Ana Sayfa » Atatürk Üniversitesi ATA AÖF » Çocuk Gelişimi Önlisans Programı » Özel Eğitimde Araç Gereç Geliştirme
← Ünite 4
Özel Eğitimde Araç Gereç Geliştirme

Ünite 4: Araç-Gereç Tasarlama

Oyuna Dayalı Değerlendirme Yaş Aralığı
Disiplinlerarası Oyuna Dayalı Değerlendirme yöntemi, özellikle risk altındaki çocukların gelişimlerini izlemek amacıyla 6 ay ile 6 yaş aralığındaki çocuklarda kullanılmaktadır.
İletişim ve Sembolik Davranışlar Ölçeği Hedef Kitlesi
Bu ölçek, iletişim bozukluğu riski taşıyan bebekleri erken dönemde saptamak amacıyla yeni doğanlar ile 9 ay - 2 yaş arasındaki çocuklarda uygulanmaktadır.
Denver Gelişimsel Tarama Testi Kapsamı
Dünya genelinde yaygın kültürel uyarlamaları bulunan bu test, 0-6 yaş aralığındaki çocukların kaba motor, ince motor, dil, kişisel ve sosyal gelişim alanlarını tarar.
Bayley Gelişim Ölçeği Uygulama Sınırı
Bayley Bebek ve Küçük Çocuklar İçin Gelişim Ölçeği, 1 ay ile 42 ay arasındaki çocukların bilişsel, dil, motor, sosyal-duygusal ve uyumsal gelişimlerini değerlendirmektedir.

Anahtar Kavramlar

Alıcı DilBireyin dış dünyadan, çevresindeki kişilerden gelen sözel, yazılı veya işaretli mesajları, sembolleri ve konuşmaları algılama, çözümleme ve anlamlandırma becerisidir.
İfade Edici DilBireyin kendi duygu, düşünce, ihtiyaç ve isteklerini başkalarına aktarmak amacıyla sözcükleri, sesleri, cümleleri veya jest ve mimikleri kullanarak gerçekleştirdiği üretim sürecidir.
İşitme Engeliİşitme duyarlılığının, bireyin gelişimsel, sosyal, akademik ve özellikle iletişimsel işlevlerini normal sınırlar dahilinde yerine getirmesini engelleyecek derecede kısmen veya tamamen kaybedilmesi durumudur.
Dil ve Konuşma GüçlüğüDili kullanma, konuşmayı edinme ve iletişim kurma becerilerinde akranlarına göre belirgin düzeyde sapma, gecikme veya bozukluk sergilenmesi nedeniyle özel eğitim desteğine ihtiyaç duyulması durumudur.
Sesletim (Artikülasyon) BozukluğuKonuşma seslerinin çıkartılış yeri, yönü, hızı ve zamanlamasında meydana gelen hatalar nedeniyle seslerin yanlış, eksik veya değiştirilerek üretilmesi durumudur.
Dil Örneği AnaliziÇocuğun doğal iletişim ortamlarında ürettiği konuşma çıktılarının kaydedilmesi, yazıya dökülmesi ve dil bilgisel, sözdizimsel ve anlamsal açılardan incelenmesini içeren değerlendirme yöntemidir.
Dinamik DeğerlendirmeÇocuğun mevcut performansından ziyade, sağlanan ipuçları ve yardımlarla ne kadar öğrenebildiğini, yani öğrenme potansiyelini ve sürece verilen tepkiyi ölçen etkileşimli değerlendirme yaklaşımıdır.
Vaka İncelemesiÇocuk hakkında tıbbi raporlar, aile görüşmeleri, gelişim öyküsü ve eğitim geçmişi gibi farklı kaynaklardan sistematik ve derinlemesine bilgi toplanarak sorunun niteliğini belirleme sürecidir.
Sözel Olmayan Zekâ Testiİşitme veya dil engeli olan çocukların zihinsel becerilerini, dilsel yönergelere ve sözel yanıtlara ihtiyaç duymadan, görsel-uzamsal görevler aracılığıyla ölçen adil değerlendirme aracıdır.
Ses Bilgisi (Fonoloji)Bir dildeki konuşma seslerinin sistemini, bu seslerin yan yana gelme kurallarını ve dil içerisindeki işlevsel dağılımlarını inceleyen dil bileşenidir.
Biçimbilgisi (Morfoloji)Dildeki sözcüklerin yapılarını, kök ve eklerin nasıl birleştiğini ve bu birleşmelerle yeni anlamların veya dil bilgisel görevlerin nasıl oluşturulduğunu inceleyen alandır.
Sözdizimi (Sentaks)Sözcüklerin cümle içinde hangi kurallara göre yan yana geleceğini, cümle yapısını ve ögelerin sıralanış düzenini belirleyen dil bilgisi bileşenidir.
Anlambilgisi (Semantik)Dildeki sözcüklerin, ifadelerin ve cümlelerin taşıdığı anlamları, kavramsal ilişkileri ve sözcük dağarcığının zihinsel örgütlenmesini inceleyen dil boyutudur.
Edimbilgisi (Pragmatik)Dilin sosyal ortamlarda, farklı iletişimsel bağlamlarda ve amaca uygun olarak etkili bir şekilde kullanılması kurallarını kapsayan dil bileşenidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Ankara Artikülasyon Testi (AAT) Standardizasyonu

