Ünite 2: Bilgisayarın Yapısı

DVD ve CD Veri Aktarım Hızları

CD sürücülerdeki 1X katsayısı saniyede 150 KB veri işleme kapasitesine sahipken, DVD sürücülerdeki 1X katsayısı saniyede 1353 KB veri aktarım hızına denk gelmektedir. Bu fark nedeniyle 16X hızındaki bir DVD sürücü, 52X hızındaki bir CD sürücüden yaklaşık 3 kat daha hızlı veri aktarır.

İnç Ölçü Birimi ve Ekran Boyutu

Bilgisayar ekranlarının boyutları köşegen uzunluğu üzerinden inç birimiyle hesaplanır ve çift tırnak sembolüyle gösterilir. Teknolojik standartlarda 1 inç tam olarak 2,54 santimetreye eşittir.

MAC Adresinin Yapısı ve Uzunluğu

Ağ kartlarında bulunan ve her donanım için benzersiz olan fiziksel MAC adresi 48 bit genişliğindedir. Bilgisayarda bu adresi öğrenmek için komut satırına 'ipconfig /all' yazılarak 'Physical Address' satırı incelenir.

İşlemci Frekans Hızı (GHz)

İşlemcilerde hız birimi Hertz (Hz) cinsinden ifade edilir. Örneğin 3 GHz saat frekansına sahip modern bir işlemci, kendi içinde yürütülen komut kodlarını saniyenin 3 milyarda biri gibi inanılmaz bir sürede işleyebilmektedir.

Anahtar Kavramlar

DonanımBilgisayarın fiziksel olarak elle tutulabilen ve gözle görülebilen tüm parçalarını ifade eden genel terimdir. Monitör, klavye, işlemci ve anakart gibi bileşenler bu kapsamda yer alır.

YazılımBilgisayar donanımlarının çalışmasını, yönetilmesini ve belirli görevleri yerine getirmesini sağlayan programlar, kodlar ve komutlar bütünüdür. İşletim sistemleri ve kelime işlemciler yazılıma örnektir.

İçsel DonanımBilgisayar kasasının içinde yer alan ve anakart üzerine doğrudan bağlanan donanım birimleridir. İşlemci, RAM bellek, sabit disk ve ekran kartı içsel donanım birimleridir.

Dışsal DonanımBilgisayar kasasının dışında bulunan ve anakarta kablo veya kablosuz yöntemlerle dolaylı olarak bağlanan donanım parçalarıdır. Ekran, klavye, fare ve yazıcı dışsal donanımdır.

AnakartBilgisayarın diğer tüm donanım birimlerinin doğrudan veya dolaylı olarak üzerine bağlandığı, üzerinde veri yolları ve kontrol çiplerini barındıran ana elektronik karttır.

İşlemci (CPU)Bilgisayara verilen komutları işleyen, matematiksel ve mantıksal işlemleri yürüten, bilgisayarın beyni konumundaki en önemli içsel donanım birimidir.

ALU (Aritmetik Mantık Birimi)İşlemcinin (CPU) içerisinde yer alan ve tüm matematiksel hesaplamalar ile mantıksal karşılaştırma işlemlerini gerçekleştiren özel ünitedir.

Kaydedici (Register)İşlemci içinde bulunan, ikili sayı sisteminde veri depolayan ve işlemciyle aynı hızda çalışan en hızlı geçici bellek birimidir.

RAM (Rastgele Erişimli Bellek)Bilgisayarda çalıştırılan programların ve verilerin geçici olarak tutulduğu, elektrik kesildiğinde içeriği tamamen silinen hızlı bellek birimidir.

Statik RAM (SRAM)Doğrudan adresleme yöntemiyle çalışan, dinamik RAM'e göre çok daha hızlı ve maliyetli olan, genellikle işlemci önbelleklerinde kullanılan RAM türüdür.

Dinamik RAM (DRAM)Verilerin kondansatörlerde elektrik yükü olarak tutulduğu, sıralı erişim yaptığı için daha yavaş olan ancak maliyeti düşük yüksek kapasiteli RAM türüdür.

Sabit Disk (Harddisk)Bilgisayardaki verileri elektrik enerjisine ihtiyaç duymadan, kalıcı ve güvenli bir şekilde saklayan manyetik veya elektronik depolama birimidir.

SSD (Katı Hal Sürücüsü)İçerisinde hareketli mekanik parça bulunmayan, tamamen elektronik kartlardan oluşan, yüksek hızlı ve sessiz çalışan yeni nesil sabit disk türüdür.

BIOSBasic Input Output System kelimelerinin kısaltması olup, bilgisayar açılırken donanımları test eden ve sistemi işletim sistemine devreden anakart üzerindeki temel yazılımdır.

MAC AdresiAğ kartlarının üretimi sırasında kartın üzerine kaydedilen, 48 bit genişliğinde olan ve her bilgisayar için dünyada eşsiz olan fiziksel adrestir.

Dot Pitch (Nokta Aralığı)Ekranlarda görüntüyü oluşturan pikseller arasındaki mesafeyi ifade eden ve bu mesafe kısaldıkça görüntü kalitesini artıran önemli bir ölçüttür.

