← Ünite 5
İcra ve İflas Hukuku

Ünite 5: Genel Haciz Yoluyla Takip (Takip Talebi-Ödeme Emri ve Kesinleşmesi)

Genel Haciz Yoluyla Takibin Beş Aşaması
Genel haciz yoluyla takip sırasıyla: 1. Takip talebi, 2. Ödeme emri (ve kesinleşmesi), 3. Haciz, 4. Satış ve 5. Paraların paylaştırılması (ödenmesi) olmak üzere 5 temel safhadan oluşur.
İcra Müdürünün Ödeme Emri Düzenleme Süresi
İcra müdürü usulüne uygun takip talebini aldıktan sonra en geç 3 gün içinde ödeme emri düzenlemelidir. Bu süre düzenleyici nitelikte olup geçirilmesi ödeme emrini geçersiz kılmaz ancak idarenin sorumluluğunu doğurabilir.
Ödeme Emrine İtiraz ve Mal Beyanı Süresi
Borçlunun ödeme emrine itiraz etme ve borcu ödemediği takdirde mal beyanında bulunma süresi ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gündür. İtiraz takibin yapıldığı icra dairesine yapılır ve takibi durdurur.
Gecikmiş İtiraz Süresi ve Makamı
Mazereti nedeniyle süresinde itiraz edemeyen borçlu, engelin kalktığı günden itibaren 3 gün içinde İcra Mahkemesine başvurmalıdır. Gecikmiş itiraz en geç haczedilen mallar paraya çevrilinceye kadar yapılabilir.

Anahtar Kavramlar

Genel Haciz Yoluyla TakipAlacaklının elinde bir mahkeme ilamı veya ilam niteliğinde belge olmaksızın, sadece para ve teminat alacakları için icra dairesine başvurarak başlattığı ilamsız icra takip yoludur. Belgeye dayanma zorunluluğu bulunmayan bu takip usulü uygulamada en sık kullanılan yöntemdir.
Takip TalebiAlacaklının ilamsız icra takibini başlatmak amacıyla yetkili icra dairesineyazılı, sözlü veya UYAP üzerinden elektronik olarak sunduğu istem belgesidir. İİK m. 58 uyarınca takip talebi icra takibinin ilk adımını oluşturur ve zamanaşımını keser.
Ödeme EmriTakip talebini alan icra müdürünün borçluya gönderdiği, borcu yedi gün içinde ödemesini veya itiraz etmesini ihtar eden icra takip işlemidir. Borçlunun haklarını kullanması ve takibin kesinleşmesi ödeme emrinin tebliği ile başlar.
Ödeme Emrine İtirazBorçlunun kendisi hakkındaki icra takibini durdurmak amacıyla, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yaptığı beyandır. Usulüne uygun yapılan itiraz ile icra takibi kendiliğinden durur.
İmzaya İtirazTakip dayanağı adi senet altındaki imzanın borçlu tarafından kendisine ait olmadığının açıkça ve ayrıca bildirilmesidir. İmzaya itiraz edilmediği takdirde borçlu sened altındaki imzayı ikrar etmiş (kabul etmiş) sayılır.
Borca İtirazBorçlunun imzaya itiraz dışındaki tüm itiraz sebeplerini kapsayan beyanıdır. İcra dairesinin yetkisizliği, borcun ödenmiş olduğu, zamanaşımı veya borcun hiç doğmadığı yönündeki iddialar borca itiraz niteliğindedir.
Kısmi İtirazBorçlunun takip konusu borcun tamamına değil, sadece belirli bir kısmına veya faizine karşı yaptığı itirazdır. Kısmi itirazın geçerli sayılması için itiraz edilen borç miktarının açıkça ve ayrıca rakamla/miktarla belirtilmesi şarttır.
Gecikmiş İtirazBorçlunun kendi kusuru olmaksızın ortaya çıkan bir engel nedeniyle 7 günlük sürede itiraz edemeyip, engelin kalkmasından itibaren 3 gün içinde İcra Mahkemesine başvuru yaparak takibi durdurması yoludur.
İtirazın İptali DavasıBorçlunun itirazı ile duran takibin devamını sağlamak için alacaklının 1 yıl içinde genel mahkemelerde açtığı eda davasıdır. Dava sonucunda verilen karar maddi anlamda kesin hüküm teşkil eder.
İtirazın Kesin KaldırılmasıBorçlunun borca itiraz etmesi halinde, elinde İİK m. 68'deki belgelerden biri olan alacaklının 6 ay içinde İcra Mahkemesine başvurarak takibe devam edilmesini sağladığı takip hukuku yoludur.
İtirazın Geçici KaldırılmasıBorçlunun adi senetteki imzayı inkâr etmesi durumunda alacaklının 6 ay içinde İcra Mahkemesine başvurarak imza incelemesi yaptırması ve takibe geçici olarak devam imkânı elde etmesidir.
Borçtan Kurtulma Davasıİtirazı geçici olarak kaldırılan borçlunun, takibin kesinleşmesini ve kesin haciz konulmasını önlemek amacıyla 7 gün içinde genel mahkemelerde açtığı özel menfi tespit davası türüdür.
Menfi Tespit DavasıBorçlunun cebri icra tehdidi altında borçlu olmadığının tespiti amacıyla genel mahkemelerde açtığı davadır. Takipten önce veya takipten sonra açılabilir.
İstirdat DavasıBorçlu olmadığı bir parayı cebri icra tehdidi altında ödemek zorunda kalan borçlunun, ödediği meblağı geri almak için ödeme tarihinden itibaren 1 yıl içinde genel mahkemede açtığı geri alım davasıdır.
Mal BeyanıBorçlunun gerek kendisinde gerekse üçüncü kişilerdeki mal, hak ve alacaklarını borca yetecek miktarda tür ve nitelikleriyle birlikte icra dairesine bildirmesi veya hiç malı yoksa bu durumu beyan etmesidir.
Hapisle TazyikKanuni süresi içerisinde veya itirazın düşürülmesinden sonra mal beyanında bulunmayan borçluyu mal beyanında bulunmaya zorlamak amacıyla İcra Mahkemesi kararıyla 3 ayı geçmemek üzere uygulanan tazyik hapsidir.
Merkezî Takip Sistemi (MTS)Abonelik sözleşmelerinden kaynaklanan para alacaklarının avukat vasıtasıyla UYAP altyapısı kullanılarak elektronik ortamda başlatılmasını ve haciz aşamasına kadar yürütülmesini sağlayan özel otomasyon sistemidir.

