Ünite 3: Zirai Kazanç, Ücret ve Serbest Meslek Kazançlari — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Zirai faaliyet ile ticari faaliyet arasındaki sınırları netleştirmek adına, kendi ürettiği zeytinleri kendi dükkanında satan bir çiftçinin elde ettiği kazancın hangi aşamalarda nasıl vergilendirileceğini gerekçeleriyle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Ürünün dükkana gelene kadarki yetiştirilme ve hasat aşaması zirai kazanç hükümlerine tabidir. Ancak, ürünlerin dükkan veya mağaza açılarak satılması ticari bir organizasyon gerektirdiğinden, dükkandaki satış aşamasından elde edilen kazanç ticari kazanç olarak vergilendirilir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Gerçek usulde vergilendirilecek çiftçileri belirleyen 'işletme büyüklüğü' ve 'makine parkı' ölçütlerini karşılaştırarak, bu ölçütlerin neden iki ayrı kategori olarak belirlendiğini tartışınız.
Yanıt / ipucu
İşletme büyüklüğü ölçütü arazi genişliği ve hayvan sayısı gibi üretim kapasitesine odaklanırken, makine parkı ölçütü (örneğin biçerdöver sahipliği) teknolojik ve endüstriyel gücü esas alır. Kanun koyucu, arazisi küçük olsa bile yüksek maliyetli ve gelişmiş tarım makinelerine sahip olan çiftçilerin yüksek kazanç potansiyelini gerçek usulde kavramayı amaçlamıştır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Bir şirkette bağımlı çalışan bir avukatın elde ettiği gelir ile kendi ofisinde çalışan bir serbest avukatın elde ettiği geliri, bağımlılık ve vergilendirme esasları açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Şirket avukatının geliri, bir işverene tabi ve belirli bir iş yerine bağlı çalıştığı için 'ücret' niteliğindedir. Kendi ofisinde çalışan avukat ise bağımsız çalıştığı, şahsi sorumluluk üstlendiği ve tahsil esasını uyguladığı için 'serbest meslek kazancı' elde eder ve serbest meslek kazanç defteri tutar.
Alıştırma 4myders hazırladı
Zirai kazanç elde eden adi ortaklıklar ile kollektif şirketlerin ortaklarının elde ettiği kâr paylarının vergilendirilme biçimini, 'çiftçi' sıfatının sadece gerçek kişilere özgülenmesi kuralı çerçevesinde değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Kanuna göre çiftçi sıfatı sadece gerçek kişilere tanındığından, kollektif ve adi şirketler zirai faaliyetle uğraşsalar dahi çiftçi sayılmazlar. Bu nedenle, bu şirketlerin ortaklarının şirketten elde ettikleri kâr payları zirai kazanç olarak değil, şahsi ticari kazanç olarak vergilendirilir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Serbest meslek kazancında geçerli olan 'tahsil esası' ilkesini örnekleyerek, bu ilkenin ticari kazançlardaki tahakkuk esasından farkını ve mükellefe sağladığı avantajları araştırınız.
Yanıt / ipucu
Tahsil esasında, örneğin bir mimar projeyi tamamlayıp teslim etse bile, hizmet bedelini fiilen veya hesaben tahsil etmediği sürece vergi doğmaz. Bu durum, mükellefin henüz tahsil etmediği, yani nakit akışına girmeyen bir gelirin vergisini önceden ödemek zorunda kalmasını engelleyerek finansal kolaylık sağlar.