AAT, 2 ile 12 yaş arasındaki çocukların Türkçedeki sesleri edinme ve üretebilme becerilerini ölçmek için 48 adet renkli resim içeren standardize edilmiş bir araçtır.

Türkçe Sesletim-Ses Bilgisi Testi Başlangıç Yaşı

Prof. Dr. Seyhun Topbaş tarafından 2006 yılında geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılan bu test, 3 yaş ve üstü çocuklardaki sesletim ve ses bilgisel bozuklukları değerlendirir.

Stanford Başarı Testi Kullanım Alanı

Özel gereksinimli öğrencilerin akademik performanslarını ölçmede en yaygın kullanılan bu test, ilkokuldan lise düzeyine kadar okuma, matematik, fen ve sosyal alanları değerlendirir.

Ulusal Yeni Doğan İşitme Tarama Programı (YİTP)

Türkiye'de tüm bebeklerin ilk işitme taraması, doğumun gerçekleştiği sağlık kuruluşundan taburcu edilmeden önce her iki kulağı kapsayacak şekilde objektif testlerle yapılır.

MEB Performans Değerlendirme Puanlama Ölçütü

MEB performans formlarında çocukların becerileri 0 (hiç yapamadı), 1 (kısmen yaptı), 2 (çoğunlukla yaptı) ve 3 (tamamen yaptı) şeklinde 4 kategorili ölçütle puanlanır.

AAT ve Görsel Materyal Kullanımı

Ankara Artikülasyon Testi, çocukların ilgisini çekmek ve doğal ses üretimini tetiklemek amacıyla çocukların kolayca tanıyabileceği 48 adet renkli ve çekici resimden oluşmaktadır.

Sınavda Dikkat Et

  • Konuşma bozuklukları (akıcılık, sesletim, ses) ile dil bozuklukları (ses bilgisi, biçimbilgisi, sözdizimi, anlambilgisi, edimbilgisi) ayrımına dikkat edin; sınavda bu iki kategorinin alt başlıkları karıştırılarak sorulabilir.
  • Denver Gelişimsel Tarama Testi'nin yaş aralığının 0-6 yaş olduğunu ve bir zekâ testi değil, gelişimsel gecikmeleri saptamaya yarayan bir tarama aracı olduğunu unutmayın.
  • Ankara Artikülasyon Testi'nin (AAT) 2-12 yaş aralığına, Türkçe Sesletim-Ses Bilgisi Testi'nin ise 3 yaş ve üstüne uygulandığını bilmek yaş sınırları sorularında hayat kurtarır.
  • İşitme engelli çocukların değerlendirilmesinde dil bariyerini aşmak ve adil bir ölçüm yapmak için 'Sözel Olmayan Zekâ Testleri'nin tercih edildiğini mutlaka aklınızda tutun.
  • MEB Performans Belirleme Formlarındaki 0, 1, 2, 3 puanlama sisteminin anlamlarını (hiç, kısmen, çoğunlukla, tamamen) iyi öğrenin; örnek olay üzerinden puanlama sorulabilir.
  • Yeni Doğan İşitme Tarama Programında bebeğin 'sağlam' kabul edilmesi için tek kulağın değil, her iki kulağın da testten geçmesi gerektiğini unutmayın.