Geçerlilik ŞekliBir hukuki işlemin kanun veya tarafların iradesi gereği geçerli olabilmesi için yapılması zorunlu olan formdur. Bu şekle uyulmaması durumunda işlem kesin hükümsüzlük yaptırımı ile karşılaşır; örneğin taşınmaz satışının resmi şekilde yapılması zorunludur.
İspat ŞekliBir hukuki işlemin veya hukuki fiilin mahkeme önünde kanıtlanabilmesi için aranan usul şartıdır. İspat şekline uyulmaması işlemi geçersiz kılmaz, sadece davanın ispatını zorlaştırır.
Düzen ŞekliResmi makamların veya memurların bir hukuki işlemi gerçekleştirirken uymakla yükümlü oldukları idari ve usuli kurallardır. Bu kurallara aykırılık işlemin geçerliliğini etkilemez, ancak memurun sorumluluğuna yol açar.
Şekil SerbestisiSözleşmelerin geçerliliğinin, kanunda aksi öngörülmedikçe hiçbir şekil şartına bağlı olmadığını belirten temel borçlar hukuku ilkesidir (TBK m. 12).
İradi ŞekilKanunen şekle tabi olmayan bir sözleşmenin geçerliliğinin, tarafların kendi aralarında yaptıkları bir anlaşmayla belirli bir şekle (örneğin yazılı şekle) bağlanmasıdır (TBK m. 17).
Adi Yazılı ŞekilSözleşme metninin herhangi bir resmi makamın katılımı olmaksızın hazırlanıp, borç altına giren taraflarca imzalanmasıyla gerçekleşen şekildir; alacağın devri buna örnektir.
Nitelikli Yazılı ŞekilSalt yazılı metin ve imzanın yeterli olmayıp, kanunun aradığı bazı unsurların da borçlu tarafından kendi el yazısıyla yazılmasının zorunlu olduğu şekildir; kefalet sözleşmesi en belirgin örneğidir.
Resmi Yazılı Şekilİrade beyanlarının kanunun yetkilendirdiği resmi bir memur (noter veya tapu memuru) önünde ve usulüne uygun olarak belgelendirilmesidir.
Onaylama ŞekliNoterin, taraflarca dışarıda hazırlanan bir metindeki imzaların taraflara ait olduğunu ve işlemin yapıldığı tarihi resmi olarak onaylaması usulüdür.
Düzenleme ŞekliSözleşme metninin bizzat yetkili resmi memur (noter) tarafından tarafların beyanlarına göre hazırlanıp taraflar önünde okunarak imzalanması usulüdür.
Kesin Hükümsüzlük (Butlan)Geçerlilik şekline uyulmadan yapılan bir hukuki işlemin baştan itibaren hiçbir hukuki sonuç doğurmaması, hakim tarafından re'sen dikkate alınması ve herkesçe ileri sürülebilmesidir.
Genel İşlem KoşullarıBir sözleşme yapılırken düzenleyenin, ileride çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanmak amacıyla önceden tek başına hazırlayıp karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleridir.
Yürürlük DenetimiGenel işlem koşullarının sözleşmenin bir parçası haline gelip gelmediğini belirlemek amacıyla yapılan, bilgilendirme ve kabul şartlarını inceleyen ilk aşama denetimidir.
Şaşırtıcı (Alışılmamış) KlozSözleşmenin niteliğine, işin özelliğine ve dürüstlük kuralına aykırı olarak sözleşmeye dahil edilen, muhatabın beklemeyeceği yabancı nitelikteki geçersiz genel işlem koşullarıdır.
İçerik DenetimiSözleşme kapsamına giren genel işlem koşullarının dürüstlük kuralına aykırı olarak karşı taraf aleyhine dengesizliğe yol açıp açmadığının denetlenmesidir (TBK m. 25).
Yorum DenetimiGenel işlem koşullarında yer alan açık olmayan veya birden çok anlama gelen hükümlerin düzenleyenin aleyhine, karşı tarafın lehine yorumlanmasını öngören denetim mekanizmasıdır (TBK m. 23).
Haksız ŞartTüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye dahil edilen ve dürüstlük kuralına aykırı düşecek biçimde tüketici aleyhine dengesizliğe neden olan sözleşme şartlarıdır (TükKHK m. 5).
