Ünite 4: Soybağı

300 Günlük Süre

Babalık karinesinin geçerli olduğu süredir. Evliliğin sona ermesinden itibaren 300 gün içinde doğan çocuğun babası eski koca sayılır. Bu süre gaiplikte ölüm tehlikesi veya son haber tarihinden başlar.

180 Günlük Sınır

Evlenmeden başlayarak en az 180 gün geçtikten sonra doğan çocuk, evlilik içinde ana rahmine düşmüş kabul edilir ve bu durumda kocanın baba olmadığını ispat yükü davacıya aittir.

1 Yıllık Hak Düşürücü Süre

Kocanın soybağının reddi davası açma süresidir. Koca, doğumu ve baba olmadığını veya ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkekle ilişkisini öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde davayı açmalıdır.

Ergin Çocuğun Dava Süresi

Çocuk, soybağının reddi davasını ergin olduğu tarihten başlayarak en geç bir yıl içinde açmak zorundadır. Ergin olmayan çocuk adına ise atanan kayyım tebliğden itibaren bir yıl içinde açar.

Anahtar Kavramlar

SoybağıBir kişinin anası ve babası ile arasındaki hukuki bağlantıyı ifade eden aile hukuku ilişkisidir. Doğal olarak kan bağına dayansa da evlat edinme yoluyla yapay olarak da kurulabilir.

Babalık KarinesiEvlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak 300 gün içinde doğan çocuğun babasının koca olduğunu kabul eden adi kanuni karinedir. Örneğin, evlilik birliği içinde doğan çocuğun babası doğrudan koca olarak nüfusa kaydedilir.

Soybağının Reddi DavasıBabalık karinesinin çürütülmesi ve kocanın baba olmadığının ispatlanması amacıyla koca, ana veya çocuk tarafından açılan kişiye sıkı sıkıya bağlı davadır.

TanımaBabanın, evlilik dışı doğmuş ve başka bir erkekle soybağı bulunmayan çocuğun kendisinden olduğunu tek taraflı irade beyanıyla kabul etmesidir. Nüfus memuruna, mahkemeye, notere veya vasiyetname yoluyla yapılabilir.

Babalık DavasıÇocuk ile baba arasındaki soybağının mahkeme tarafından kurulmasını sağlamak amacıyla ana veya çocuk tarafından babaya veya mirasçılarına karşı açılan davadır.

Evlat EdinmeMahkeme kararıyla kurulan, kan bağına dayanmayan ve evlat edinen ile evlatlık arasında yapay soybağı oluşturan hukuki ilişkidir.

İddet MüddetiEvliliği sona eren kadının, olası bir hamilelik durumunda babalık karinelerinin çakışmasını önlemek amacıyla yeniden evlenmek için beklemek zorunda olduğu 300 günlük süredir.

VelayetErgin olmayan çocukların ve istisnai olarak kısıtlı erginlerin bakım, koruma, temsil ve mallarının yönetimi için ana ve babaya tanınan hak ve yükümlülüklerin bütünüdür.

İştirak NafakasıVelayet hakkı kendisine bırakılmayan veya fiilen çocuğa bakmayan eşin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmasını sağlayan nafaka türüdür.

Kişisel İlişki Kurma HakkıVelayeti kendisine bırakılmayan ana veya babanın (veya istisnai durumlarda üçüncü kişilerin) çocukla düzenli aralıklarla görüşme ve bağ kurma hakkıdır.

Ceninin TanınmasıHenüz doğmamış olan, ana rahmindeki çocuğun baba tarafından hukuken tanınarak soybağının kurulması işlemidir.

Velayetin KaldırılmasıAna ve babanın yükümlülüklerini ağır şekilde savsaklaması veya görevlerini yerine getirememesi durumunda, hâkim kararıyla velayet hakkının ellerinden alınmasıdır.

Çocuk Mallarının YönetimiAna ve babanın, velayetleri devam ettiği sürece çocuğa ait malları özenle yönetme, koruma ve kanunun çizdiği sınırlar dahilinde kullanma hakkı ve görevidir.

Sınırlı EhliyetsizAyırt etme gücüne sahip olup velayet veya vesayet altında bulunan, hukuki işlemleri yaparken kural olarak yasal temsilcisinin rızasına ihtiyaç duyan kişidir.

Yapay SoybağıKan bağına dayanmaksızın, doğrudan doğruya hukuki bir işlem ve mahkeme kararı (evlat edinme) ile kurulan soybağı ilişkisidir.

Kurucu Yenilik Doğuran İşlemYapılmasıyla birlikte hukuk aleminde yeni bir hukuki durum veya ilişki meydana getiren işlemdir; tanıma ve babalık hükmü bu niteliktedir.

Diğer Önemli Bilgiler

Evlat Edinmede Yaş Sınırı

Evlat edinecek kişinin tek başına veya eşiyle birlikte evlat edinebilmesi için en az 30 yaşını doldurmuş olması gerekmektedir.

18 Yaş Fark Koşulu

Evlat edinen kişi ile evlat edinilecek küçük arasında en az on sekiz yaş fark bulunması kanuni bir zorunluluktur.

Evlat Edinmede 5 Yıllık Evlilik

Eşlerin birlikte evlat edinebilmesi için 30 yaş sınırını aşmamışlarsa en az beş yıldan beri evli olmaları şartı aranmaktadır.

Üvey Çocuğu Evlat Edinme

Bir eşin diğer eşin çocuğunu evlat edinebilmesi için en az iki yıldan beri evli olmaları veya evlat edinmek isteyen eşin 30 yaşını doldurmuş olması gerekir.

Doğum Sonrası 6 Haftalık Yasak

Küçüğün evlat edinilmesine ilişkin ana ve babanın rızası, küçüğün doğumunun üzerinden en az altı hafta geçmeden hukuken verilemez.

Evlat Edinmede 1 Yıllık Bakım

Bir küçüğün evlat edinilebilmesi için, evlat edinen tarafından fiilen en az bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması zorunludur.

Geçim Giderleri Talebi

Ana, babalık davasıyla birlikte babadan doğum giderleri ile doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderlerini talep etme hakkına sahiptir.

Nüfusa Bildirim Süresi

Mahkeme, kesinleşen evlatlık ilişkisi kararını on gün içinde o yerin nüfus müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür.

Sınavda Dikkat Et

Babalık karinesinde 300 günlük süreye çok dikkat edin; evliliğin sona ermesinden itibaren 300 gün içinde doğan çocuğun babası koca sayılır ve bu adi bir karinedir.
Soybağının reddi davasında hak düşürücü sürelerin başlangıcını karıştırmayın; koca için öğrenmeden itibaren 1 yıl, ana için doğumdan itibaren 1 yıl, çocuk için erginlikten itibaren 1 yıldır.
Evlat edinmede eşlerin birlikte hareket etme zorunluluğunu unutmayın; evli kişiler kural olarak tek başlarına evlat edinemezler, ancak birlikte evlat edinebilirler.
Evlatlığın mirasçılık yönünün tek taraflı olduğunu unutmayın; evlatlık evlat edinene mirasçı olur ancak evlat edinen evlatlığa mirasçı olamaz.
Velayetin kaldırılması (nez'i) durumunda dahi ana ve babanın çocuk üzerindeki bakım ve eğitim giderlerini karşılama (nafaka) yükümlülüğünün devam ettiğini unutmayın.