Ünitenin tamamını tek sayfada görPremium
Kedi ve köpekler, insanlık tarihi boyunca güvenlik, avcılık, arama-kurtarma ve sosyal dostluk gibi çok çeşitli alanlarda insan yaşamının ayrılmaz birer parçası haline gelmişlerdir. Özellikle kırsal alanlarda sürülerin yabani yırtıcılardan korunmasında Kangal gibi yerli ırklar kritik roller üstlenirken, koku duyusu gelişmiş ırklar avcılıkta, eğitilebilir özel ırklar ise askeriye ve sivil savunma bünyesinde kaçakçılıkla mücadele ve doğal afetlerde hayat kurtarma amacıyla kullanılmaktadır. Evlerimizde beslediğimiz kedi ve köpekler ise ailemizin birer ferdi olarak yüksek manevi değere sahiptir.
Bu yakın temas ve ortak yaşam alanı paylaşımı, hayvan sağlığının doğrudan insan sağlığıyla da ilişkilendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Kedi ve köpeklerden insanlara bulaşabilen (zoonotik) viral, bakteriyel ve paraziter nitelikte birçok tehlikeli hastalık bulunmaktadır. Bu nedenle, kedi ve köpekleri etkileyen viral etkenlerin biyolojik yapılarının, yayılma yollarının, klinik belirtilerinin ve bunlara karşı geliştirilen koruyucu önlemlerin bilinmesi hem hayvan refahı hem de halk sağlığı açısından hayati bir öneme sahiptir.
Kedilerin Panlökopeni (Feline Panleukopenia) Virus Enfeksiyonu, Parvoviridae ailesine ait, tek iplikçikli DNA genomu taşıyan zarsız bir virus tarafından oluşturulur. Bu virus, vücutta mitoz bölünmenin en aktif olduğu hücrelere (özellikle kemik iliği ve bağırsak kript hücrelerine) yüksek ilgi gösterir. Bu nedenle özellikle genç yavru kedilerde şiddetli hemorajik gastroenterit (kanamalı mide-bağırsak yangısı) ve kanda akyuvar sayısının aşırı düşmesiyle (lökopeni/panlökopeni) karakterize, ölüm oranı son derece yüksek bir tabloya yol açar. Enfekte kediler virusu dışkı, idrar, kusmuk ve salyalarıyla çevreye yoğun bir şekilde saçarlar. Virus dış çevre şartlarına, ısıya ve kimyasallara karşı olağanüstü dirençlidir.
Kedilerin Herpesvirus Enfeksiyonu (FHV-1), solunum sistemini hedef alan, oldukça bulaşıcı bir hastalıktır. Çift iplikçikli DNA genomu taşıyan bu virus, aniden başlayan gözyaşı akıntısı, konjunktivit, öksürük, solunum güçlüğü, ateş ve dilde/gözde ülserlerle karakterizedir. Özellikle bir aylıktan küçük yavrularda bronkopnömoni nedeniyle hızlı ölümlere yol açar. İyileşen kediler ömür boyu taşıyıcı kalır ve stres veya bağışıklık düşüşü durumlarında virusu tekrar saçmaya başlarlar. Benzer şekilde solunum sistemini etkileyen Kedilerin Calicivirus Enfeksiyonu (FCV) ise tek iplikçikli RNA genomu taşır ve ağız-dil üzerindeki belirgin ülserler, rhinit ve topallık (dik yürüme) ile ayırt edilir.
Kedilerin Coronavirus Enfeksiyonu (FCoV), normalde hafif seyirli veya belirtisiz bağırsak enfeksiyonlarına yol açan bir etkendir. Ancak bu RNA virusunun kedi vücudunda mutasyona uğramasıyla ortaya çıkan Feline Infectious Peritonitis (FIP), multisistemik ve neredeyse %100 ölümcül bir forma dönüşür. FIP'in yaş (ıslak) formunda karın boşluğunda yoğun sıvı birikmesi (asites) nedeniyle kavanoz şeklinde karın şişliği görülürken; kuru formunda iç organlarda granulomatöz (tümör benzeri) kitleler şekillenir. Kedilerin İmmun Yetmezlik Virus Enfeksiyonu (FIV) ise Retroviridae ailesinden bir lentivirus olup, insanlardaki HIV enfeksiyonuna benzer şekilde makrofaj ve lenfositleri hedef alarak bağışıklık sistemini tamamen çökerterek kedileri fırsatçı enfeksiyonlara karşı savunmasız bırakır.
Köpeklerin Kanlı İshali (Parvoviral Enteritis), Canine Parvovirus-2 (CPV-2) tarafından oluşturulan, özellikle yavru köpeklerde çok yüksek mortaliteye sahip, son derece bulaşıcı zarsız bir DNA virusu enfeksiyonudur. Virus, bağırsak kript hücrelerini tahrip ederek şiddetli kanamalı ishale, kusmaya ve dehidrasyona neden olur. Çok genç yavrularda ise kalp kası hücrelerini hedef alarak ani ölümlere yol açan myokardit formunu oluşturur. Köpeklerin Oral Papillomatozu ise Papillomaviridae ailesine ait çift iplikçikli DNA virusu nedeniyle ağız, dudak ve dilde karnabahar benzeri siğillerin oluşmasıyla karakterize, genellikle selim seyirli bir deri hastalığıdır.
Köpeklerin Bulaşıcı Karaciğer Yangısı (Hepatitis Contagiosa Canis - HCC), Canine Adenovirus-1 (CAV-1) kaynaklı olup karaciğer, böbrek, göz ve merkezi sinir sistemini etkiler. Enfekte köpeklerin gözlerinde çift taraflı korneal bulanıklık (mavi göz) ve karın bölgesinde şiddetli ağrı tipiktir. Aynı aileden Canine Adenovirus-2 (CAV-2) ise köpeklerde Kennel Cough (barınak öksürüğü) olarak bilinen, bulaşıcı tracheobronchitis tablosuna yol açan en önemli viral etkendir. Köpeklerin Herpesvirus Enfeksiyonu (CHV-1) ise yetişkinlerde hafif seyrederken, vücut ısısını henüz ayarlayamayan (termoregülasyon yetersizliği olan) 0-4 haftalık yenidoğan yavrularda inleme, emmeme ve hızlı ölümle sonuçlanan sistemik bir enfeksiyon tablosu yaratır.
Kuduz (Rabies), Rhabdoviridae ailesinden tek zincirli bir RNA virusunun yol açtığı, tüm sıcakkanlı memelileri ve insanları etkileyen, ihbarı mecburi, akut ve kesinlikle ölümcül zoonotik bir hastalıktır. Genellikle ısırılma yoluyla salyadaki virusun sinir hücrelerine geçmesiyle bulaşır ve merkezi sinir sistemine ulaşarak yutak kaslarında felce (buna bağlı sudan korkma ve salya akışına) neden olur. Köpek Gençlik Hastalığı (Distemper) ise Paramyxoviridae ailesinden bir morbillivirus olup; solunum, sindirim ve sinir sistemini aynı anda etkileyen sistemik bir hastalıktır. Akut dönemde burun/göz akıntısı, pis kokulu ishal ve pati tabanlarında kalınlaşma (hard pad) görülürken, iyileşen veya kronikleşen yaşlı köpeklerde beyin hasarına bağlı 'Old Dog Ensefalitis' tablosu gelişir.