← Ünite 9
Türk Vergi Sistemi

Ünite 9: Kurumlar Vergisi Matrahının Beyanı, Kurumlar Vergisinin Tarhı ve Ödenmesi

Kurumlar Vergisi Oranı
Türkiye'de kurumlar vergisi, mükelleflerin elde ettikleri safi kurum kazançları üzerinden %22 oranında hesaplanarak tarh edilir.
Yabancı Ulaştırma Kurumlarında Emsal Oranları
KVK Madde 23 uyarınca ortalama emsal oranları kara taşımacılığında %12, deniz taşımacılığında %15, hava taşımacılığında ise %5 olarak uygulanır.
Özel Beyanname Verme Süresi
Dar mükellef kurumların özel beyanname vermelerini gerektiren kazançlarında, kazancın elde edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde beyanname verilmelidir.
Zor Durumda Süre Uzatımı
Vergi Usul Kanunu'nun 17'nci maddesine göre zor durum nedeniyle Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuran mükelleflere en fazla 1 aya kadar ek süre verilebilir.

Anahtar Kavramlar

Kurumlar Vergisi BeyannamesiKurumların bir hesap dönemine ait safi kurum kazançlarını bağlı oldukları vergi dairesine bildirmek amacıyla verdikleri yıllık beyannamedir. Hesap döneminin kapandığı ayı takip eden dördüncü ayın sonuna kadar verilir.
Dar MükellefiyetKanuni ve iş merkezlerinin her ikisi de Türkiye'de bulunmayan kurumların, sadece Türkiye sınırları içinde elde ettikleri kazançlar üzerinden vergilendirilmesi esasıdır. Bu mükellefler yalnızca Türkiye'de doğan kazançlarından sorumludur.
Tam MükellefiyetKanuni veya iş merkezlerinden en az biri Türkiye'de bulunan kurumların, gerek Türkiye içinde gerekse yurt dışında elde ettikleri tüm kazançlar üzerinden vergilendirilmesi esasıdır.
Kıst Hesap DönemiFaaliyete yeni başlama, işi bırakma veya tasfiye gibi nedenlerle bir takvim yılından daha kısa süren ve normal hesap dönemi sayılmayan vergilendirme dönemidir.
Özel Hesap Dönemiİşlerinin niteliği gereği kendilerine Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından takvim yılı dışında 12 aylık özel bir dönem tayin edilen mükelleflerin hesap dönemidir.
Mücbir SebepVergilendirme ödevlerinin yerine getirilmesini engelleyen ve mükellefin iradesi dışında gelişen afet, ağır hastalık gibi durumlardır. Bu durumlarda beyanname verme ve vergi ödeme süreleri durur.
Zor DurumMükelleflerin vergi ödevlerini süresinde yerine getirmelerini engelleyen ancak mücbir sebep derecesinde olmayan ekonomik veya kişisel sıkıntı halleridir. Başvuru üzerine süre en fazla bir aya kadar uzatılabilir.
E-BeyannameVergi beyannamelerinin Vergi Usul Kanunu standartlarına uygun olarak internet üzerinden elektronik ortamda gönderilmesi uygulamasıdır. Kurumlar vergisi mükellefleri için zorunludur.
Yabancı Ulaştırma KurumuTürkiye'de iş yeri veya daimi temsilcisi bulunan ancak kanuni ve iş merkezleri yurt dışında olan, taşımacılık faaliyeti yürüten dar mükellef kurumlardır.
Ortalama Emsal OranıYabancı ulaştırma kurumlarının Türkiye'de elde ettikleri brüt hasılata uygulanarak safi kurum kazancını hesaplamada kullanılan yasal oranlardır. Örneğin deniz taşımacılığında bu oran %15'tir.
Özel BeyannameDar mükellef kurumların yıllık beyanname vermelerini gerektirmeyen, belirli diğer kazanç ve iratlarını kazancın elde edilmesinden itibaren 15 gün içinde bildirdikleri beyanname türüdür.
Muhtasar BeyannameVergi kesintisi yapmakla yükümlü olanların, kestikleri vergileri matrahları ile birlikte toplu olarak vergi dairesine bildirdikleri beyannamedir.
Hesaben ÖdemeKesintiye tabi kazanç ve iratları ödeyenleri, hak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü defter kaydı, muhasebeleştirme ve hesap işlemini ifade eden terimdir.
Örtülü SermayeKurumların ortaklarından veya ortaklarla ilişkili kişilerden yaptıkları ve dönem başı öz sermayelerinin üç katını aşan borçlanma tutarıdır.
Münfesih KurumDevir, birleşme veya tam bölünme gibi işlemler sonucunda hukuki varlığı sona eren ve ticaret sicilinden terkin edilen kurumdur.
Tarhiyatın MuhatabıVergi dairesi tarafından hesaplanan verginin adına tahakkuk ettirildiği ve yasal olarak ödemekle yükümlü kılınan gerçek veya tüzel kişidir.
Yurt Dışı Vergi MahsubuKurumların yurt dışında elde edip Türkiye'de beyan ettikleri kazançlar üzerinden yabancı ülkelerde ödedikleri vergilerin, Türkiye'de hesaplanan kurumlar vergisinden indirilmesi işlemidir.
Geçici VergiKurumlar vergisi mükelleflerinin cari vergilendirme döneminin kurum kazançları üzerinden üçer aylık dönemler itibarıyla hesaplayıp ödedikleri ve yıllık vergiden mahsup edilen peşin vergi türüdür.

