Ünite 7: Akut Medikal ve Cerrahi Problemler 1 — Önemli Kavramlar

Acil hastanın havayolu, solunum, dolaşım, bilinç durumu ve vücut muayenesinin sırasıyla değerlendirilmesini sağlayan sistematik ilk yaklaşım protokolüdür. Göğüs ağrısı veya nefes darlığı olan her hastada ilk olarak bu basamaklar kontrol edilir.

Kalbi ve solunumu durmuş bir kişide yapay kan dolaşımı ve solunum sağlamak amacıyla uygulanan göğüs basısı ve suni solunum işlemlerinin bütünüdür. 30 göğüs basısına 2 soluk şeklinde döngülerle uygulanır.

Kardiyak arrest vakalarında kalpteki ölümcül ritimleri analiz eden ve gerektiğinde sesli komutlarla kullanıcıyı yönlendirerek şok uygulayan taşınabilir cihazdır. İlk yardımcıların hastane öncesi alanda defibrilasyon yapabilmesini sağlar.

Kalbin karıncıklarından kaynaklanan, organize bir kasılma oluşturmayan, kaotik ve ölümcül bir ritim bozukluğudur. İleri kardiyak yaşam desteğinde acil defibrilasyon gerektiren şoklanabilir ritimlerin başında gelir.

Ventriküllerden köken alan, EKG'de düzenli ve geniş QRS dalgaları ile karakterize olan ancak hastada nabız oluşturmayan ölümcül ritimdir. Vf ile birlikte şoklanabilir ritimler kategorisinde yer alır.

Kalbin elektriksel ve mekanik faaliyetlerinin tamamen durması durumudur. EKG'de düz çizgi olarak görülür ve ileri kardiyak yaşam desteğinde şoklanamayan ritim olarak kabul edilir.

EKG monitöründe organize bir elektriksel ritim görülmesine rağmen hastada palpe edilebilir bir nabzın alınamaması durumudur. Şoklanamayan ritimler arasında yer alır ve öncelikle geri döndürülebilir nedenler araştırılır.

Kalpteki tüm düzensiz elektriksel odakları sonlandırıp sinoatriyal nodun kontrolü yeniden ele almasını sağlamak amacıyla kalbe yüksek enerjili elektrik akımı verilmesi işlemidir. Vf ve nabızsız VT tedavisinde kullanılır.

İnstabil ve hızlı ritim bozukluklarında, elektrik akımının EKG'deki R dalgasının tepesiyle senkronize bir şekilde verilmesi işlemidir. Defibrilasyondan farkı, akımın kalbin en güvenli evresinde iletilmesidir.

Semptomatik ve atropine yanıt vermeyen bradikardilerde, göğüs duvarına yapıştırılan pedler aracılığıyla kalbe dışarıdan düzenli elektriksel uyarı verilerek kalp hızının artırılması işlemidir. Kalp hızını mekanik olarak yükseltir.

Hastane öncesi alanda hastanın tıbbi geçmişini ve mevcut durumunu hızlıca öğrenmek için kullanılan; bulgular, alerjiler, ilaçlar, özgeçmiş, son gıda alımı ve olay anını sorgulayan kısaltmadır.

Kalp kasının yetersiz oksijenlenmesi sonucu ortaya çıkan, genellikle sol kola ve çeneye yayılan baskı tarzındaki göğüs ağrısıdır. Koroner arter hastalığının en önemli belirtisidir.

Akciğer alveollerine ve doku aralığına sıvı sızması sonucu gelişen, ağır nefes darlığı ve pembe köpüklü balgamla seyreden acil tablodur. Genellikle sol kalp yetmezliğine bağlı gelişir.

Vücudun derin venlerinde oluşan bir pıhtının koparak akciğer arterlerini tıkaması sonucu gelişen, ani nefes darlığı ve göğüs ağrısı ile karakterize ölümcül tablodur.

Astım hastalarında standart bronkodilatör tedavilere 30-60 dakika boyunca yanıt vermeyen, hayatı tehdit eden çok ağır ve inatçı astım atağı tablosudur.

Akciğer zarları arasında biriken havanın tek yönlü vana mekanizmasıyla sürekli artması, mediasteni karşı tarafa iterek büyük damarlara bası yapması ve şoka yol açması durumudur. Acil iğne dekompresyonu gerektirir.

Tansiyon pnömotoraks olgularında biriken havayı tahliye etmek amacıyla 4. veya 5. interkostal aralık ön aksiller hattan göğüs boşluğuna geniş kanüllü iğne ile girilmesi işlemidir.