← Ünite 7
İcra ve İflas Hukuku

Ünite 7: İcra Yoluyla Tahliyesi

Kambiyo Senetlerinin Üçlü Sınırlaması (TTK)
Kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takibe başvurulabilmesi için alacak dayanağı belgenin Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen bono (m. 776 vd.), poliçe (m. 671 vd.) veya çek (m. 780 vd.) olması zorunludur. Bu üç tür dışında hiçbir belge kambiyo takibine konu edilemez.
Çekte Kısmi Ödeme İstisnası (5941 sayılı Kanun m. 3/6)
Kambiyo takiplerinde kural olarak senet aslının takibe eklenmesi zorunludur. Ancak Çek Kanunu m. 3/6 uyarınca muhatap bankaca kısmi ödeme yapılması halinde çekin aslı bankada tutulduğundan, banka tarafından onaylanan fotokopi ile takip yapılabilmektedir.
Harç Ziyaı ve Usulden Red Riski
Kambiyo takibinde ödeme emrine itiraz eden borçlu, 5 günlük kanuni itiraz süresi içerisinde dilekçe vermekle birlikte başvurma harcı ve maktu karar harcını yatırmazsa, diğer tüm şartları sağlasa dahi itirazı icra mahkemesince usulden reddedilir.
Haksız İmza İnkârına Yüzde On Para Cezası
Kambiyo takibinde borçlu ödeme emrine karşı imzanın kendisine ait olmadığını iddia edip itiraz eder ve icra mahkemesi incelemesi sonucunda imzanın borçluya ait olduğu anlaşılırsa, borçlu takip konusu alacağın %10'u oranında para cezasına mahkûm edilir.