Sistem YazılımıBilgisayar donanımını yöneten, diğer yazılımların çalışması için zemin hazırlayan ve donanım ile kullanıcı arasında köprü kuran işletim sistemi gibi temel yazılımlardır.

Uygulama YazılımıKullanıcıların belirli bir amaca yönelik işlemlerini kolaylaştırmak için programcılar tarafından geliştirilen, MS Word veya oyunlar gibi özel programlardır.

Çekirdek (Kernel)İşletim sisteminin en iç kısmında yer alan, doğrudan bilgisayar donanımını yöneten ve sistem kaynaklarını paylaştıran en temel yazılım bölümüdür.

Diğer Önemli Bilgiler

Kablolu Ağ Kartı İletişim Mesafesi

Kablolu ağ kartları kullanılarak yapılan standart RJ45 bağlantılarında, veri iletim kalitesinin ve sinyal gücünün bozulmadan korunabildiği maksimum kablo mesafesi standart olarak 100 metredir.

Mac OS İşletim Sisteminin Tarihçesi

Apple firması tarafından kendi bilgisayarları için özel olarak geliştirilen Mac OS işletim sistemi ilk olarak 1984 yılında piyasaya sürülmüştür. Kitabın basıldığı dönemdeki güncel sürümü ise MacOs Monterey 12.6'dır.

Açık Kaynak Kodlu Linux

Linux işletim sisteminin en büyük özelliği açık kaynak kodlu olmasıdır. Bu sayede dünya genelindeki tüm kişi ve kuruluşlar kaynak kodlarını ücretsiz temin edebilir; Pardus, RedHat ve Ubuntu gibi farklı sürümlerini geliştirebilir.

Windows 11 Sistem Gereksinimleri

Windows tabanlı işletim sistemlerinin en güncel sürümü olan Windows 11'in kurulabilmesi için bilgisayarın belirli minimum işlemci, bellek, grafik kartı ve ekran çözünürlüğü standartlarını karşılaması gerekir.

CMOS Pili ve Tarih-Saat Bilgisi

Bilgisayar kapatıldıktan ve elektrik bağlantısı tamamen kesildikten sonra bile sistem tarih, saat ve CMOS hafızasındaki özel kurulum parametrelerini korumak için anakart üzerinde özel bir pil bulundurur.

Tarayıcıların Çalışma Prensibi (ADC)

Tarayıcılar taranacak alana ışık gönderir ve yansıyan ışık seviyelerini sensörler yardımıyla gerilime dönüştürür. Bu gerilim değerleri Analog-to-Digital Converter (ADC) vasıtasıyla sayısal verilere çevrilerek bilgisayara aktarılır.

Modem Kelimesinin Kökeni

Modem kelimesi, bilgisayardaki dijital sinyalleri analog sinyallere çeviren 'modülasyon' ve telefon hattından gelen analog sinyalleri dijital sinyallere çeviren 'demodülasyon' kelimelerinin birleştirilmesiyle türetilmiştir.

VRM Güç Dağıtım Birimleri

Anakart üzerinde yer alan Voltage Regulator Module (VRM) birimleri, işlemci ve bellek gibi hassas bileşenlere enerjinin doğru, kararlı ve sabit bir şekilde dağıtılmasını sağlayarak aşırı ısınmayı ve hasarı önler.

Hibrit Sabit Diskler (HHD)

Hibrit diskler, SSD'lerin yüksek veri erişim hızı ile HDD'lerin geniş ve ekonomik depolama kapasitesini tek bir sürücüde birleştirir. Sık kullanılan sistem dosyalarını SSD önbelleğinde tutarak performansı optimize eder.

RJ45 Konnektörü

Bilgisayarların ağa kablolu olarak bağlanmasını sağlayan ağ kartlarının (Ethernet) üzerinde, sekiz adet iletken pine sahip olan standart RJ45 portu ve konnektörü yer almaktadır.

Sınavda Dikkat Et

Dahili ve harici donanım ayrımına dikkat edin; kasanın içinde olanlar (anakart, işlemci, RAM, sabit disk vb.) dahili, dışında olanlar (ekran, klavye, fare, yazıcı vb.) haricidir.
CD ve DVD hız katsayılarının (X) farklı olduğunu unutmayın; CD için 1X = 150 KB/s iken, DVD için 1X = 1353 KB/s değerindedir.
İşlemci önbelleklerinden L1 ve L2'nin her çekirdeğe özel olduğunu, L3 önbelleğinin ise tüm çekirdekler tarafından ortak kullanıldığını sınav için aklınızda tutun.
Statik RAM (SRAM) ve Dinamik RAM (DRAM) farkını iyi bilin; SRAM daha hızlıdır ve önbelleklerde kullanılır, DRAM ise daha yavaştır ve sıralı erişim yapar.
İşletim sisteminin iki ana bölümü olan Çekirdek (Kernel - donanımı yöneten) ve Kabuk (Shell - kullanıcı arayüzü) kavramlarını karıştırmayın.
Sistem yazılımları (Windows, Linux, MacOS, Pardus) ile Uygulama yazılımları (MS Word, Photoshop, Excel, oyunlar) arasındaki farkı ve örneklerini mutlaka öğrenin.