı, aile eğitiminin hem koruyucu hem de geliştirici sınırlarını çizen en temel kuramsal çerçevedir.
1938 NCFR Bildirgesi
ABD'de Ulusal Aile İlişkileri Komisyonu (NCFR) tarafından 1938 yılında yayımlanan metin, aile çalışmalarında her türlü ayrımcılığı reddederek bilimsel temelli araştırmaların yapılmasını öneren ilk resmi mesleki bildirge özelliğini taşır.
Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği (2006)
Türkiye'de 2006 yılında yürürlüğe giren bu yönetmelik, özel gereksinimli bireylerin ailelerine yönelik aile eğitimlerinin genel ilke, amaç ve koordinasyon esaslarını yasal güvenceye kavuşturmuştur.
MEB Hayat Boyu Öğrenme Kurs Grupları
Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde yürütülen aile eğitimi kurs programları, çocukların gelişimsel ihtiyaçlarına göre 0-3 yaş, 3-6 yaş, 7-11 yaş ve 12-18 yaş olmak üzere dört farklı gelişimsel kategoriye ayrılmıştır.

Anahtar Kavramlar

Aile EğitimiBireylerin, çiftlerin ya da bütün ailenin aile içi ve dışı ilişkilerini geliştirmek, ebeveynlik becerilerini artırmak ve olası sorunları önlemek amacıyla yetişkinlere yönelik sunulan sistemli eğitimler bütünüdür.
Önleme İşleviAile içi ilişkiler ve çocuk gelişiminde henüz bir kriz veya sorun ortaya çıkmadan önce koruyucu önlemler alarak olası olumsuzlukların önüne geçmeyi hedefleyen aile eğitimi işlevidir.
İş Birliği İşleviAilelerin karşılaştıkları sorunların çözümünde eğitmenler ve danışanlar arasında kurulan ortaklık ilişkisiyle, ailenin kriz anlarında doğru tepkiler vermesini sağlayan süreçtir.
Eğitim İşleviAilenin değişme, gelişme ve sürekli öğrenme kapasitesine odaklanarak, aile üyelerine yaşam boyu yeni bilgi, beceri ve tutumlar kazandırmayı amaçlayan dinamik işlevdir.
Evde Aile EğitimiUzmanların aileleri kendi ev ortamlarında ziyaret ederek, çocuğun doğal yaşam alanında gelişimini desteklemek ve ebeveynlere uygulamalı beceriler kazandırmak amacıyla yürüttüğü eğitim yaklaşımıdır.
Bütünleştirilmiş Aile EğitimiOkulda verilen formel eğitim ile evdeki aile eğitimini birleştirerek, çocuğun eğitim sürecinin her iki ortamda da birbirini destekleyecek şekilde yürütülmesini sağlayan eklektik modeldir.
Uzaktan Aile Eğitimiİnternet, radyo, televizyon veya basılı materyaller aracılığıyla eğitim içeriğinin ailelere ulaştırıldığı, esnek, ekonomik ve geniş kitlelere ulaşmayı sağlayan alternatif eğitim yöntemidir.
Aileden Aileye EğitimBenzer sorunları ve deneyimleri paylaşan ailelerin veya daha deneyimli ebeveynlerin, desteğe ihtiyaç duyan diğer ailelerle akran etkileşimi ve gönüllülük esasıyla bir araya geldiği eğitim modelidir.
Anlama AşamasıAile eğitimi uygulamalarının ilk adımı olup, anket ve görüşme gibi yöntemlerle hedef kitlenin ihtiyaçlarını, beklentilerini ve mevcut durumunu analiz etmeyi amaçlayan aşamadır.
Programlama Aşamasıİhtiyaç analizinden elde edilen veriler ışığında, hedef kitlenin yaş grubuna, kültürel değerlerine ve inançlarına uygun uygulanabilir eğitim içeriklerinin ve planlarının hazırlandığı aşamadır.
Eklektik RolAile eğitmeninin, sürecin gidişatına, katılımcıların özelliklerine ve kriz anlarına göre uzman, kolaylaştırıcı veya müdahaleci gibi farklı rolleri bir arada ve uyum içinde kullanmasıdır.
Duygusal DengeAile eğitmeninin eğitim süresince veya kriz anlarında kendi sakinliğini koruyarak süreci profesyonelce yönetebilme ve katılımcıların savunmacı tepkileriyle başa çıkabilme kapasitesidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Aile Eğitimi Sertifikasyon Alanları

Uluslararası düzeydeki sertifika programlarında aile eğitmenlerinden aile içi dinamikler, insan gelişimi, aile hukuku, cinsellik eğitimi ve mesleki etik dahil olmak üzere tam 10 temel alanda yetkinlik beklenmektedir.

Darling ve Cassidy (2019) Tarihsel Saptaması

Yazarlar, 19. yüzyıldan beri çocuk yetiştirmeye dair bilgi üretme çabaları olsa da aile eğitimi disiplininin bugünkü kurumsal ve bilimsel kimliğine kavuşmasının ancak 20. yüzyılın sonlarında gerçekleştiğini belirtmektedir.

Pozitif Psikolojide Önleyicilik Yaklaşımı

Pozitif psikoloji literatürüne göre önleyicilik; sorun çıkmadan önce yapılan düzenlemelerle olumsuzlukları azaltmayı ve risk grubundaki bireyleri korumaya yönelik etkinlikler düzenlemeyi kapsayan iki boyutlu bir yapıya sahiptir.

0-3 Yaş Kurs Programı İçeriği

MEB Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü programında bu dönem, annenin sağlıklı bebek dünyaya getirmesi için dikkat edeceği hususlar ile bebeğin beden, zihin ve dil gelişimini destekleyici etkinlikleri kapsar.

Eğitmenin Kolaylaştırıcı Rolü

Uygulama aşamasında öne çıkan kolaylaştırıcı rol, bilgi aktarımından ziyade tamamen ilişki temelli olup, katılımcılarla kurulan insani bağ ve sürece duyarlılık üzerinden şekillenmektedir.

Sınavda Dikkat Et

  • Thomas ve Arcus'un üç temel amacını (önleme, iş birliği, eğitim) mutlaka ezberleyin; sınavlarda doğrudan işlev sorusu olarak karşınıza çıkabilir.
  • 1938 NCFR Bildirgesi tarihini ve önemini unutmayın; aile eğitiminin ilk resmi/bilimsel dönüm noktası olarak sıkça sorulur.
  • Eğitmenin 'Duygusal Denge' ve 'Olgunluk' yeterlikleri arasındaki farka dikkat edin; kriz anını yönetmek dengeyle, hataları tolere etmek olgunlukla ilgilidir.
  • Evde aile eğitiminin 'doğal öğrenme ortamı' sunması yönüyle diğer yaklaşımlardan ayrıldığını ve en sürdürülebilir model olduğunu aklınızda tutun.
  • Uygulama aşamasındaki eğitmen rollerinden 'Uzman' (bilgi/bilim odaklı) ve 'Kolaylaştırıcı' (ilişki/süreç odaklı) rollerinin ayrımını iyi yapın.
  • Değerlendirme aşamasının 'sonuç odaklı' değil, süreç boyunca devam eden 'süreç odaklı' bir ölçümleme olduğunu unutmayın.