Anahtar Kavramlar

Kambiyo SenediTürk Ticaret Kanunu'nda özel olarak düzenlenen ve sınırlı sayıda (numerus clausus) olan bono, poliçe ve çekten ibaret kıymetli evrak türüdür. Kanunen kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluna başvurabilmek için alacağın mutlaka bu üç senet türünden birine bağlanmış olması şarttır.
Ödememe ProtestosuKambiyo senetlerinde alacaklının başvurma haklarını kullanabilmesi için borcun ödenmediğini resmi olarak belgelendiren noter kanalıyla çekilen hukuki işlemdir. Kanunen zorunlu olduğu hallerde kambiyo takibi yapılabilmesi için protesto belgesinin aslı takip talebine eklenmelidir.
Önce Rehne Başvurma Kuralının İstisnası (İİK m. 45/3)İcra hukukunda kural olarak alacağı rehinle temin edilen alacaklının önce rehnin paraya çevrilmesi yoluna gitmesi gerekirken, alacağın bir kambiyo senedine bağlı olması durumunda alacaklıya rehnin paraya çevrilmesini beklemeden doğrudan kambiyo takibi yapma imkanı tanıyan istisnai hükümdür.
Çekte Kısmi Ödeme (Çek Kanunu m. 3/6)Muhatap bankanın kanunen ödemekle yükümlü olduğu tutar dahil çek bedelinin bir kısmını ödemesi halinde çekin aslının banka tarafından alıkonulması durumudur. Bu halde bankaca hamile verilen onaylı fotokopi kambiyo takibi başlatmak için senet aslı yerine geçer.
Kambiyo Senetlerinde Ödeme Emriİcra müdürünün kambiyo senedinin varlığını ve geçerliliğini inceledikten sonra borçluya gönderdiği, 10 gün içinde ödeme/mal beyanı ve 5 gün içinde icra mahkemesine itiraz/şikayet ihtarını içeren özel takip belgesidir.
Kambiyo Takibinde İtiraz UsulüKambiyo senetlerine mahsus haciz takibinde borçlunun borca veya imzaya karşı itirazını ödeme emrinin tebliğ edildigi tarihten itibaren 5 gün içinde icra dairesine değil, doğrudan icra dairesinin bağlı olduğu İcra Mahkemesine dilekçe ile yapması usulüdür.
İcra Mahkemesinin Re'sen İptal Yetkisi (İİK m. 170/a)İcra mahkemesinin, süresi içinde yapılan herhangi bir itiraz veya şikayet vesilesiyle incelediği takip dosyasında senedin kambiyo senedi vasfında olmadığını veya alacaklının takip hakkı bulunmadığını tespit etmesi halinde taraflarca talep edilmese bile takibin iptaline karar verme yetkisidir.
Şikâyet Süreleri (Kambiyo Takibinde)Kambiyo takibinde icra müdürünün işlemlerine karşı icra mahkemesine başvuruda takibin dayanağı sebebe göre belirlenen sürelerdir. Senedin kambiyo senedi olmaması ve takip hakkı yokluğunda 5 gün; vadenin gelmemesi ve senet aslının eklenmemesinde ise 7 gündür.
Kiralanan Taşınmazların İlamsız TahliyesiPara ve teminat alacakları dışındaki bir hukuki talebin (taşınmazın tahliyesinin) mahkeme ilamı olmaksızın icra dairesi aracılığıyla gerçekleştirilmesine imkan tanıyan istisnai ilamsız icra takip yoludur.
Tahliye İhtarlı Ödeme Emri Ödeme SüreleriKira bedelinin ödenmemesi nedeniyle başlatılan tahliye takibinde borçluya tanınan ödeme süreleridir. Adi kiralarda 10 gün, konut ve çatılı iş yeri kiralarında 30 gün, ürün kiralarında ise 60 gün olarak uygulanır.
Zorunlu Takip Arkadaşlığı (Tahliyede)Kiralanan taşınmazın ilamsız tahliyesi takibinde birden fazla kiralayan veya birden fazla kiracı bulunması halinde takip talebinin kiralayanların tamamı tarafından kiracıların tamamına karşı birlikte açılması zorunluluğudur.
Tahliye EmriKira süresinin sona ermesi nedeniyle ilamsız tahliye takibinde icra müdürü tarafından borçluya gönderilen, taşınmazın 15 gün içinde tahliye edilmesini ve varsa 7 gün içinde itiraz edilmesini ihtar eden takip belgesidir.
Yazılı Tahliye TaahhüdüKiracının kiralanan taşınmazı belli bir tarihte boşaltacağını yazılı olarak beyan ettiği hukuki belgedir. Konut ve çatılı iş yeri kiralarında kira süresinin bitimi nedeniyle ilamsız tahliye takibi yapılabilmesi için zorunlu bir belgedir.
Bir Aylık Hak Düşürücü Süre (Tahliyede)Kira süresinin sona ermesi veya tahliye taahhüdünde belirtilen tarihin gelmesi üzerine kiralayanın ilamsız tahliye takibi başlatması gereken azami süredir. Sürenin geçirilmesi halinde ilamsız tahliye hakkı düşer.
Satışı Engelleme EtkisiKambiyo takibinde borçlunun ödeme emrine karşı icra mahkemesinde yaptığı itirazın takip sürecini (haciz aşamasını) kendiliğinden durdurmayıp yalnızca haczedilen malların cebri satış muamelelerini durdurması durumudur.

Diğer Önemli Bilgiler

Kambiyo Takibinde İkili Şikâyet Süresi (5 Gün vs 7 Gün)

İİK m. 170/a uyarınca senedin kambiyo senedi niteliğinde olmadığı veya alacaklının takip hakkının bulunmadığı şikâyetleri 5 günlük süreye; senedin vadesinin gelmediği veya senet aslının/protestonun eklenmediği şikâyetleri ise 7 günlük süreye tabidir.

Kira Ödenmemesinde Kira Türüne Göre 10-30-60 Günlük İhtar

Kira bedelinin ödenmemesi sebebiyle gönderilen ödeme emrinde borçluya verilen ödeme süresi kiralananın türüne göre ayrılmıştır: Adi kiralarda 10 gün, konut ve çatılı iş yeri kiralarda 30 gün, ürün (hasılat) kiralarda ise 60 gündür.