Diğer Önemli Bilgiler

İtirazın İptali Davasında Hak Düşürücü Süre

Alacaklı, borçlunun itirazının kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde genel mahkemelerde itirazın iptali davası açmalıdır. Süre geçirilirse ilamsız takip düşer.

İtirazın Kaldırılması Yolunda Hak Düşürücü Süre

Elinde İİK m. 68/68a belgesi bulunan alacaklı, itirazın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 6 ay içinde İcra Mahkemesinden itirazın kesin veya geçici kaldırılmasını istemelidir.

İcra İnkâr ve Kötü Niyet Tazminatı Oranı

İtirazın iptali davası veya itirazın kaldırılması süreçlerinde haksız çıkan taraf aleyhine (talep varsa) hükmedilecek tazminat tutarı, alacağın veya reddedilen miktarın en az %20'sidir.

Borçtan Kurtulma Davası Açma Süresi

Hakkında itirazın geçici kaldırılmasına karar verilen borçlu, kararın tebliğ veya tefhiminden itibaren 7 gün içinde genel mahkemede borçtan kurtulma davası açarak takibin kesinleşmesini önleyebilir.

Menfi Tespit Davasında Tedbir Teminat Oranı

İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasında takibin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilebilmesi için borçlunun alacağın en az %15'i oranında teminat göstermesi gerekir.

İstirdat Davasında Hak Düşürücü Süre

Cebri icra tehdidi altında ödenen borç olmayan paranın geri alınması için açılacak istirdat davası, paranın ödendiği tarihten itibaren 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmalıdır.

Gerçeğe Aykırı Mal Beyanında Hapis Cezası

Kasıtlı olarak gerçeğe aykırı mal beyanında bulunan borçlu, alacaklının şikâyeti üzerine İcra Mahkemesince 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Abonelik Sözleşmesi Takiplerinde Haciz Düşme Süresi ve Harç

Merkezî Takip Sistemi (MTS) üzerinden yürütülen takiplerde ödeme emri tebliğinden itibaren 5 yıl içinde haciz istenmezse takip düşer. Bu takiplerde %2 peşin MTS harcı alınır, başvuru ve tahsil harcı alınmaz.

Sınavda Dikkat Et

  • İcra müdürünün ödeme emri düzenleme yükümlülüğü (3 gün) düzenleyici bir süredir; sürenin geçmesi işlemi geçersiz kılmaz ancak idari sorumluluk (İİK m. 5) doğurabilir.
  • İmzaya itiraz ile borca itiraz ayrımına sınavda çok dikkat edilmelidir: İmzaya itiraz 'açıkça ve ayrıca' yapılmak zorundadır, aksi halde imza ikrar edilmiş sayılır.
  • İtirazın iptali davası (1 yıl) genel mahkemede görülen eda davası iken; itirazın kaldırılması (6 ay) İcra Mahkemesine özgü bir takip hukuku yoludur.
  • Takipten ÖNCE açılan menfi tespit davasında %15 teminatla takip DURDURULABİLİR; takipten SONRA açılan menfi tespit davasında ise tedbir kararı ile takip DURDURULAMAZ, sadece veznedeki paranın ödenmesi engellenebilir.
  • İstirdat davası açabilmek için paranın cebri icra tehdidi altında ödenmiş olması ve 1 yıllık hak düşürücü süreye uyulması şarttır; kesinleşmeden yapılan ödemeler sebepsiz zenginleşmeye tabidir.
  • Abonelik sözleşmesi alacaklarında (MTS) takip avukatla yürütülüyorsa bu özel yola başvurmak ZORUNLUDUR ve bu takiplerde haciz isteme süresi 5 yıldır.