← Ünite 5
Temel Bilgi Teknolojileri 1

Ünite 5: Kelime İşlemciler

1970'li Yıllar ve İlk Kelime İşlemciler
Kelime işlemci kavramı ilk olarak 1970'li yıllarda üretilen elektronik yazı makineleriyle ortaya çıkmıştır. Bu makinelerin bellekleri bulunmadığı için kayıt yapamıyorlardı ve sadece elektronik daktilo işlevi görüyorlardı.
1980'lerde Bellek Devrimi
1980'li yıllarda kelime işlemci cihazlarına bellekler eklenmiştir. Bu bellekler sayesinde yazdırma işlemi gerçekleştirilmeden önce metin üzerinde düzenleme yapmaya olanak tanıyan bir panel sisteme dâhil edilmiştir.
1990'larda Bilgisayara Geçiş
Bilgisayarların ev ve ofislerde yaygınlaşmasıyla birlikte 1990'lı yıllarda bilgisayarlar üzerinde çalışan ilk kelime işlemci programları üretilmeye başlanmış ve daktiloların yerini almıştır.
2006 ISO Standart Kararı
2006 yılında ISO tarafından kabul edilen OpenDocument standardı ile kelime işlemciler arasında ortak dosya biçimi dönemi başlamıştır. Bu tarihten önce her program sadece kendi dosya biçimini açabiliyordu.

Anahtar Kavramlar

Kelime İşlemciMetin dokümanlarının oluşturulmasına, düzenlenmesine, kaydedilmesine, görüntülenmesine ve yazdırılmasına olanak tanıyan bilgisayar programlarıdır. Günümüzde dökümanlara resim, tablo ve grafik gibi görsel öğelerin eklenmesini de sağlarlar.
OpenDocument (odt)2006 yılında ISO tarafından kabul edilen, farklı kelime işlemci programlarının birbirlerinin belgelerini açıp düzenleyebilmesini sağlayan açık doküman standardı dosya biçimidir. Örneğin, LibreOffice Writer programında oluşturulan bir odt dosyası Microsoft Word ile de açılabilir.
LibreOffice WriterThe Document Foundation tarafından geliştirilen, Windows, Mac OS ve Linux platformlarında çalışabilen ücretsiz ve açık kaynak kodlu bir kelime işlemcidir. Varsayılan olarak odt formatını kullanır ancak docx uzantılı dosyaları da destekler.
iWork PagesApple firması tarafından macOS, iOS ve iPadOS işletim sistemleri için geliştirilmiş, hem kelime işlemci hem de sayfa mizanpajı yapmaya olanak tanıyan gelişmiş bir ofis uygulamasıdır.
Google Dokümanlar (Docs)Google tarafından sunulan, web tarayıcısı üzerinden çevrimiçi çalışan ve kullanıcıların gerçek zamanlı olarak aynı belge üzerinde ortaklaşa çalışmasına imkân tanıyan bulut tabanlı bir kelime işlemcidir.
docxMicrosoft Word programının varsayılan dosya uzantısıdır. Açık belge standartlarını destekleyen diğer modern kelime işlemciler tarafından da açılıp düzenlenebilir.
Belgeyi KoruWord 2021 Dosya menüsündeki Bilgi sekmesinde yer alan, belgenin parola ile şifrelenmesini, salt okunur yapılmasını veya dijital imza eklenerek güvenliğinin sağlanmasını sağlayan menüdür.
Belgeyi İnceleBelge içerisindeki gizli özellikleri, kişisel verileri ve engelli bireylerin okumasını zorlaştıracak erişilebilirlik sorunlarını denetleyen Word aracıdır.
Belgeyi YönetWord programında çalışırken beklenmedik şekilde kapanan veya kaydedilmeden kapatılan belgelerin son kopyalarını kurtarmaya yarayan sistem aracıdır.
Çevrimiçi SunWord belgesinin web tarayıcı üzerinden görüntülenebilecek ve indirilebilecek bir bağlantıya dönüştürülerek kurulum gerektirmeden paylaşılmasını sağlayan özelliktir.
Blogda YayınlaWord üzerinde hazırlanan bir metnin, SharePoint veya WordPress gibi desteklenen blog sitelerine doğrudan bir blog gönderisi olarak aktarılmasını sağlayan özelliktir.
Sayfa MizanpajıMetinlerin, resimlerin ve diğer görsel öğelerin sayfa üzerinde estetik ve düzenli bir şekilde yerleştirilmesi işlemidir. Apple Pages bu özelliğiyle öne çıkmaktadır.
Office OnlineMicrosoft Word'ün web tarayıcıları üzerinden çalışan, masaüstü sürümüne göre daha kısıtlı özelliklere sahip olan ücretsiz bulut tabanlı versiyonudur.

Diğer Önemli Bilgiler

2009 Microsoft Entegrasyonu

Microsoft firması, başlangıçta desteklemediği açık doküman standardını (odt), 2009 yılında çıkardığı MS Office 2007 SP2 (Service Pack 2) sürümüyle birlikte desteklemeye başlamıştır.

1983 Word'ün Doğuşu

Microsoft Word programı ilk olarak 1983 yılında piyasaya sürülmüştür. O tarihten bu yana sürekli geliştirilerek günümüzde dünyanın en çok tercih edilen kelime işlemcisi haline gelmiştir.

Apple Pages ve e-Kitap Tasarımı

Apple Pages uygulaması, hazır kitap şablonları sayesinde kullanıcıların doğrudan 'epub' formatında etkileşimli elektronik kitaplar tasarlamasına ve bunları Apple Books'ta yayınlamasına olanak tanır.

Google Docs Erişim Adresi

Google Dokümanlar kelime işlemcisinde yeni bir belge oluşturmak ve çevrimiçi çalışmak için web tarayıcısına doğrudan 'https://docs.google.com' adresi yazılmaktadır.

Desteklenen Blog Platformları

Word 2021'in 'Blogda Yayınla' özelliği; SharePoint, WordPress, Telligent Topluluğu ve TypePad gibi popüler blog sitelerini doğrudan desteklemektedir.

Sınavda Dikkat Et

  • Kelime işlemcilerin tarihsel gelişiminde 1970'lerde bellek olmadığını, 1980'lerde bellek eklenerek ön panel düzenlemesi geldiğini ve 1990'larda bilgisayar yazılımı olduklarını unutmayın; kronolojik sorular gelebilir.
  • OpenDocument (odt) standardının 2006 yılında ISO tarafından kabul edildiğini ve Microsoft'un bu standardı 2009'da (Office 2007 SP2 ile) desteklemeye başladığını mutlaka ezberleyin.
  • Apple Pages uygulamasının sadece bir kelime işlemci değil, aynı zamanda 'sayfa mizanpajı' yapan ve 'epub' formatında e-kitap üreten bir araç olduğunu aklınızda tutun.
  • Word 2021'de 'Belgeyi İncele' seçeneğinin gizli kişisel verileri temizlemek ve engelliler için 'erişilebilirlik' denetimi yapmak amacıyla kullanıldığını bilin.
  • Kaydedilmemiş belgeleri kurtarma işlevinin Dosya -> Bilgi -> 'Belgeyi Yönet' menüsü altında yer aldığını diğer benzer isimli menülerle karıştırmayın.
  • Word Seçenekleri penceresinin karşılama ekranından açıldığını ve programın genel çalışma mantığını (dil, otomatik kaydetme süresi, şerit ayarları) yönettiğini unutmayın.