Kira Tahliyesinde Sabit 7 Günlük İtiraz Süresi

Kira bedelinin ödenmemesi takibinde ödeme süreleri 10, 30 veya 60 gün olarak değişse de, borçlunun ödeme emrine karşı icra dairesine yapacağı itiraz süresi tüm kira türlerinde değişmeksizin 7 gündür.

İcra Mahkemesi Tahliye Kararlarında 10 Günlük Bekleme Süresi

Kira bedelinin ödenmemesi nedeniyle icra mahkemesince verilen tahliye kararının infazı için kararın kesinleşmesi şart değildir. Ancak kararın uygulanabilmesi için tahliye kararının borçluya tebliğinden itibaren 10 gün geçmesi zorunludur.

İtiraz Etmeyen Kiracıya Karşı 6 Aylık Mahkeme Süresi

Kira bedelinin ödenmemesi takibinde borçlu ödeme emrine 7 gün içinde itiraz etmese dahi alacaklı doğrudan icra dairesinden tahliye isteyemez. Ödeme süresi bittikten sonra 6 ay içinde İcra Mahkemesinden tahliye kararı almak zorundadır.

Kira Süresinin Bitişinde 1 Aylık Hak Düşürücü Süre

Kira süresinin sona ermesi veya tahliye taahhüdü nedeniyle ilamsız tahliye takibi başlatabilmek için kiralayanın sürenin bittiği veya taahhüt edilen tarihten itibaren 1 ay içinde icra dairesine başvurması şarttır. Bu süre re'sen gözetilir.

Tahliye Emrinde 15 Günlük Boşaltma Süresi ve Doğrudan İnfaz

Kira süresinin sona ermesi takibinde borçluya gönderilen tahliye emrinde 15 gün içinde taşınmazı tahliye etmesi ihtar olunur. Borçlu 7 gün içinde itiraz etmezse mahkemeye gitmeden doğrudan icra dairesince zorla tahliye edilir.

Sınavda Dikkat Et

  • İtiraz Mercii Ayrımına Dikkat Edin: Kambiyo senetlerine mahsus takipte ödeme emrine itiraz İcra Dairesine değil, doğrudan İcra Mahkemesine yapılır. İcra dairesine yapılan itiraz geçersizdir.
  • Takibi Durdurma Etkisi Farkı: Genel haciz takibinde ödeme emrine itiraz takibi kendiliğinden durdururken; kambiyo takibinde yapılan itiraz takibi durdurmaz, sadece haczedilen malların 'satışını' engeller.
  • Önce Rehne Başvurma Kuralının İstisnası: Alacak rehinle temin edilmiş olsa bile kambiyo senedine bağlıysa alacaklı İİK m. 45/3 uyarınca doğrudan kambiyo takibi yapabilir.
  • Şikâyet Sürelerinin Sebebe Göre Ayrımı: Kambiyo takibinde senedin kambiyo senedi niteliğinde olmaması ve takip hakkı yokluğu 5 günlük; vadenin gelmemesi ve senet aslının eklenmemesi 7 günlük şikâyet süresine tabidir.
  • Tahliyede Mal Beyanı Zorunluluğu Yoktur: Kira bedelinin ödenmemesi nedeniyle ilamsız tahliye takibinde borçlunun mal beyanında bulunma zorunluluğu düzenlenmemiştir.
  • Doğrudan Tahliye Yetkisi Ayrımı: Kira süresinin sona ermesinde borçlu itiraz etmezse doğrudan İcra Dairesince zorla tahliye edilir; kira ödenmemesinde ise borçlu itiraz etmese dahi İcra Mahkemesinden tahliye kararı alınması şarttır.
  • İcra Mahkemesi Tahliye Kararının İnfazı: Tahliye kararının uygulanması için kesinleşme aranmaz ancak kararın borçluya tebliğinden itibaren 10 günlük sürenin geçmesi zorunludur.