Diğer Önemli Bilgiler

Ücretlerin Kapsam Dışı Bırakılması

01.01.2006 tarihinden itibaren yürürlüğe giren düzenlemeyle, dar mükellef kurumların Türkiye'de elde ettikleri ücretler kurumlar vergisinin kapsamı dışına çıkarılmıştır.

Muhtasar Beyanname Verme Günü

Kaynakta kesilen vergilerin beyan edildiği muhtasar beyanname, ertesi ayın 26'ncı günü akşamına kadar ödeme yerinin vergi dairesine verilmek zorundadır.

Mevduat Faizlerinde Özel Süre

Yıl sonlarında tahakkuk ettirilen mevduat faizlerinden kesilen vergilerin bildirim süresi bir ay uzatılarak izleyen yılın şubat ayının 26'ncı günü akşamına kadar verilebilir.

Hizmet Erbabı Sınırı ve Üç Aylık Beyan

Çalıştırdıkları hizmet erbabı sayısı 10 ve daha az olanlar, önceden bildirmek şartıyla muhtasar beyannamelerini üç ayda bir verebilirler.

Tasfiyede Beyanname Verme Süresi

Tasfiye ve birleşme durumlarında, tasfiye edilen veya birleşen kurumlara ait beyannamelerin tasfiyenin sona erdiği tarihi takip eden 30 gün içinde verilmesi gerekir.

Münfesih Kurumların Vergi Ödemesi

Devir ve bölünmelerde münfesih kuruma ait kıst dönem vergileri, devralan kurumun ilk kurumlar vergisi beyannamesini verdiği ayın sonuna kadar ödenir.

Yıllık Beyanname Verme Dönemi

Normal hesap dönemine tabi kurumlarda yıllık kurumlar vergisi beyannamesi, izleyen yılın nisan ayının 1'inci gününden son günü akşamına kadar verilir.

Dar Mükellefiyette Stopaj Oranı

KVK Madde 30 uyarınca, dar mükellef kurumların Türkiye'de elde ettikleri belirli kazanç ve iratlardan %15 oranında kurumlar vergisi kesintisi yapılır.

Cumhurbaşkanının Oran Artırma Yetkisi

Cumhurbaşkanı, dar mükellefiyette kesinti oranlarını sıfıra kadar indirmeye veya yasal oranın bir katına yani %30'a kadar artırmaya yetkilidir.

Sınavda Dikkat Et

  • Kurumlar vergisi beyannamesinin elektronik ortamda gönderilmesi zorunlu olduğundan, elden veya posta ile gönderim seçeneğinin sınav sorularında çeldirici olarak kullanılabileceğine dikkat edin.
  • Mahsup işlemlerinde öncelik sırasını unutmayın: Önce yurt dışı vergiler, sonra yurt içi kesintiler ve en son geçici vergi mahsup edilir.
  • Yabancı ulaştırma kurumlarının emsal oranlarını (Kara %12, Deniz %15, Hava %5) ezberleyin; hesaplama sorularında bu oranlar doğrudan sorulmaktadır.
  • Dar mükellefiyette özel beyanname verme süresinin 'kazancın elde edildiği tarihten itibaren 15 gün' olduğunu ve bu sürenin yıllık beyanname süreleriyle karıştırılmaması gerektiğini unutmayın.
  • Kooperatiflerin taşınmaz kiralamalarının 'ortak dışı işlem' sayıldığını ve bu durumun kurumlar vergisi mükellefiyeti gerektirdiğini aklınızda bulundurun.
  • Dar mükellef kurumların Türkiye'de elde ettikleri ücret gelirlerinin 2006 yılından itibaren kurumlar vergisi kapsamı dışında bırakıldığını sınavda mutlaka hatırlayın.